วันที่ 14 ก.พ.2569 ผศ.ดร.เชษฐา ทรัพย์เย็น อาจารย์วิทยาลัยพัฒนามหานคร มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช กล่าวถึงสถานการณ์การเมืองไทยหลังการจัดตั้งรัฐบาลรอบล่าสุด ดูเหมือนจะลงล็อกในสูตร “ธงชาติน้ำเงิน–แดง” ระหว่าง พรรคภูมิใจไทย และ พรรคเพื่อไทย ซึ่งหากรวมเสียงพรรคขนาดเล็กอื่น ๆ ก็สามารถขยับไปแตะหลัก 300 เสียงได้ไม่ยาก เสถียรภาพเชิงตัวเลขจึงไม่น่ากังวลนักในระยะต้น
แต่สิ่งที่น่าจับตากลับไม่ใช่ “รัฐบาล” หากคือ “ฝ่ายค้าน” ในสูตรที่แทบไม่มีใครหยิบมาคิดอย่างจริงจัง นั่นคือการรวมตัวของ “ส้ม–ฟ้า–เขียว” ได้แก่ พรรคประชาชน, พรรคประชาธิปัตย์ และ พรรคกล้าธรรม
ผศ.ดร.เชษฐา กล่าวต่อว่า จากคำประกาศบนเวทีหาเสียง สู่ความจริงในสภา ในช่วงหาเสียงที่ผ่านมา “ส้ม” และ “ฟ้า” เคยประกาศชัดว่าจะไม่ “ร่วมสังฆกรรม” กับ “เขียว” ด้วยเหตุผลทางอุดมการณ์และทิศทางนโยบาย แต่การเมืองหลังเลือกตั้งมักตั้งโจทย์ใหม่เสมอ เมื่อพรรคที่ไม่อาจจับมือกันจัดตั้งรัฐบาล ต้องหันมานั่งฝั่งเดียวกันในฐานะฝ่ายค้าน คำถามจึงไม่ใช่ “จะร่วมได้หรือไม่” หากคือ “จะร่วมอย่างไร”
ฝ่ายค้านมิได้มีหน้าที่แข่งขันกันเอง หากมีภารกิจร่วมสำคัญ ได้แก่ การตรวจสอบถ่วงดุลรัฐบาลอย่างมีประสิทธิภาพ ภารกิจนี้อาจมีน้ำหนักมากกว่าศักดิ์ศรีหรือคำประกาศในช่วงหาเสียง เพราะเมื่อประชาชนลงคะแนนแล้ว บทบาทใหม่ย่อมต้องปรับตามบริบทใหม่
ผศ.ดร.เชษฐา กล่าวว่า คำถามใหญ่คือ พรรคฝ่ายค้านทั้งสามจะยึดศักดิ์ศรีทางการเมืองหรือหน้าที่ในระบบรัฐสภา เป็นตัวตั้ง หากยึดศักดิ์ศรีเป็นหลัก การทำงานร่วมกันอาจเป็นเพียงความร่วมมือเฉพาะกิจ โดยต่างคนต่างอยู่โดยส่วนใหญ่ แต่หากยึดหน้าที่เป็นหลัก อาจเห็น “ฝ่ายค้านที่เข้มแข็ง” ที่วางกลไกตรวจสอบร่วมกัน เช่น การแบ่งบทบาทการอภิปรายในสภา การตั้งคณะทำงานนโยบายเงา (Shadow Policy Team) การกำหนดยุทธศาสตร์ตรวจสอบรายไตรมาส ฯลฯ ซึ่งในทางทฤษฎีการเมือง เป้าหมายของฝ่ายค้านไม่ใช่ล้มรัฐบาลทุกวัน หากคือการสร้างความน่าเชื่อถือในฐานะ รัฐบาลทางเลือก ในอนาคต
ผศ.ดร.เชษฐา กล่าวว่า หากฝ่ายค้านในสูตรส้ม–ฟ้า–เขียว มาอยู่ด้วยกัน อาจเป็นผลดีต่อรัฐบาลสีธงชาติ เพราะพรรคฝ่ายค้านสามสียังต้องพิสูจน์ตัวเองในความร่วมมือว่าจะแน่นแฟ้นเพียงพอที่จะเป็นฝ่ายค้านที่เข้มแข็งได้หรือไม่ อย่างไรก็ตาม พรรคขนาดเล็กที่มีจุดยืนแข็งแรง เช่น พรรคของพลตำรวจเอกเสรีพิศุทธ์ เตมียเวส และ นพ.วรงค์ เดชกิจวิกรม หากตัดสินใจอยู่ฝ่ายค้าน จะช่วยเพิ่มสีสันและความเข้มข้นของการตรวจสอบได้พอควร สิ่งนี้จะทำให้การเมืองไทยมีสีสันกว่าทุกสูตรแบบน่าจับตามอง และบางที สูตรที่ไม่มีใครคาดคิด อาจเป็นสูตรที่ทำให้การเมืองไทยน่าติดตามที่สุดก็เป็นได้