โครงการส่งเสริมและพัฒนายกระดับอาหารถิ่น สู่มรดกทางวัฒนธรรมและอัตลักษณ์ความเป็นไทย (Thailand Best Local Food) “รสชาติ...ที่หายไป The Lost Taste” “1 จังหวัด 1 เมนู เชิดชูอาหารถิ่น”
“1 จังหวัด 1 เมนู เชิดชูอาหารถิ่น” ภายใต้แนวคิด “รสชาติ…ที่หายไป (The Lost Taste)” เป็นกิจกรรมสำคัญภายใต้โครงการส่งเสริมและพัฒนายกระดับอาหารถิ่นสู่มรดกทางวัฒนธรรมและอัตลักษณ์ความเป็นไทย (Thailand Best Local Food) ที่กรมส่งเสริมวัฒนธรรมดำเนินการขึ้น เพื่อรวบรวม สร้างสรรค์ ยกระดับ และฟื้นฟูเมนูอาหารพื้นถิ่นที่กำลังเลือนหายจากวิถีชีวิตของผู้คน ให้กลับมาเป็นที่รู้จักและได้รับการสืบทอดอย่างยั่งยืน
โครงการดังกล่าวมุ่งอนุรักษ์ องค์ความรู้และภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมด้านอาหารของไทย ซึ่งสะท้อนรากเหง้า วิถีชีวิต และอัตลักษณ์ของชุมชนในแต่ละพื้นที่ อาหารพื้นถิ่นเหล่านี้ไม่เพียงเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่นมาอย่างยาวนานจนถึงปัจจุบัน ตามเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม พ.ศ. 2559
ยิ่งไปกว่านั้น ยังแสดงถึงความประณีตในการปรุงอาหาร การเลือกใช้วัตถุดิบท้องถิ่น และภูมิปัญญาการใช้สมุนไพรที่มีคุณค่าต่อสุขภาพ สามารถนำมาต่อ ยอดและพัฒนาให้ก้าวสู่ระดับสากลได้ โดยมีคณะกรรมการแต่ละจังหวัดได้ดำเนินการคัดเลือกเมนูอาหารท้องถิ่นที่เป็นเอกลักษณ์จากทุกจังหวัด ซึ่งได้รับความร่วมมือจากภาครัฐ เอกชน ท้องถิ่น และภาคประชาชนของแต่ละจังหวัด โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธานกรรมการการคัดเลือกเมนูอาหารจังหวัดละ 5 เมนู ก่อนส่งให้กรมส่งเสริมวัฒนธรรมพิจารณาผ่านคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ เพื่อคัดเลือกให้เหลือ 3 เมนูต่อจังหวัด หลักเกณฑ์การพิจารณาประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ ด้านอัตลักษณ์และภูมิปัญญา ด้านความเสี่ยงต่อการสูญหาย ด้านวัตถุดิบท้องถิ่นและสิ่งแวดล้อม ด้านโภชนาการและสรรพคุณสมุนไพร และด้านการต่อยอดเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจสร้างสรรค์
จากนั้นเปิดโอกาสให้ประชาชนร่วมโหวตคัดเลือกเมนูที่ได้รับคะแนนสูงสุด เพื่อยกย่องเป็น “1 เมนู เชิดชูอาหารถิ่น” ประจำจังหวัด นอกจากนี้ โครงการยังมุ่งสร้างความตระหนักและความภาคภูมิใจในอาหารไทยพื้นถิ่น ส่งเสริมการใช้วัตถุดิบและสมุนไพรจากชุมชน เพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ และผลักดันอาหารไทยให้เป็นวัฒนธรรมยั่งยืน ที่สามารถสร้างชื่อเสียงในระดับสากลได้ พร้อมทั้งปลูกฝังค่านิยมการรับประทานอาหารที่ปรุงจากอาหารภูมิปัญญาพื้นบ้านแก่เยาวชนรุ่นใหม่ สร้างความโหยหาอดีตให้แก่คนรุ่นเก่า และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของประเทศต่อไป
กล่าวโดยสรุปคือ “1 จังหวัด 1 เมนู เชิดชูอาหารถิ่น” ภายใต้แนวคิด “รสชาติ…ที่หายไป (The Lost Taste)” หมายถึง คุณค่าของเมนูอาหารถิ่นที่เสี่ยงต่อการสูญหาย และไม่ได้มีการบริโภคอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน (The Lost Taste Local Food) ซึ่งควรได้รับการอนุรักษ์ รักษา และสืบทอด เนื่องจากเป็นอาหารที่สะท้อนภูมิปัญญาภายใต้ความหลากหลายทางวัฒนธรรมและความหลากหลายทางชีวภาพ เป็นอาหารที่มีคุณค่าต่อชุมชนและท้องถิ่น ควรค่าแก่การเชิดชู อันจะนำไปสู่การอนุรักษ์ ฟื้นฟู และสืบสานให้คงอยู่ในฐานะมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของจังหวัดสืบไป
โดย กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม
