สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติเปิดเผยข้อมูลเพื่อไขข้อสงสัยถึงสาเหตุที่ค่าไฟฟ้ามักพุ่งสูงขึ้นตามสภาพอากาศในช่วงฤดูร้อน โดยยืนยันว่าอุณหภูมิมีความสัมพันธ์โดยตรงกับการใช้ไฟฟ้าในครัวเรือน ซึ่งอ้างอิงจากงานวิจัย "ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการใช้ไฟฟ้าของครัวเรือนไทย จากฐานข้อมูลการใช้ไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (2561)" ที่วิเคราะห์รูปแบบข้อมูลการใช้ไฟฟ้าของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) และสถิติกรมอุตุนิยมวิทยาในช่วงปี 2556-2559
ข้อมูลชี้ให้เห็นว่าในเดือนมกราคมซึ่งมีอุณหภูมิเฉลี่ยประมาณ 24 องศาเซลเซียส ค่ามัธยฐานหรือค่ากลางของการใช้ไฟฟ้าจะอยู่ที่ 2.8 กิโลวัตต์ต่อชั่วโมงต่อวัน แต่เมื่อเข้าสู่ฤดูร้อนในช่วงเดือนมีนาคมถึงพฤษภาคมอุณหภูมิเฉลี่ยพุ่งสูงขึ้นเกือบ 32 องศาเซลเซียส ส่งผลให้ค่ากลางการใช้ไฟฟ้าพุ่งสูงขึ้นถึง 4 กิโลวัตต์ต่อชั่วโมงต่อวัน สะท้อนว่าปัจจัยภายนอกอย่างอุณหภูมิส่งผลต่อบิลค่าไฟโดยตรง
นอกจากนี้ยังมีปัจจัยเสริมจากพฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น การทำงานที่บ้าน (Work From Home) ที่ทำให้มีการเปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าคลายความร้อนนานขึ้น รวมถึงสภาพของเครื่องใช้ไฟฟ้าที่หากมีการชำรุดหรือไฟรั่วก็อาจทำให้หน่วยไฟพุ่งสูงขึ้นแบบไม่รู้ตัว
ขณะเดียวกันตัวกำหนดราคาค่าไฟฟ้าที่จ่ายกันอยู่ทุกเดือน ส่วนหนึ่งมาจากต้นทุนเชื้อเพลิงที่ใช้ผลิตไฟฟ้า การซื้อไฟฟ้าจากต่างประเทศ และค่าความพร้อมจ่ายสำหรับการสำรองไฟฟ้าที่จ่ายให้โรงไฟฟ้า ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ถูกผนวกรวมอยู่ในค่าไฟฟ้าผันแปรหรือค่า Ft ที่มีการปรับราคาในทุก ๆ 4 เดือน
ดังนั้นค่าไฟจึงเป็นเรื่องที่เกี่ยวพันกันทั้งปัจจัยอุณหภูมิ พฤติกรรมผู้ใช้ สถานะเครื่องใช้ไฟฟ้า ไปจนถึงต้นทางพลังงานที่ใช้ผลิต
ทั้งนี้ เมื่ออุณหภูมิมีผลกระทบโดยตรงต่อภาระค่าใช้จ่ายในครัวเรือน นโยบายด้านพลังงานจึงควรตระหนักถึงการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศเพื่อหาแนวทางช่วยเหลือลดภาระค่าไฟในช่วงหน้าร้อน โดยเฉพาะกลุ่มครัวเรือนรายได้น้อยและกลุ่มเปราะบาง พร้อมเตรียมแผนรองรับแนวโน้มอุณหภูมิโลกที่สูงขึ้นในระยะยาวเพื่อสร้างความเป็นธรรมและเสถียรภาพด้านราคาให้แก่ประชาชนผู้บริโภค
อย่างไรก็ตามยังมีประเด็นสำคัญด้านสิทธิของประชาชนในการรับรู้ข้อมูลเรื่องเชื้อเพลิงและการใช้ศักยภาพทรัพยากรพลังงานในประเทศ รวมถึงการมีส่วนร่วมในการออกแบบโครงสร้างต้นทุนไฟฟ้า ทั้งในส่วนของสัดส่วนเชื้อเพลิง การสำรองไฟฟ้า หรือค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เพื่อให้การกำหนดราคาไฟฟ้ามีความโปร่งใสและเป็นราคาต้นทุนที่สมควรจ่ายอย่างแท้จริง
