ARDA เปิดเวที “ARDA x ISAN” เร่งพลังวิจัยเกษตรอีสาน สร้างรายได้จริง ยกระดับภาคเกษตรไทยสู่ความยั่งยืน

ARDA เดินหน้าสร้างการเปลี่ยนแปลงจากงานวิจัย เปิดเวที “ARDA x ISAN” ยกระดับเกษตรอีสานจากองค์ความรู้สู่รายได้จริง ขับเคลื่อนภาคเกษตรไทยสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน

วันที่ 30 มิถุนายน 2569 – สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) หรือ ARDA จัดงาน “ARDA x ISAN : Accelerating Research Impact in Northeastern Thailand” ภายใต้แนวคิด “เร่งพลังวิจัย สู่การเปลี่ยนแปลงพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ” เพื่อแสดงให้เห็นว่า “งานวิจัยจะมีคุณค่าเมื่อถูกนำไปใช้จริง” ผ่านการนำเสนอผลงานวิจัยที่สามารถเพิ่มรายได้ ลดต้นทุน แก้ปัญหาภัยพิบัติ และสร้างโอกาสใหม่ให้กับเกษตรกรและชุมชน โดยมุ่งหวังให้เวทีแห่งนี้เป็นกลไกเชื่อมโยงนักวิจัย ภาคเอกชน หน่วยงานภาครัฐ และผู้ใช้ประโยชน์ ร่วมกันผลักดันงานวิจัยของ ARDA ให้เกิดผลลัพธ์ที่จับต้องได้ และสร้างการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่อย่างยั่งยืน

โดยได้รับเกียรติจาก ศาสตราจารย์ ดร.วิษณุ มีอยู่ รองผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) เป็นประธานเปิดงาน โดยมี ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการ ARDA คณะผู้บริหาร นักวิจัย และผู้ประกอบการกว่า 200 คนเข้าร่วมกิจกรรม ณ โรงแรมอวานี ขอนแก่น โฮเทล แอนด์ คอนเวนชัน เซ็นเตอร์ จังหวัดขอนแก่น

ศ.ดร.วิษณุ มีอยู่ รองผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กล่าวว่า ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นฐานการผลิตทางการเกษตรที่สำคัญของประเทศ มีเกษตรกรมากกว่า 5 ล้านครัวเรือน แต่ยังต้องเผชิญความท้าทายจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ภัยแล้ง และข้อจำกัดด้านประสิทธิภาพการผลิต การพัฒนาพื้นที่จึงต้องอาศัยวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมเป็นกลไกสำคัญในการสร้างองค์ความรู้และเทคโนโลยี ที่สามารถนำไปแก้ปัญหาได้จริง โดย สกสว. มุ่งสนับสนุนการลงทุนด้านการวิจัยที่สร้างผลลัพธ์เชิงประจักษ์ พร้อมเชื่อมโยงหน่วยงานวิจัย หน่วยบริหารและจัดการทุน ภาคเอกชน และชุมชน ให้ร่วมกันเปลี่ยนองค์ความรู้สู่การยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่อย่างยั่งยืน ทั้งนี้ขอชื่นชม ARDA ซึ่งถือเป็นตัวอย่างของหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเกษตรที่ได้ยกระดับบทบาทจาก "ผู้ให้ทุน" สู่ "ผู้ขับเคลื่อนเชิงยุทธศาสตร์" ทำหน้าที่ตั้งแต่กำหนดโจทย์วิจัย พัฒนาต้นแบบ จนถึงผลักดันผลงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์และเชิงนโยบาย ส่งผลให้งานวิจัยสามารถ สร้าง Impact ที่เป็นรูปธรรมต่อเกษตรกร ชุมชน และการพัฒนาประเทศได้อย่างแท้จริง

ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร กล่าวว่า ARDA ในฐานะหน่วยบริหารและจัดการทุนวิจัยด้านการเกษตร (PMU) ภายใต้ระบบ ววน. มุ่งสนับสนุนงานวิจัยที่ตอบโจทย์ประเทศและความต้องการของพื้นที่ พร้อมผลักดันให้เกิดการใช้ประโยชน์จริง โดยในช่วงปีงบประมาณ 2565–2569 ARDA สนับสนุนทุนวิจัยกว่า 4,021 ล้านบาท ครอบคลุม 1,146 โครงการ ทั่วประเทศ ขณะที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ARDA ได้สนับสนุน

งบวิจัยในพื้นที่รวมกว่า 206.3 ล้านบาท เพื่อพัฒนางานวิจัยที่ตอบโจทย์เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และเทคโนโลยี จำนวน 73 โครงการ โดยหลายโครงการสามารถต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์จริง สร้างรายได้ ลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และยกระดับศักยภาพการแข่งขันของภาคเกษตรในพื้นที่ โดยผลงานวิจัยที่นำเสนอภายในงานสะท้อนให้เห็นถึงความคุ้มค่าของการลงทุนและการเปลี่ยนองค์ความรู้ให้เป็นผลลัพธ์ที่จับต้องได้ อาทิ โครงการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 จังหวัดชัยภูมิ หนึ่งในผลงานเด่น

ด้านเศรษฐกิจ ที่ประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) และข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียม เพื่อวิเคราะห์พื้นที่เพาะปลูกและวางแผนการผลิตอย่างแม่นยำ ส่งผลให้ผลผลิตเพิ่มเป็น มากกว่า 600 กิโลกรัมต่อไร่ ราคารับซื้อเมล็ดพันธุ์สูงถึง 19–22 บาทต่อกิโลกรัม เกษตรกร 130 ราย มีรายได้เพิ่มขึ้นไม่น้อยกว่า 20% หรือเฉลี่ย 26,400 บาทต่อรายต่อปี สร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจกว่า 4 ล้านบาทต่อปี

ด้านการรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ARDA นำเสนอผลงานวิจัยที่ประยุกต์ใช้ Big Data ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และ Nature-based Solutions (NBS) เพื่อพัฒนาระบบคาดการณ์ภัยแล้ง–น้ำท่วม ระบบสนับสนุนการตัดสินใจด้านการบริหารจัดการดิน น้ำ และอากาศ รวมถึงต้นแบบประกันภัยพืชผลสำหรับพื้นที่เสี่ยง ช่วยให้เกษตรกรและเจ้าหน้าที่กว่า 1,500 คน ในพื้นที่นำร่อง 10 ตำบล จังหวัดขอนแก่นและชัยภูมิ เข้าถึงข้อมูลสภาพอากาศและสถานการณ์น้ำได้อย่างแม่นยำ ลดความสูญเสียจากภัยพิบัติ พร้อมวางรากฐานการจัดการทรัพยากรและการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เพื่อขับเคลื่อนภาคเกษตรไทยสู่เป้าหมาย Carbon Neutrality

อีกหนึ่งผลงานด้านเทคโนโลยี คือ การถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตและการเลี้ยงชันโรงแบบครบวงจร ตั้งแต่ การจัดตั้งธนาคารชันโรง การผลิตรังแม่พันธุ์ การยกระดับมาตรฐานคุณภาพน้ำผึ้ง การสร้างอัตลักษณ์สินค้า และการขยายช่องทางการตลาด ขยายผลสู่เกษตรกร 280 ราย ใน 12 จังหวัด ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ช่วยเพิ่มรายได้เฉลี่ย 15,000 บาทต่อรายต่อปี หรือไม่น้อยกว่า 20% และสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจกว่า 5 ล้านบาทต่อปี

การจัดงาน ARDA x Region ในครั้งนี้ นับเป็นการจัดงานครั้งที่ 3 ต่อจากภาคเหนือและภาคใต้ โดย ARDA มุ่งใช้เวทีระดับภูมิภาคเป็นกลไกเชื่อมโยงเครือข่ายนักวิจัย ผู้ใช้ประโยชน์ ภาคเอกชน และหน่วยงานในพื้นที่ เพื่อเร่งผลักดันผลงานวิจัยให้เกิดการใช้ประโยชน์จริง ตอบโจทย์ศักยภาพและความต้องการของแต่ละภูมิภาค โดยภายในงานยังจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ผ่านการบรรยายพิเศษ หัวข้อ “ทิศทางและความคาดหวังต่อการสนับสนุน ทุนวิจัยเกษตรของประเทศ” จากศาสตราจารย์ ดร.วิษณุ มีอยู่ รองผอ.สกสว. ที่สะท้อนทิศทางการจัดสรรทุนวิจัยเกษตรเพื่อความยั่งยืนของประเทศ

โดยไฮไลต์ของงานนี้ คือการรวมผู้เชี่ยวชาญด้านต่างๆ มาร่วมแลกเปลี่ยนความรู้ผ่านเวทีเสวนาในหัวข้อที่ไม่ควรพลาด อาทิ หัวข้อ “โอกาสและเครื่องมือการขับเคลื่อนวิจัย ARDA สู่การใช้ประโยชน์” โดยผู้บริหาร ARDA ที่นำเสนอระบบข้อมูลและกลไกสำคัญในการผลักดันงานวิจัยสู่พื้นที่จริง การเสวนา หัวข้อ “นวัตกรรมเกษตร : ยกระดับชีวิตและเศรษฐกิจชุมชนอีสาน” ที่นำเสนอเทคโนโลยีเกษตรยุคใหม่ที่ใช้ได้จริงในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รวมถึงกิจกรรม Research Insight ที่เปิดโอกาสให้นักวิจัย ผู้ประกอบการ และผู้สนใจ ได้รับคำปรึกษาด้านการพัฒนาโจทย์วิจัยและการจัดทำข้อเสนอโครงการเพื่อขอรับทุนวิจัยอย่างใกล้ชิด

การจัดงาน ARDA x ISAN จึงไม่ใช่เพียงเวทีนำเสนอผลงานวิจัย หากแต่เป็นเวทีที่สะท้อนให้เห็นว่า “งานวิจัยสามารถเปลี่ยนพื้นที่และเปลี่ยนชีวิตผู้คนได้จริง” ARDA มุ่งหวังให้ผลงานวิจัยที่ได้รับการสนับสนุนถูกนำไปใช้ประโยชน์อย่างกว้างขวาง เกิดการขยายผลในทุกภูมิภาค สร้างรายได้ ลดต้นทุน ยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกร และขับเคลื่อนการพัฒนาภาคการเกษตรไทยด้วยนวัตกรรมที่ตอบโจทย์พื้นที่อย่างยั่งยืน เพราะสำหรับ ARDA ความสำเร็จของงานวิจัยไม่ได้สิ้นสุดที่ห้องทดลอง แต่เริ่มต้นเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่และสร้างประโยชน์ให้กับเกษตรกรและประเทศ อย่างแท้จริง