ปรากฏการณ์ "ก้าวไกลฟีเวอร์" กวาด 151 ที่นั่งในการเลือกตั้งปี 2566 คือ “ประวัติศาสตร์ที่ยากจะซ้ำรอย” ในการเลือกตั้งปี 2569 เพราะสมการทางการเมืองได้เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง และนี่คือ “7 ปัจจัยสำคัญ” ที่อาจทำให้ “พรรคประชาชน” ในการเลือกตั้งปี 2569 มีจำนวน สส. ลดน้อยถอยลงแตกต่างจาก “พรรคก้าวไกล” ในการเลือกตั้งปี 2566
1. ทำลายอัตลักษณ์ของงพรรค จากการโหวตให้ "อนุทิน" เป็นนายกฯ
นี่คือแผลเป็นที่ใหญ่ที่สุด การตัดสินใจยกมือสนับสนุน “อนุทิน ชาญวีรกูล” เป็นนายกฯ (แม้ไม่เข้าร่วมรัฐบาล) เปรียบเสมือนการทำลายอัตลักษณ์ของพรรคด้วยมือตัวเอง ทำให้กลุ่มฐานเสียงเดิมรู้สึกถูกหักหลัง เพราะเส้นแบ่งระหว่าง "พรรคอุดมการณ์" กับ "พรรคการเมืองแบบเก่า" ได้เลือนหายไป ความขลังของแบรนด์สีส้มจึงเสื่อมมนต์ลงทันที
2. กระแส "ชาตินิยม" จากศึกไทย-กัมพูชา
ความขัดแย้งไทย - กัมพูชา กลายเป็นตัวแปรที่พรรคประชาชนรับมือได้ยากที่สุด เมื่อกระแส "รักชาติ" และ "หวงแหนอธิปไตย" จุดติด นโยบายเสรีนิยมสากลของพรรคส้มดูอ่อนแอทันทีในสายตามหาชน ผู้คนมองหาพรรคที่มีท่าที "ดุดัน" และพร้อม "ปกป้องชาติ" มากกว่าพรรคที่เน้นสิทธิมนุษยชนหรือการทูตที่ประนีประนอม
3. "ภาพลักษณ์ทหาร" ได้กลายเป็นฮีโร่ในสายตาประชาชน
เมื่อมีภัยคุกคามจากเพื่อนบ้าน บทบาทของกองทัพจึงกลับมาเป็น "พระเอก" ส่งผลให้นโยบายของพรรคประชาชนเรื่อง "ปฏิรูปกองทัพ" หรือ "ลดงบกลาโหม" ถูกโจมตีอย่างหนักว่า เป็นแนวคิดที่เป็นภัยต่อความมั่นคง
4. การขาดแม่เหล็กระดับ “พิธา”
ปฏิเสธไม่ได้ว่าชัยชนะในการเลือกตั้งปี 2566 ส่วนหนึ่งมาจากเสน่ห์ของ “พิธา ลิ้มเจริญรัตน์" การที่แกนนำรุ่นแรกและรุ่นสองถูกตัดสิทธิ์ทางการเมือง ทำให้พรรคขาด "ผู้นำ" ที่ทรงพลังพอจะดึงดูดคะแนนเสียงจากกลุ่ม Swing Vote แม้แกนนำรุ่นปัจจุบันจะมีความสามารถ แต่ยังขาด "มนต์ขลัง" ที่จะปลุกกระแสฟีเวอร์ให้ได้เท่าเดิม
5. การกลับมาของระบบ "บ้านใหญ่"
“กลุ่มบ้านใหญ่” ในฟากฝั่งรัฐบาล ได้เรียนรู้จากการเลือกตั้งปี 2566 และแก้เกมด้วยการ "อัดฉีดทรัพยากร" ลงพื้นที่อย่างหนัก ในการเลือกตั้งปี 2569 จึงมีแนวโน้มว่า ผลแพ้ชนะอาจไม่ได้ขึ้นอยู่ที่กระแส แต่เป็นสงครามที่ "กระสุน" และ "เครือข่ายอุปถัมภ์" ทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ ทำให้พรรคประชาชนที่เติบโตด้วยกระแส เสียเปรียบในจุดนี้อย่างมหาศาล
6. ลางบอกเหตุ ความล้มเหลวในสนามท้องถิ่น
ผลการเลือกตั้งท้องถิ่นในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา คณะก้าวหน้า (พรรคประชาชน) พ่ายแพ้ให้กับกลุ่มบ้านใหญ่แทบทุกสนาม เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ว่า “กระแสสีส้ม เจาะไม่เข้าในระดับรากหญ้า” เมื่อไม่มีกระแสระดับชาติที่ร้อนแรงมาช่วยอุ้ม โอกาสที่พรรคประชาชนจะชนะ สส. เขต ในหลายจังหวัด (โดยเฉพาะโซนนอกเมือง) จึงริบหรี่ลง
7. มีบทเรียนว่า "เลือกไปก็ไม่ได้เป็นรัฐบาล”
ผู้มีสิทธิเลือกตั้งเริ่มเกิดความเหนื่อยหน่ายและเรียนรู้จากบทเรียนซ้ำซากว่า ต่อให้เลือกพรรคประชาชนจนชนะที่ 1 ก็จะถูกกลไกนิติสงครามสกัดกั้นไม่ให้ตั้งรัฐบาลได้ ความรู้สึกสิ้นหวังนี้จะผลักดันให้คนจำนวนไม่น้อยหันไปเลือกพรรคที่ "เป็นรัฐบาลได้แน่ๆ" แทน เพื่อหวังผลในการแก้ปัญหาปากท้องเฉพาะหน้า
การเลือกตั้งปี 2569 จะไม่ใช่ "การโหวตเพื่อความเปลี่ยนแปลง" เหมือนการเลือกตั้งปี 2566 แต่จะเป็นการ "โหวตบนความหวาดระแวงและความอยู่รอด" เรื่องปากท้อง ความมั่นคงชายแดน และความผิดหวังในจุดยืนทางการเมืองจะเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลให้ประวัติศาสตร์ระดับบิ๊กเซอร์ไพรส์ของพรรคส้ม ยากจะเกิดขึ้นได้อีก…ในการเลือกตั้งอันใกล้นี้
บทความโดย ศราวุธ เอี่ยมเซี่ยม
#เลือกตั้ง2569 #พรรคประชาชน #พรรคส้ม #การเมืองไทย #วิเคราะห์การเมือง