สำนักศิลปากรที่ 10 นครราชสีมา ร่วมเทศบาลนครนครราชสีมา เตรียมขุดตรวจชั้นดินบริเวณคูเมืองเก่า "โนนพลล้าน" ศึกษาร่องรอยมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ต่อยอดองค์ความรู้ พร้อมยกระดับเป็นแหล่งเรียนรู้ทางโบราณคดีของประชาชน
เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2569 นายสมเดช ลีลามโนธรรม รักษาราชการแทนผู้อำนวยการสำนักศิลปากรที่ 10 นครราชสีมา พร้อมเจ้าหน้าที่เทศบาลนคร (ทน.) นครราชสีมา ลงพื้นที่กำหนดตำแหน่งหลุมขุดตรวจ เพื่อเตรียมความพร้อมก่อนดำเนินโครงการขุดตรวจทางโบราณคดีบริเวณกำแพงเมืองนครราชสีมา ด้านทิศตะวันออก (พลล้านต้านปัญจา) ริมทางหลวงหมายเลข 224 ถ.ราชสีมา-โชคชัย โดยความร่วมมือระหว่าง สน.ศิลปากรที่ 10 และ ทน.นครราชสีมา ระหว่างวันที่ 20 ก.ค ถึงวันที่ 8 สิงหาคม นี้
ทั้งนี้เป็นการศึกษาวิจัยร่องรอยมนุษย์โบราณในพื้นที่เมืองเก่าและศึกษาร่องรอยมนุษย์ในวัฒนธรรมยุคก่อนประวัติศาสตร์ ซึ่งการขุดค้นจะช่วยขยายองค์ความรู้ทางโบราณคดีและประวัติศาสตร์เมืองถึงยุคก่อนประวัติศาสตร์ สมัยสำริด ช่วงอายุ 2,544-2,194 ปี ผ่านโครงกระดูกมนุษย์และของอุทิศตลอด โดยยกระดับให้หลุมขุดค้นเป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับประชาชน ซึ่งการตรวจสอบชั้นดิน “โนนพลล้าน” ได้ดำเนินการต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2567 เพื่อเป็นฐานข้อมูลทางวิชาการสำหรับกรมศิลปากรและ ทน.นครราชสีมา นำมาพัฒนาต่อยอดในด้านต่างๆ โดยเปิดหลุมขุดตรวจให้เป็นแหล่งเรียนรู้ การปฏิบัติทางโบราณคดีและฝึกทดลองเป็นนักโบราณคดี เพื่อสร้างความตระหนัก รักและหวงแหนหลักฐานทางโบราณคดีในฐานะมรดกทางวัฒนธรรมของชาติ ภายใต้แนวคิด “ต่อยอดวิชาการ ผสานชุมชน”
ไทม์ไลน์ ปี 2567 สน.ศิลปากรที่ 10 ขุดพบโครงกระดูกมนุษย์พร้อมภาชนะเครื่องปั้นดินเผาของยุคก่อนประวัติศาสตร์สมัยสำริด-สมัยเหล็กในหลุมขุดกว้าง 3 เมตร ยาว 15 เมตร และความลึก 1.2 เมตร เป็นโครงกระดูกมนุษย์ทั้งหมด 11 โครง สมัยสำริดจำนวน 5 โครงและโครงกระดูกมนุษย์สมัยเหล็กจำนวน 6 โครง สอดคล้องกับข้อสันนิษฐานแหล่งโบราณคดีโนนพลล้านเป็นที่ฝังศพของวัฒนธรรมยุคก่อนประวัติศาสตร์สมัยเหล็กช่วงอายุ 1,500-2,400 ปี และหลักฐานทางโบราณคดีที่เชื่อมโยงกับภูมิภาคอื่นๆ อาทิเช่น เครื่องประดับทองคำจากโครงกระดูกมนุษย์หมายเลข 3 ชิ้นส่วนทองคำ เมื่อวิเคราะห์องค์ประกอบธาตุพบสัดส่วนทองคำที่เหมือนกันสะท้อนให้เห็นความเชื่อมโยงกับแหล่งโบราณคดีที่มีอายุร่วมสมัยในบริเวณคาบสมุทรภาคใต้ของไทย โดยใช้กระบวนการทางชีววิทยาศึกษาวิเคราะห์สภาพแวดล้อมโบราณของพื้นที่ ซึ่งเป็นการบูรณาการระหว่างสถาบันการศึกษาและองค์กรที่เกี่ยวข้อง ทำให้งานวิชาการมีความสมบูรณ์รอบด้านมากขึ้นและนอกเหนือจากการขุดตรวจทางโบราณคดี ได้จัดนิทรรศการข้างหลุมขุดตรวจ หัวข้อ "สืบร่องรอยมนุษย์โบราณเมืองนครราชสีมา ผ่านหลักฐานทางโบราณคดี" ซึ่งเป็นการสรุปผลดำเนินงานที่ผ่านมาและสะท้อนให้เห็นหลักฐานการมีอยู่ของผู้คนในพื้นที่บริเวณเมืองเก่านครราชสีมา ผ่านหลักฐานทางโบราณคดี
