วันที่ 15 พฤษภาคม 2569 ณ ห้องประชุมจอมกิตติ ชั้น 3 ศาลากลางจังหวัดเชียงราย ตำบลริมกก อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย นายประเสริฐ จิตต์พลีชีพ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เป็นประธานเปิดการประชุมรับฟังความคิดเห็นโครงการศึกษาความเหมาะสม สำรวจ และออกแบบพื้นที่ชุ่มน้ำหนองหลวง จังหวัดเชียงราย พร้อมด้วย ดร.เทพรัตน์ วิริโยธิน ผู้อำนวยการส่วนส่งเสริมและประสานงานมวลชน กรมทรัพยากรน้ำ และผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน องค์กรพัฒนาเอกชน (NGOs) สถาบันการศึกษา ผู้นำชุมชน ประชาชน และสื่อมวลชนเข้าร่วมอย่างพร้อมเพรียง
การประชุมครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนร่วมแสดงความคิดเห็นและข้อเสนอแนะต่อผลการศึกษา รวมถึงแนวทางการบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำหนองหลวงอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมทั้งด้านทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ สังคม และการมีส่วนร่วมของประชาชน ภายใต้แนวทางการใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำอย่างชาญฉลาดและยั่งยืน ตามหลักอนุสัญญาว่าด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำ
พื้นที่ชุ่มน้ำหนองหลวงถือเป็นทรัพยากรธรรมชาติสำคัญของจังหวัดเชียงรายและภูมิภาค ทั้งในด้านระบบนิเวศ ความหลากหลายทางชีวภาพ แหล่งต้นน้ำ และวิถีชีวิตของประชาชนในพื้นที่โดยรอบ อีกทั้งยังมีบทบาทสำคัญต่อความมั่นคงด้านทรัพยากรน้ำของพื้นที่ อย่างไรก็ตาม ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา หนองหลวงเผชิญปัญหาคุณภาพน้ำ การบุกรุกพื้นที่ชุ่มน้ำ รวมถึงผลกระทบจากการใช้ประโยชน์ที่ดินและกิจกรรมทางการเกษตร ส่งผลต่อความสมบูรณ์ของระบบนิเวศโดยรวม
ทั้งนี้ กรมทรัพยากรน้ำและคณะที่ปรึกษาได้จัดทำร่างกรอบแนวคิดการบริหารจัดการพื้นที่ (Conceptual Design Plan) และร่างแผนหลักการอนุรักษ์และฟื้นฟูระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำหนองหลวง เพื่อใช้เป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาพื้นที่อย่างสมดุลและยั่งยืนในอนาคต
นายประเสริฐ จิตต์พลีชีพ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย กล่าวว่า โครงการดังกล่าวมีเป้าหมายสำคัญเพื่ออนุรักษ์และฟื้นฟูระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำ เพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ และกำหนดแนวทางการใช้ประโยชน์พื้นที่ให้เหมาะสม ทั้งด้านการเกษตร การอุปโภคบริโภค และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ควบคู่กับการเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมเสนอความคิดเห็น เพื่อให้แผนพัฒนาสอดคล้องกับบริบทของพื้นที่และความต้องการของประชาชนมากที่สุด
ด้าน ดร.เทพรัตน์ วิริโยธิน กล่าวว่า หนองหลวงเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีศักยภาพสูง น้ำไม่แห้งขอดและมีน้ำเติมตลอดทั้งปี แต่ที่ผ่านมา การใช้ประโยชน์ยังจำกัดอยู่เพียงด้านอุปโภคบริโภคและการเกษตร จึงมีการศึกษาความเหมาะสมเพิ่มเติมใน 4 มิติ ได้แก่ ด้านชีวภาพ ด้านกายภาพ ด้านการใช้ประโยชน์ และด้านความผูกพันของชุมชนกับแหล่งน้ำ
จากการศึกษาพบว่า หนองหลวงยังมีคุณภาพน้ำอยู่ในเกณฑ์ดีถึงดีมาก และมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ควบคู่กับการเป็นแหล่งน้ำหลักของชุมชน โดยหลังจากนี้จะมีการศึกษารายกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเพิ่มเติมอีก 5 ครั้ง เพื่อจัดทำแผนแม่บทพัฒนาพื้นที่อย่างเหมาะสมและยั่งยืน
ขณะที่ นายเกชา ยาวิชัย กำนันตำบลเวียงชัย กล่าวว่า ชาวบ้านในพื้นที่คาดหวังให้การศึกษาครั้งนี้ช่วยแก้ปัญหาหนองหลวงที่ปัจจุบันยังประสบปัญหาตื้นเขิน มีวัชพืชจำนวนมาก และขาดการบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะในช่วงหน้าแล้งที่น้ำแห้งและฤดูฝนที่เกิดน้ำหลาก พร้อมเสนอให้มีการแบ่งโซนนิ่งพื้นที่ให้ชัดเจน เพื่อให้แต่ละตำบลสามารถใช้ประโยชน์ได้ตรงตามความต้องการของชุมชน
ทั้งนี้ หนองหลวงครอบคลุมพื้นที่กว่า 3 ตำบล ใน 2 อำเภอ ได้แก่ ตำบลห้วยสัก อำเภอเมืองเชียงราย และตำบลดอนศิลา กับตำบลเวียงชัย อำเภอเวียงชัย รวมพื้นที่เกือบ 10,000 ไร่ ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งพื้นที่ชุ่มน้ำสำคัญที่จังหวัดเชียงรายเตรียมผลักดันสู่การพัฒนาอย่างสมดุล ทั้งด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของประชาชนในระยะยาว