จะเอาตัวรอดจากสถานการณ์ต่างๆในปี 2569 ได้อย่างไร ผู้เขียนอยากชวนอ่านคติธรรมจาก พระธรรมโกศาจารย์ หรือ พุทธทาสภิกขุ ที่ได้ให้โอวาทแก่คณะภิกษุสามเณรและอุลาสก อุบาสิกาจากวัดชายนา จ.นครศรีธรรมราช ไว้พอเป็นแนวทางในการประคับประคองชีวิต โดยสรุปใจความสำคัญดังนี้ ในโลกปัจจุบันที่เต็มไปด้วยความวุ่นวายสับสน ต้นเหตุสำคัญประการเดียวคือการที่มนุษย์ขาดธรรมะ ท่านเจ้าคุณอาจารย์ได้นิยามไว้ว่า "ธรรมะ คือการปฏิบัติที่ถูกต้องสำหรับความเป็นมนุษย์ทุกขั้นทุกตอนแห่งชีวิต" ตั้งแต่เกิดจนตาย คำว่า "มนุษย์" มีความหมายลึกซึ้งถึงการมีจิตใจที่สูงเหนือความทุกข์และกิเลส หากจิตใจยังถูกท่วมทับด้วยความโลภ โกรธ หลง ก็ถือว่าเป็นเพียง "คน" ที่ยังไม่บรรลุถึงความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์
การปฏิบัติธรรมเป็นหน้าที่เพื่อให้เรา "รอด" จากปัญหา 2 ระดับ คือรอดจากความลำบากในการทำมาหากิน และรอดจากความทุกข์ทางจิตใจ ธรรมะจึงจำเป็นสำหรับทุกคน ไม่ว่าจะเป็นคนยากจนที่ต้องใช้ธรรมะประคองใจให้ทำงานได้อย่างเป็นสุข หรือคนมั่งมีที่ต้องใช้ธรรมะป้องกันไม่ให้กิเลสแผดเผา ธรรมะแท้จริงแล้วคือ "หน้าที่" ซึ่งสิ่งมีชีวิตทุกชนิดต้องกระทำเพื่อความอยู่รอดและเพื่อพัฒนาจิตใจให้สูงขึ้นจนถึงขั้นมรรคผลนิพพาน
หัวใจของการปฏิบัติธรรมในชีวิตประจำวัน คือการ "ทำให้การงานกลายเป็นความสุข" เราควรสนุกกับหน้าที่ของตนอย่างสุจริต เมื่อเราทำสิ่งที่ถูกต้องและดีที่สุดแล้ว เราจะเกิดความภาคภูมิใจจนสามารถ "ยกมือไหว้ตัวเองได้" ซึ่งเป็นบ่อเกิดแห่งความสุขที่แท้จริงและไม่ต้องเสียเงินซื้อ หากชีวิตต้องเผชิญกับความผันผวน เช่น ภัยธรรมชาติหรือความผิดพลาด ให้เข้าใจหลัก "เช่นนั้นเอง" คือมองเห็นความเป็นไปตามกฎธรรมชาติแล้วแก้ไขไปตามเหตุผลโดยไม่ปล่อยให้ใจเป็นทุกข์
นอกจากนี้ ธรรมะยังเป็นเครื่องป้องกันโรคทางจิตและประสาท เพราะความทุกข์มักเกิดจากความโง่เขลาและการตั้งจิตไว้ผิด ผู้ที่มีธรรมะย่อมมีสติปัญญา รู้จักปล่อยวางความรัก ความโกรธ และความกลัว ทำให้ชีวิตสงบสุขและนอนหลับได้สนิท เมื่อเราช่วยตนเองได้แล้ว หน้าที่ต่อมาคือการช่วยเหลือผู้อื่น ทั้งการแบ่งปันทางวัตถุและการให้ปัญญาธรรม
เป้าหมายสูงสุดของมนุษย์คือการเข้าถึง "นิพพาน" หรือสภาวะที่ไร้ความทุกข์โดยสิ้นเชิง การสืบทอดพระศาสนาที่ถูกต้องไม่ใช่การทำตามพิธีกรรม แต่คือการเรียนจริง ปฏิบัติจริง และส่งต่อความรู้ที่ถูกต้องแก่ลูกหลาน เพื่อไม่ให้พวกเขาเติบโตไปเป็นอันธพาลและร่วมกันสร้างโลกที่เต็มไปด้วยสันติสุข ทุกคนจึงควรตระหนักในหน้าที่ของตนและดำเนินชีวิตด้วยความไม่ประมาท เพื่อให้สมกับที่ได้เกิดมาเป็นมนุษย์และพบพระพุทธศาสนา
(เรียบเรียงจาก https://www.pagoda.or.th/buddhadasa/2019-05-24-10-14-22-2.html)