ดร.วาสนา จักร์แก้ว อาจารย์ประจำคณะวิทยาการจัดการ ศูนย์การศึกษาลำปาง มหาวิทยาลัยสวนดุสิต นำเสนอบทความเรื่อง "พลังวัฒนธรรมองค์กร สู่พลังอัตลักษณ์การขับเคลื่อนองค์กรแห่งอนาคต" ความว่า ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของโลก เทคโนโลยี เศรษฐกิจ และสังคม องค์กรในอนาคตไม่ได้เผชิญเพียงความท้าทายในการเพิ่มประสิทธิภาพหรือการแข่งขันทางธุรกิจ องค์กรจะรักษาความเป็นตัวตนของตนไว้อย่างไร คำตอบของคำถามดังกล่าวมีความเชื่อมโยงอย่างลึกซึ้งกับ “วัฒนธรรมองค์กร” ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญที่หล่อหลอมความคิด พฤติกรรม และวิธีการทำงานของสมาชิก จนพัฒนาไปสู่ “อัตลักษณ์องค์กร” ที่สะท้อนว่าองค์กรนั้นเป็นใคร เชื่อในอะไร และมีความแตกต่างจากองค์กรอื่นอย่างไร Schein (2010) กล่าวว่า วัฒนธรรมองค์กรไม่ใช่เพียงคำขวัญหรือค่านิยมที่องค์กรกำหนดขึ้น แต่เป็นสิ่งที่ฝังอยู่ในวิธีคิดและการปฏิบัติของบุคลากรในชีวิตการทำงาน เมื่อค่านิยมร่วมได้รับการถ่ายทอดและปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง วัฒนธรรมองค์กรจึงสามารถเปลี่ยนจาก “สิ่งที่องค์กรกำหนด” ไปสู่ “สิ่งที่คนในองค์กรเป็น”
Hatch และ Schultz (2002) ชี้ให้เห็นว่า อัตลักษณ์องค์กรไม่ได้เกิดขึ้นอย่างโดดเดี่ยว แต่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรมภายในองค์กร ภาพลักษณ์ที่สังคมรับรู้ และกระบวนการที่สมาชิกตีความความหมายขององค์กรร่วมกัน ดังนั้น อัตลักษณ์ที่เข้มแข็งจึงไม่ได้สร้างขึ้นจากการสื่อสารภาพลักษณ์เพียงภายนอก แต่เกิดจากความสอดคล้องระหว่าง สิ่งที่องค์กรเชื่อ สิ่งที่องค์กรสื่อสาร และสิ่งที่องค์กรปฏิบัติจริง เมื่อบุคลากรสามารถสะท้อนค่านิยมขององค์กรผ่านการตัดสินใจ การให้บริการ และความสัมพันธ์กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย อัตลักษณ์ก็จะกลายเป็นสิ่งที่มีชีวิตและรับรู้ได้อย่างเป็นรูปธรรม
วัฒนธรรมองค์กรเป็นทรัพยากรที่สำคัญในการสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันอย่างยั่งยืน ซึ่ง Barney (1991) ชี้ชัดว่าสามารถสร้างความได้เปรียบให้แก่องค์กรได้ วัฒนธรรมองค์กรจึงเป็นมากกว่าปัจจัยด้านการบริหารบุคลากร แต่เป็น “ทุนเชิงกลยุทธ์” ที่เกิดจากประวัติศาสตร์ ประสบการณ์ ความสัมพันธ์ และการเรียนรู้ร่วมกัน ซึ่งไม่สามารถสร้างขึ้นหรือลอกเลียนแบบได้ในระยะเวลาอันสั้น องค์กรจำเป็นต้องสร้างสมดุลระหว่างการยึดมั่นในคุณค่าหลักกับความสามารถในการปรับตัว ผู้นำจึงมีบทบาทสำคัญในการทำให้วัฒนธรรมเกิดขึ้นจริงผ่านพฤติกรรมและการตัดสินใจ มากกว่าการกำหนดนโยบายเพียงอย่างเดียว ความสำคัญกับบทบาทของผู้นำในฐานะผู้สร้าง รักษา และปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กร ผู้นำจึงต้องเป็นแบบอย่างของคุณค่าที่องค์กรต้องการเห็น พร้อมทั้งสร้างพื้นที่ให้บุคลากรได้เรียนรู้ กล้าคิด กล้าทดลอง และมีส่วนร่วมในการกำหนดอนาคตร่วมกัน
พลังวัฒนธรรมองค์กร คือพลังของคุณค่า ความเชื่อ และความหมายร่วม ขณะที่พลังอัตลักษณ์ คือการแสดงออกถึงความเป็นตัวตนร่วมขององค์กร เมื่อวัฒนธรรมได้รับการปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอและเชื่อมโยงกับระบบการทำงาน ภาวะผู้นำ และพฤติกรรมของบุคลากร วัฒนธรรมย่อมก้าวข้ามจากการเป็นเพียงแนวคิดไปสู่อัตลักษณ์ที่มีชีวิต องค์กรแห่งอนาคตจึงไม่ใช่องค์กรที่เปลี่ยนแปลงได้รวดเร็วที่สุดเพียงอย่างเดียว แต่เป็นองค์กรที่สามารถปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลง โดยไม่สูญเสียคุณค่าและความหมายของความเป็นตัวเอง และนั่นคือพลังสำคัญที่เปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กรให้กลายเป็นอัตลักษณ์ และเปลี่ยนอัตลักษณ์ให้เป็นพลังขับเคลื่อนองค์กรอย่างยั่งยืน