ในยุคหนึ่งเพลง “ราชาเงินผ่อน” ของ คาราบาว โด่งดังสะท้อนสภาพเศรษฐกิจและสังคมในห้วงปี 2526-2527 ที่เผชิญวิกฤติเศรษฐกิจอย่างหนัก ตัดมาที่ปี 2569 ท่ามกลางวิกฤติเศรษฐกิจจากปัจจัยสงครามตะวันออกกลางและวิกฤติพลังงาน มีตัวเลขที่น่าตกใจ เกี่ยวกับวัฒนธรรมเงินผ่อน
จากเพียง 6 แสนบัญชีในปี 2564 พุ่งทะยานสู่ 5 ล้านบัญชีในปี 2567 พร้อมมูลค่าและVelocity ยอดสินเชื่อที่ก้าวกระโดดจาก 6,800 ล้านบาท ไปสู่ 18,000 ล้านบาทนั้น ถือเป็น "สัญญาณเตือนภัยขั้นวิกฤต" ของระบบโครงสร้างหนี้ครัวเรือนไทย
ความน่าสะพรึงกลัวไม่ได้อยู่ที่ตัวระบบของมันเอง แต่วันนี้มันกำลังกลายเป็นเครื่องมือ "เพาะพันธุ์หนี้เสีย" ตั้งแต่วัยเยาว์ เมื่อระบบ "ดิจิทัลพีโลน" และแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซร่วมมือกันทำลายความยับยั้งชั่งใจ การปล่อยสินเชื่อโดยไม่ต้องวิเคราะห์รายได้แท้จริง แต่ใช้เพียง "ข้อมูลทางเลือก" ได้กลายเป็นช่องว่างให้เยาวชนหรือผู้ไร้รายได้ประจำ ก้าวเข้าสู่กับดักหนี้ได้อย่างง่ายดายเพียงปลายนิ้วจนถึงขั้นมีพฤติกรรม "ผ่อนชานมไข่มุกแก้วละร้อยกว่าบาท"
สิ่งนี้มิใช่เรื่องตลกขบขันในโลกออนไลน์ แต่มันสะท้อนว่า วินัยทางการเงินของคนในชาติต่ำเตี้ยเรี่ยดินจนถึงจุดที่ "ความอยากอยู่เหนือความสามารถในการจ่าย" และกำลังเสพติดการกู้ยืมเพื่อตอบสนองตัณหาชั่วครู่ชั่วยาม
การที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ขยับตัวเตรียมออกประกาศควบคุมกฎเกณฑ์นี้ ภายในไตรมาสสุดท้ายของปี 2569 ถือเป็นความเคลื่อนไหวที่ "ถูกทิศทาง แต่สายไปก้าวหนึ่ง" การตั้งคำถามว่าจะคุมเข้มอายุ วงเงินขั้นต่ำ หรือประเภทสินค้าอุปโภคบริโภคที่ไม่จำเป็น ถือเป็นยาแรงที่ต้องรีบฉีดเข้าสู่ระบบ ก่อนที่เอ็นพีแอล (NPL) จากหนี้ปลีกย่อยเหล่านี้จะรวมตัวกันกลายเป็นระเบิดเวลาลูกใหญ่ที่ซ้ำเติมเศรษฐกิจฐานราก
ผู้ประกอบการปล่อยสินเชื่อมักอ้างคำว่า "โอกาสทางการเงิน" และ "การเข้าถึงทุน" แต่ในเนื้อแท้ หากเป็นการหยิบยื่นเม็ดเงินให้ผู้ไม่มีรายได้ไปสุรุ่ยสุร่ายกับสิ่งของที่ไร้มูลค่าทางเศรษฐกิจ ย่อมมิใช่การสร้างโอกาส แต่คือการ "สร้างพันธนาการ" ให้แก่ผู้บริโภคเพื่อแลกกับผลกำไรจากดอกเบี้ยที่สูงลิ่วถึง 15-25%
เราจึงหวังว่า มาตรการนี้ต้องไม่เป็นเพียง "เสือกระดาษ" ระบบกลไกบนโลกออนไลน์ ต้องถูกจัดระเบียบไม่ให้ตั้งค่า "เป็นหนี้" โดยอัตโนมัติแก่ผู้บริโภค เราจะไม่ปล่อยให้ทุนธนาคารและแพลตฟอร์มข้ามชาติเข้ามาสูบเลือดอนาคตของเยาวชนไทยไปละลายกับค่านิยม "ซื้อก่อน ผ่อนทีหลัง" จนสูญสิ้นวินัยทางการเงินจนกู่ไม่กลับ!
#บทบรรณาธิการสยามรัฐ #ชานมไข่มุก #หนี้ครัวเรือน #BNPL #ดิจิทัลพีโลน #เศรษฐกิจไทย2569 #หนี้เสีย #ธปท