ผศ.ดร.วรรณา พิเชฐพฤทธ์ ศูนย์การศึกษาลำปาง มหาวิทยาลัยสวนดุสิต นำเสนอบทความเรื่อง "เด็กยุคใหม่: การเอาตัวรอดในยุคควอนตัม" ความว่า ในยุคที่โลกกำลังก้าวเข้าสู่การเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและซับซ้อน หรือที่เรียกว่า 'ยุคควอนตัม' ซึ่งเป็นยุคที่เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) และการประมวลผลเชิงควอนตัม (Quantum Computing) เข้ามามีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนสังคมและเศรษฐกิจ เด็กและเยาวชนในปัจจุบันต้องเผชิญกับความท้าทายที่ไม่เคยมีมาก่อน ไม่ว่าจะเป็นปัญหาด้านคุณภาพการศึกษา ความเหลื่อมล้ำทางสังคมและเศรษฐกิจ ไปจนถึงคุณภาพชีวิตที่ต้องดิ้นรนเพื่อความอยู่รอด บทความนี้จะสำรวจปัญหาเหล่านี้และนำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับการเอาตัวรอดของเด็กยุคใหม่ในบริบทของยุคควอนตัม
ปัญหาการศึกษาในประเทศไทยยังคงเป็นประเด็นเรื้อรังที่ส่งผลกระทบต่อเด็กและเยาวชนอย่างต่อเนื่อง รายงานสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาปี 2567 และทิศทางสำคัญในปี 2568 ชี้ให้เห็นว่า ระบบการศึกษาไทยยังขาดความแม่นยำในการแก้ปัญหา และยังคงพุ่งเป้าไปที่ระดับจังหวัดหรือโรงเรียน ซึ่งไม่สามารถแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้างได้จริง ยูเนสโก (UNESCO) เน้นย้ำว่าการศึกษาเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานและเป็นปัจจัยสำคัญในการลดความยากจน อย่างไรก็
ตามสิทธิทางการศึกษาที่ไม่ได้รับการเติมเต็ม จะก่อให้เกิดต้นทุนมหาศาลต่อประเทศ ทั้งในระดับบุคคล รัฐบาล และสังคม
นอกจากนี้ จำนวนเด็กเกิดใหม่ที่ลดลงอย่างต่อเนื่อง สวนทางกับจำนวนผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้น ทำให้ประเทศไทยต้องเผชิญกับความท้าทายในการสร้างประชากรที่มีผลิตภาพสูงในอนาคต การศึกษาที่มีคุณภาพและเสมอภาคจึงเป็นหัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนประเทศให้หลุดพ้นจากกับดักรายได้ปานกลาง อย่างไรก็ตาม เด็กและเยาวชนจำนวนมากยังคงอยู่ในครัวเรือนที่มีหนี้สิน ซึ่งจำกัดโอกาสในการได้รับการสนับสนุนทางการศึกษา ครัวเรือนที่มีหนี้มักจะใช้จ่ายเพื่อการศึกษาของบุตรหลานน้อยกว่า และเยาวชนกว่าร้อยละ 40 รายงานว่าปัญหาการเงินเป็นอุปสรรคสำคัญต่อความสำเร็จด้านการศึกษา
ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงเทคโนโลยีดิจิทัลก็เป็นอีกหนึ่งปัญหาสำคัญ แม้ว่าเด็กและเยาวชนไทยเกือบทั้งหมดจะสามารถเข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้ แต่การเข้าถึงคอมพิวเตอร์ยังคงมีความเหลื่อมล้ำสูง โดยเฉพาะในกลุ่มครัวเรือนที่มีรายได้ต่ำ สิ่งนี้ส่งผลกระทบต่อโอกาสในการเรียนรู้ทักษะใหม่ๆ ที่จำเป็นในยุคดิจิทัลและยุคควอนตัม
ปัญหาสังคมและเศรษฐกิจที่ทับซ้อน เยาวชนไทยกำลังเผชิญกับ 'คำสาป 8 ประการ' ที่ฉุดรั้งไม่ให้ก้าวทัน
ความเปลี่ยนแปลงของโลก หนึ่งในนั้นคือปัญหาหนี้ครัวเรือนที่สูงถึงร้อยละ 88 ของ GDP ซึ่งส่งผลให้เด็กและเยาวชนกว่า 6 ล้านคนเติบโตในครัวเรือนที่มีหนี้ ภาระหนี้เหล่านี้จำกัดความสามารถในการสนับสนุนทางการศึกษา และยังส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตและโอกาสในการสร้างอนาคตของเด็ก ๆ
นอกจากนี้ ปัญหามลพิษและภัยพิบัติจากภาวะโลกร้อนก็เป็นอีกหนึ่งความท้าทายที่เด็กและเยาวชนต้องเผชิญ ปัญหาฝุ่น PM 2.5 ส่งผลกระทบต่อสุขภาพและพัฒนาการทางสมองของเด็ก โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กเล็กและเด็กจากครัวเรือนยากจนที่ไม่มีเครื่องปรับอากาศหรือเครื่องกรองอากาศ ภัยพิบัติทางธรรมชาติที่รุนแรงขึ้นยังส่งผลกระทบต่อการเรียนรู้และคุณภาพชีวิตของเด็ก ๆ ทำให้เด็ก ๆ ต้องเผชิญกับความไม่มั่นคงในระยะยาว
คุณภาพชีวิตที่ต้องดิ้นรนเพื่อความอยู่รอด ในสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยความท้าทาย เด็กยุคใหม่ต้องดิ้นรนเพื่อเอาตัวรอดและสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ปัญหาความยากจนหลายมิติยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการเติบโตของเด็กและเยาวชนในประเทศไทย เด็กยากจนจะพัฒนากรอบความคิดแบบ Growth Mindset ได้ยาก เนื่องจากปัญหาต่าง ๆ ที่ผูกติดกับความยากจนเป็นอุปสรรคต่อพัฒนาการการเรียนรู้ การที่เด็กจำนวนมากต้องออกจากระบบการศึกษาไม่ได้เกิดจากปัญหาการศึกษาอย่างเดียว แต่ยังมีปัจจัยด้านครอบครัว เศรษฐกิจ และสังคมเข้ามาเกี่ยวข้อง การเยี่ยมบ้านเด็กกลุ่มนี้เผยให้เห็นว่าเกือบครึ่งหนึ่งมีพ่อแม่หย่าร้าง แยกกันอยู่ หรือถูกทอดทิ้ง และหลายครอบครัวเป็นครอบครัวแหว่งกลางที่มีภาวะพึ่งพิง สถานการณ์ความเปราะบางของครอบครัวเหล่านี้เป็นหัวใจสำคัญที่ทุกภาคส่วนต้องเข้ามาช่วยดูแล
การเอาตัวรอดในยุคควอนตัม การเอาตัวรอดในยุคควอนตัมไม่ได้หมายถึงเพียงแค่การปรับตัวให้เข้ากับเทคโนโลยีใหม่ ๆ เท่านั้น แต่ยังรวมถึงการพัฒนาทักษะที่จำเป็นในการเผชิญหน้ากับความท้าทายทางสังคมและเศรษฐกิจที่ซับซ้อน เด็กยุคใหม่จำเป็นต้องมีทักษะด้าน Soft Skills มากกว่าเดิม เพราะความเก่งด้านวิชาการเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอในโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
ข้อเสนอแนะในการแก้ปัญหาเหล่านี้รวมถึงการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงานเพื่อจัดสรรสวัสดิการและสร้างหลักประกันทางการศึกษาให้เด็ก การสร้าง 'พาสปอร์ตการเรียนรู้' ที่ยืดหยุ่นและหลากหลาย เพื่อให้เด็กสามารถเลือกเรียนรู้และเชื่อมโยงหน่วยกิตเข้าด้วยกันได้ และการยกระดับคุณภาพการศึกษาระดับปฐมวัยและประถมศึกษา ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการศึกษาในภาพรวม
บทสรุป เด็กยุคใหม่กำลังเติบโตในยุคควอนตัมที่เต็มไปด้วยโอกาสและความท้าทาย การทำความเข้าใจปัญหาที่ทับซ้อนทั้งด้านคุณภาพการศึกษา ปัญหาสังคมเศรษฐกิจที่ยากลำบาก และคุณภาพชีวิตที่ต้องดิ้นรนเพื่อความอยู่รอด เป็นสิ่งสำคัญในการเตรียมความพร้อมให้พวกเขา การลงทุนในการศึกษา การลดความเหลื่อมล้ำ และการพัฒนาทักษะที่จำเป็น จะช่วยให้เด็กยุคใหม่สามารถเอาตัวรอดและเติบโตเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนประเทศในอนาคตได้อย่างยั่งยืน