วันที่ 23 กรกฎาคม 2569 นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เปิดเผยว่า วันนี้คณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง.) มีการพิจารณาสถานการณ์ราคาน้ำมันโลกและต้นทุนการกลั่นในช่วงครึ่งแรกของเดือนกรกฎาคม 2569 และ. ได้ใช้หลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการศึกษาความเหมาะสมในการกำหนดต้นทุนราคาน้ำมันเชื้อเพลิง (คตร.) เคยให้ไว้เป็นเกณฑ์ในการพิจารณาผลประโยชน์จากค่าการกลั่น โดยกำหนดสมมติฐานปริมาณการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศไทย (เบนซินและดีเซลหมุนเร็ว) ณ เดือนมิถุนายน 2569 อยู่ที่ 91.03 ล้านลิตรต่อวัน สามารถประมาณการมูลค่าของผลประโยชน์ส่วนเกินที่เกิดขึ้นในช่วงวันที่ 1 - 15 กรกฎาคม 2569 ตามหลักการของ คตร. ได้ประมาณ 3,892 ล้านบาท นำมาช่วยเป็นส่วนลดของราคาน้ำมัน ณ โรงกลั่น สำหรับดีเซลหมุนเร็ว
ที่ประชุม กบง. จึงมีมติเห็นชอบให้ ปรับลดราคา ณ โรงกลั่นสำหรับน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว บี0 บี7 และบี20 ลง 2.40 บาทต่อลิตร ตั้งแต่วันที่ 24 กรกฎาคม ถึงวันที่ 15 สิงหาคม 2569 พร้อมเห็นชอบร่างประกาศคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน เรื่องการปรับลดราคา ณ โรงกลั่น และมอบหมายฝ่ายเลขานุการฯ ดำเนินการประกาศในราชกิจจานุเบกษาต่อไป นายเอกนัฏ กล่าวว่าการกำหนดส่วนลดดังกล่าวอยู่บน บรรเทาภาระค่าครองชีพของประชาชนและลดภาระของกองทุนน้ำมัน โดยคำนึงถึงความเหมาะสมของสถานการณ์ตลาดและไม่กระทบต่อความสามารถในการดำเนินธุรกิจของโรงกลั่นน้ำมัน เพื่อให้การส่งผ่านต้นทุนสู่ผู้บริโภคเป็นไปอย่างเป็นธรรม และยังคงรักษาเสถียรภาพด้านพลังงานของประเทศ
สำหรับกลไกดังกล่าว กบง.ใช้อำนาจตาม พ.ร.ก. แก้ไขและป้องกันภาวะการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง 2516 ระบุดึงผลประโยชน์ส่วนเกินหรือกำไรจากค่าการกลั่น โดยก่อนหน้านี้ดำเนินการมา 4 รอบ ดึงส่วนต่างค่าการกลั่นกลับคืนมาดูแลราคาดีเซล ราว 10,500 ล้านบาท รวมรอบนี้เป็นวงเงิน 14,392 ล้านบาท ซึ่ง พ.ร.ก.ระบุให้นายกรัฐมนตรีมีอำนาจออกคำสั่งและกำหนดมาตรการ สั่งการและควบคุมตั้งแต่การผลิต, การนำเข้า-ส่งออก, การจำหน่าย, การขนส่ง, การครอบครอง และการกำหนดปริมาณสำรองน้ำมันเชื้อเพลิงทุกชนิด ซึ่งรัฐบาลในปัจจุบันนำข้อนี้มาใช้เป็นช่องทางในการกดราคาหน้าโรงกลั่น หรือดึงกำไรส่วนต่างค่าการกลั่นกลับคืนมาดูแลราคาน้ำมัน โดยโรงกลั่นฯระบุไม่เห็นด้วย เพราะค่าการกลั่นผันผวนบางช่วงติดลบ มีทั้งกำไรและขาดทุนสต็อกน้ำมัน และที่สำคัญประเทศไทยไม่ได้ขาดแคลนน้ำมันจนต้องใช้ พ.ร.ก.ฉบับนี้มาดูแล