นายธานินทร์ หิรัญโชติ นายกสมาคมการค้าผู้ขายส่งยาสูบ เปิดเผยว่า เมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2569 สมาคมฯ ได้ยื่นหนังสือถึง ดร.เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เพื่อขอให้เร่งดำเนินการแก้ไขปัญหาการหลีกเลี่ยงภาษียาเส้นปรุงรสแอบแฝง และการแพร่ระบาดของบุหรี่ผิดกฎหมาย พร้อมเสนอข้อกังวลต่อแนวทางการปรับโครงสร้างภาษีสรรพสามิตยาสูบเป็นอัตราเดียว (Single-tier System) ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อผู้ประกอบการ รายได้ของรัฐ และการแข่งขันทางการค้าที่เป็นธรรม
นายธานินทร์ กล่าวว่า ปัจจุบันสมาคมฯ พบการจำหน่ายยาเส้นในราคาต่ำผิดปกติเพียงซองละ 5-15 บาท โดยแจ้งจดทะเบียนและเสียภาษีสรรพสามิตในประเภท "ยาเส้นไม่ปรุง" แต่จากข้อมูลและการตรวจสอบเบื้องต้นพบว่าหลายผลิตภัณฑ์มีการปรุงแต่งกลิ่นและรสเพื่อดึงดูดผู้บริโภค ซึ่งเข้าข่ายการหลีกเลี่ยงการเสียภาษีในอัตราที่ถูกต้อง ส่งผลให้สินค้าเหล่านี้มีต้นทุนต่ำกว่าสินค้าที่เสียภาษีถูกต้องตามกฎหมาย ก่อให้เกิดการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม กระทบต่อผู้ประกอบการสุจริต และทำให้รัฐสูญเสียรายได้จากภาษีสรรพสามิตจำนวนมาก
นายกสมาคมฯ กล่าวว่า สมาคมฯ มีความกังวลต่อแนวทางการปรับโครงสร้างภาษียาสูบเป็นอัตราเดียว เนื่องจากหากดำเนินการในระยะเวลาอันสั้น อาจทำให้ราคาผลิตภัณฑ์ยาสูบที่ถูกกฎหมาย โดยเฉพาะกลุ่มราคาประหยัด ปรับตัวสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลให้ผู้บริโภคบางส่วนหันไปเลือกสินค้าผิดกฎหมายหรือสินค้าหลีกเลี่ยงภาษีมากขึ้น ซึ่งจะยิ่งทำให้ตลาดบุหรี่เถื่อนขยายตัว กระทบต่อรายได้ภาครัฐ เกษตรกรผู้ปลูกใบยาสูบ ร้านค้ารายย่อย และผู้ประกอบการที่ดำเนินธุรกิจถูกต้องตามกฎหมาย
ทั้งนี้ สมาคมการค้าผู้ขายส่งยาสูบ ได้เสนอแนวทางเชิงนโยบายต่อกระทรวงการคลัง 4 ประการ เพื่อแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืน ได้แก่
1. เพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบและจัดประเภทสินค้า โดยสุ่มตรวจผลิตภัณฑ์ยาเส้นในท้องตลาด พร้อมดำเนินคดีผู้กระทำผิดอย่างจริงจัง
2. ชะลอการปรับโครงสร้างภาษีเป็นอัตราเดียว และคงโครงสร้างภาษีแบบผสมไว้ในช่วงเปลี่ยนผ่าน เพื่อประเมินผลกระทบอย่างรอบด้าน หากจำเป็นต้องปรับขึ้นภาษี ควรดำเนินการแบบค่อยเป็นค่อยไป เพื่อลดแรงกระแทกต่อกำลังซื้อและตลาด
3. ทบทวนและปรับโครงสร้างภาษียาสูบ พิจารณาปรับเพิ่มอัตราภาษียาเส้น (ทั้งแบบปรุงและไม่ปรุง) เพื่อลดช่องว่างด้านราคาที่เป็นแรงจูงใจให้เกิดการหลีกเลี่ยงภาษี และรักษาประสิทธิภาพการจัดเก็บรายได้ของรัฐ
4. ยกระดับการปราบปรามบุหรี่ผิดกฎหมายอย่างเป็นระบบ เสริมการบังคับใช้กฎหมายเชิงรุก เพิ่มประสิทธิภาพระบบติดตาม โดยบูรณาการการทำงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อสกัดกั้นการลักลอบนำเข้าและจำหน่ายบุหรี่ผิดกฎหมายอย่างจริงจัง
นายธานินทร์ กล่าวว่า สมาคมฯ หวังเป็นอย่างยิ่งว่ากระทรวงการคลังจะพิจารณาข้อเสนอแนะดังกล่าว เพื่อให้การบังคับใช้กฎหมายเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ สร้างการแข่งขันที่เป็นธรรม รักษารายได้ของภาครัฐ และคุ้มครองผู้ประกอบการที่ปฏิบัติตามกฎหมาย ตลอดจนเกษตรกรผู้ปลูกใบยาสูบ ร้านค้ารายย่อยทั่วประเทศ และผู้บริโภคโดยรวมอย่างยั่งยืน