รองศาสตราจารย์ ดร.จิรานุช โสภา ผู้ช่วยคณบดี โรงเรียนการท่องเที่ยวและการบริการ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต นำเสนอบทความเรื่อง "ครูนักเล่าเรื่อง : การเปลี่ยนห้องเรียนให้เป็นพื้นที่แห่งความทรงจำ" ความว่า ในยุคที่ปัญญาประดิษฐ์ AI สามารถเรียบเรียงข้อมูลได้ถูกต้องแม่นยำกว่ามนุษย์ คำถามไม่ได้อยู่ที่ "ครูรู้อะไรบ้าง" แต่อยู่ที่ "ครูสามารถทำให้ผู้เรียนรู้สึกอย่างไรกับสิ่งที่รู้"
หากเปรียบ "ห้องเรียน" เสมือน "แหล่งท่องเที่ยว" และเปรียบ "ครู" เหมือน "มัคคุเทศก์ผู้เชี่ยวชาญ" ที่พาผู้คนเดินทางไปสู่ดินแดนแห่งความรู้ ห้องเรียนที่ประสบความสำเร็จไม่ได้ให้แค่ข้อมูล แต่ให้ "ความประทับใจ" และ "ประสบการณ์" ซึ่งเป็นสิ่งที่ปัญญาประดิษฐ์ AI ทำไม่ได้ นั่นคือพลังของ การเล่าเรื่อง (Storytelling)
ถ้าเปรียบห้องเรียนคือ “Destination” ความรู้คือ “Journey” เมื่อนักเรียนเข้าสู่ห้องเรียน นักเรียนกำลังมองหาจุดหมายปลายทางที่น่าตื่นเต้น มัคคุเทศก์ที่เก่งไม่ได้อ่านข้อมูลจากหนังสือ แต่คือการเปลี่ยนข้อมูลให้เป็นเรื่องเล่า ที่มีชีวิต ด้วยการการสร้างบริบท (Context Creation) ให้น่าสนใจ ดังเช่น การเล่าถึงความสคัญของสถานที่ท่องเที่ยวต่าง ๆ เช่นเดียวกันวิธีการนี้อาจนำมาปรับใช้กับการสอนแนวเล่าเรื่อง เช่น การสอนวิชาฟิสิกส์เรื่องแรงโน้มถ่วง ไม่ใช่สอนแค่สูตร แต่อาจเล่าเรื่องราวของเซอร์ไอแซก นิวตันที่อยู่ใต้ต้นแอปเปิล และทำให้ผู้เรียนรู้สึกว่าเป็นส่วนหนึ่งของเหตุการณ์
การกระตุ้นประสาทสัมผัส (Sensory Stimulation) ครูสามารถทำได้โดยการนำอุปกรณ์จริง การใช้เพลง หรือการใช้เทคโนโลยี VR/AR เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่สมจริง
การสร้าง “จุดหักเห” (The Plot Twist) เพราะในทุกการเดินทางต้องมีเรื่องน่าประหลาดใจหรือประทับใจ ครูสามารถใช้เทคนิคนี้เพื่อตรึงความสนใจ เช่น การเริ่มต้นบทเรียนด้วยคำถามที่กระตุ้นให้เกิดการคิดวิพากษ์หรือวิเคราะห์ หรือแม้แต่ความขัดแย้งทางประวัติศาสตร์บางเรื่องที่ยังหาข้อสรุปไม่ได้จนปัจจุบัน
เทคนิค Storytelling แบบนักประวัติศาสตร์ เนื่องจากนักประวัติศาสตร์ที่ถูกต้องไม่ได้แค่จำปี พ.ศ. หรือ ค.ศ. ได้ แต่นักประวัติศาสตร์ต้องสามารถทำให้ผู้ฟังจินตนาการถึงชีวิตของผู้คนในอดีตได้ ครูสามารถประยุกต์ใช้เทคนิคนี้เพื่อสร้าง "ความทรงจำทางอารมณ์" (Emotional Memory) ให้กับผู้เรียน เพื่อ “การเป็นครูนักเล่าเรื่อง”
การสร้างการแข่งขัดความขัดแย้ง (Conflict) ทุกเรื่องเล่าที่น่าสนใจต้องมีปัญหา การสอนที่ดีคือการนำเสนอ "ปัญหา" ก่อน "วิธีแก้" เช่น การสอนวิทยาศาสตร์ เริ่มต้นด้วยการตั้งสมมติฐานที่ผิดพลาดในอดีต (The Misconception) ก่อนจะเปิดเผยความจริงทางวิทยาศาสตร์ในปัจจุบัน การเดินทางผ่านความขัดแย้งนี้จะทำให้นักเรียนจดจำ "วิธีคิด" มากกว่า "ผลลัพธ์"
การเชื่อมโยง “ปัจจุบัน” กับ “อดีต” (The Echo) มัคคุเทศก์ที่ดีจะชี้ให้เห็นว่าประวัติศาสตร์ส่งผลต่อชีวิตอย่างไร ดังนั้น ครูอาจเชื่อมโยงความรู้เข้ากับชีวิตประจำวันของผู้เรียน ทำให้บทเรียนนั้น “มีความหมาย” (Relevant) เช่น การสอนเศรษฐศาสตร์มหภาค ให้เล่าเรื่องวิกฤตเศรษฐกิจไทยปี 2540 (Tom Yum Kung Crisis) หรือแม้แต่การเกิดโรคระบาดของโควิด 19 ที่ส่งผลกระทบจนถึงปัจจุบัน
กล่าวได้ว่า ครูคืออาชีพแห่งการสร้างสรรค์ประสบการณ์ ในโลกที่ข้อมูลหาได้ง่ายดายดังในปัจจุบัน สิ่งที่ทรงพลังและมีค่าที่สุดคือ "การตีความ" และ "ความหมาย" การเล่าเรื่องคือเทคโนโลยีการสอนที่เก่าแก่ที่สุดของมนุษย์ และเป็นเทคนิคเดียวที่ยังไม่มีปัญญาประดิษฐ์ AI ใดเลียนแบบได้ ครูผู้เชี่ยวชาญไม่ได้สอนแค่เนื้อหาแต่ต้องสอนให้ผู้เรียนมีความรู้สึกร่วมและอยากค้นหาต่อ เป็นการเปลี่ยนห้องเรียนให้เป็นพื้นที่แห่งความทรงจำที่นักเรียนอยากกลับมาเยี่ยมเยียนซ้ำแล้วซ้ำเล่า
สุดท้ายนี้ ขอคารวะแด่ครูทุกท่าน ผู้ซึ่งเป็นมัคคุเทศก์แห่งชีวิตที่พาผู้คนเดินทางไปสู่ดินแดนแห่งปัญญาอย่างไม่รู้จบ