ชี้ตำหนิเอกลักษณ์แม่พิมพ์เหรียญที่ระลึกปราบฮ่อ

สัปดาห์พระเครื่อง/อ.ราม วัชรประดิษฐ์

สัปดาห์ที่แล้วเราพูดถึงประวัติความเป็นมาแลพุทธะลักษณะของ“เหรียญที่ระลึกปราบฮ่อ” ของล้นเกล้ารัชกาลที่ 5 ไปแล้ว อาทิตย์นี้เราจะมาเจาะลึกรายละเอียดถึงลักษณะเอกลักษณ์แม่พิมพ์ของเหรียญปราบฮ่อทั้งด้านหน้าและด้านหลังกันนะครับ

สำหรับพุทธลักษณะลักษณะเบื้องต้นของเหรียญปราบฮ่อเป็นเหรียญกลมขนาดใหญ่ หูเชื่อม ติดแพรแถบ แม่พิมพ์ด้านหน้า มีพระบรมรูปของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ครึ่งพระองค์ ผินพระพักตร์ด้านขวา ด้านบนจารึกอักษรไทยว่า “จุฬาลงกรณ์ บรมราชาธิราช” ด้านล่างใต้พระบรมรูปเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ ตรงกลางผูกโบ ลายเส้นคมชัดมาก ส่วนด้านหลัง ตรงกลางเป็นรูปพระสยามเทวาธิราชทรงพระแสงของ้าว ทรงคชาธาร ยืนอยู่บนศาสตราวุธ อันเป็นสัญลักษณ์ของพวกฮ่อ โดยรอบเหรียญมีอักษรไทยกำกับว่า “ปราบฮ่อ 1239 1247 1249” ซึ่งเป็นปีจุลศักราชที่ทำการปราบฮ่อทั้ง 3 ครั้ง แพรแถบ ตรงกลางสีดำ รอบขอบสีเหลือง มีความกว้าง 2.5 เซนติเมตร เหรียญที่ระลึกปราบฮ่อ เท่าที่พบมีขนาดการสร้างแบบใหญ่ กลาง เล็กและแบบย่อมีทั้งเนื้อเงินและเนื้อทองแดง ส่วนมากจะเป็นเหรียญมีหูติดแพรแถบสีสำหรับแจกทั่วไป และชนิดไม่มีหู เป็นเหรียญสำรองคงคลัง ขนาดของน้ำหนักเหรียญจะเท่ากัน อาจแตกต่างกันบ้างไม่กี่มิลลิกรัม

จุดสำคัญที่ใช้สังเกตในพิมพ์เหรียญที่ระลึกปราบฮ่อมีดังต่อไปนี้

จุดสังเกตด้านหน้า เหรียญที่ระลึกปราบฮ่อ

1. ขอบของเหรียญจะนูนหนา มีเส้นกั้นขอบเหรียญหนึ่งเส้นวิ่งโค้งรอบช่างจะทำไว้เพื่อเป็นโค้ตเหรียญดังนั้นเหรียญรัชกาลที่ 5 ปราบฮ่อจะเชื่อมหูตรงกัน โดยไม่มีผิดตำแหน่งกันเลย

2. ใบไม้ตรงกลางแกะเป็นจุดนูนค่อนข้างกลม

3. เชือกผูกโบว์มีเส้นขีดข้างแนวนอนและแนวตั้งชัดเจน

4. จะมีเส้นเรียวเล็ก วิ่งหายไปกับพื้นเหรียญ

5. ตัวหนังสือแกะเป็นแท่งเป็นเหลี่ยม มีสันขอบเด่นขัดเจนตรงตัว “ณ” มีเส้นแกะสองลอน ส่วนแหลมเป็นหยักชัดเจน

จุดสังเกตด้านหลัง เหรียญที่ระลึกปราบฮ่อ

1. เส้นกั้นขอบเหรียญนูนใหญ่ชัดเจน

2. ลักษณะของหนังช้างที่ย่นจะเหมือนจริง

3. รอยบากเป็นร่องลึกขัดเจน ตรงปลายพระแสงดาบ

4. เส้นที่ปรากฏตรงด้ามจับพระแสงดาบ วิ่งเป็นทิวแถวชัดเจน

5. ปลายหางเลข ๙ แตกเป็นปากตะขาบ

6. เส้นวิ่งเห็นขัดตรงโคนขาข้าง

7. คำว่าปราบ “ร” แกะหัวผิดข้าง