กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์" สรุปบทเรียนเวที 5 ภาค นำไปสู่ทศวรรษใหม่ ปูพรม "ทุนเชิงพื้นที่กระจายทุนสู่ชุมชน" – “สร้างภูมิคุ้มกันภัยไซเบอร์” จุดเปลี่ยนสำคัญสื่อไทย
เมื่อวันที่ 21 ม.ค.69 กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ (Thai Media Fund) เปิดเวทีใหญ่สังเคราะห์บทเรียนสำคัญระดับประเทศ ในงานสรุปผลการดำเนินโครงการเวทีส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน ปี 2568 ภายใต้แนวคิด “Media Ecosystem for Change” ณ โรงแรม ดิ โอกุระ เพรสทีจ กรุงเทพฯ โดยนำผลสัมฤทธิ์จากการลงพื้นที่ระดมความเห็น 5 ภูมิภาค สรุปสถานการณ์สื่อไทย พร้อมประกาศปรับทิศทางการให้ทุนสู่รูปแบบ “ทุนเชิงพื้นที่” ลดขั้นตอนเอกสารเพื่อเปิดทางให้ชุมชนเข้าถึงง่ายขึ้น พร้อมเปิดเวทีเสวนา ดึงผู้บริหารสื่อรัฐ-เอกชน ร่วมระดมสมองฝ่าวิกฤตความเปลี่ยนแปลงของภูมิทัศน์สื่อ
ดร.ธนกร ศรีสุขใส ผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ เปิดเผยว่า การก้าวสู่ปีที่ 10 ของ กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ จะดำเนินงานภายใต้การวิเคราะห์ข้อมูลจริง (Data-Driven) จากการลงพื้นที่เก็บข้อมูลอย่างเข้มข้นใน 4 ภูมิภาคหลัก (เหนือ, อีสาน, กลาง/ตะวันออก/ตะวันตก และใต้) ตลอดเดือนพฤศจิกายน 2568 ที่ผ่านมา ซึ่งนำมาสู่การค้นพบ "ช่องว่าง" สำคัญที่ต้องเร่งแก้ไข
เปิดผลวิจัยเจาะลึก: ภาคกลางตื่นรู้สูงสุด-ภูมิภาคยังเหลื่อมล้ำ จากการสังเคราะห์บทเรียน 5 ภาค กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ พบข้อมูลที่น่ากังวล 3 ประการ คือ
กับดัก "Information Scrolling": พฤติกรรมคนไทยเปลี่ยนไปสู่การเสพสื่อแบบ "เลื่อนผ่านๆ" เน้นความรวดเร็วจากคลิปสั้น (Short Video) ขาดการตรวจสอบที่มา ทำให้ข่าวปลอม (Fake News) แพร่กระจายได้ง่ายที่สุดในยุคนี้
ความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่: ผลสำรวจชี้ชัดว่า "ภาคกลาง" มีดัชนีการรับรู้เรื่องสื่อปลอดภัยสูงสุด (ค่าเฉลี่ย 3.81) ในขณะที่ "ภาคอีสานและภาคใต้" ยังมีระดับการรับรู้ที่ต้องเร่งพัฒนา (ค่าเฉลี่ย 3.30 และ 3.39 ตามลำดับ)
ภัยหลอกลวงออนไลน์: มีสถิติพุ่งสูงขึ้นสวนทางกับทักษะการรู้เท่าทันสื่อดิจิทัลของประชาชน
ปูพรม "ทุนเชิงพื้นที่" : ลดพิธีการ-หนุนคนตัวเล็ก เพื่อลดช่องว่างดังกล่าว กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ จึงประกาศปรับกลยุทธ์ปีนี้ โดยเน้น “การสนับสนุนทุนเชิงพื้นที่” เปลี่ยนจุดโฟกัสจากการจัดอีเวนต์ใหญ่ในเมือง ลงลึกสู่โรงเรียน วัด และชุมชนท้องถิ่น
ปลดล็อกระเบียบ: ปรับลดความซับซ้อนของเอกสารสำหรับผู้ขอทุนบุคคลธรรมดา จากเดิมที่ต้องใช้เอกสารราชการจำนวนมาก เหลือเพียงการยื่น “Concept Paper” (เอกสารนำเสนอแนวคิด) สั้นๆ 2-3 หน้า
เป้าหมาย: เพื่อเปิดโอกาสให้ ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำชุมชน และคนรุ่นใหม่ที่มีความคิดสร้างสรรค์แต่ไม่ถนัดงานเอกสาร สามารถเข้าถึงแหล่งทุนได้จริง โดยมีกองทุนฯ เป็น "นั่งร้าน" สนับสนุน
ผนึก 3 กูรู เจาะลึก "Media Ecosystem for Change"
ไฮไลต์สำคัญของงาน คือเวทีเสวนาหัวข้อ “Media Ecosystem for Change: รวมพลังเครือข่าย ร่วมสร้างนิเวศสื่อสร้างสรรค์ เพื่อการเปลี่ยนแปลง” ซึ่งเป็นการระดมสมองเพื่อหาทางออกให้สื่อไทยรอดพ้นวิกฤต Disruption โดยมีวิทยากรทรงคุณวุฒิระดับประเทศร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองอย่างเข้มข้น:
ดร.ชำนาญ งามมณีอุดม รองผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์: ฉายภาพทิศทางใหม่ของกองทุนฯ ที่จะมีความยืดหยุ่น (Agility) มากขึ้น เพื่อให้ทันต่ออัลกอริทึมและแพลตฟอร์มที่เปลี่ยนทุกวัน
คุณกนกพร ประสิทธิ์ผล ผู้อำนวยการสำนักสื่อดิจิทัล ไทยพีบีเอส (Thai PBS): สะท้อนมุมมองสื่อสาธารณะในการปรับตัวเข้าหาคนรุ่นใหม่ และการใช้เทคโนโลยีเพื่อขยายฐานผู้ชมโดยไม่ทิ้งอุดมการณ์
คุณธนกร วงษ์ปัญญา บรรณาธิการข่าวไทย สำนักข่าว The Standard: นำเสนอมุมมองจากสื่อออนไลน์เอกชน ถึงความท้าทายในการผลิตคอนเทนต์คุณภาพท่ามกลางสมรภูมิความเร็ว และการสร้างรายได้ที่ยั่งยืน
เกราะป้องกันสังคม: สู้ภัย AI-ปกป้องเด็กจากหน้าจอ
นอกจากนี้ กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ยังเตรียมแผนรับมือภัยคุกคามจาก AI (Deepfake) โดยบูรณาการร่วมกับ กระทรวงดิจิทัลฯ (DES), สำนักงานตำรวจแห่งชาติ และ กสทช. พร้อมผลักดันวาระสำคัญ “ปกป้องเด็กและเยาวชนจากหน้าจอ” โดยเตรียมถอดบทเรียนกฎหมายจากต่างประเทศ มาประยุกต์ใช้ร่วมกับกระทรวงศึกษาธิการ และกระทรวง พม. เพื่อคืนวัยใสและพัฒนาการที่เหมาะสมให้กับเด็กไทย
"ภารกิจในทศวรรษหน้า คือการเปลี่ยนจาก ผู้เสพสื่อ ให้กลายเป็น พลเมืองที่ตื่นรู้ กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ พร้อมเป็นกลไกกลางเชื่อมประสานทุกภาคส่วน เพื่อสร้างระบบนิเวศสื่อที่ดีและปลอดภัยอย่างยั่งยืน" ดร.ธนกร กล่าวทิ้งท้าย