จังหวัดกาฬสินธุ์กำลังเผชิญปัญหาภัยแล้งอย่างต่อเนื่อง ส่งผลกระทบโดยตรงต่อเกษตรกรผู้ปลูกถั่วลิสงในพื้นที่อำเภอเมือง โดยเฉพาะพื้นที่นอกเขตชลประทานที่ต้องงดการเพาะปลูก เนื่องจากแหล่งน้ำไม่เพียงพอ ฝนทิ้งช่วงยาวนานหลายเดือน ทำให้บ่อกักเก็บน้ำตามไร่นาแห้งขอด พื้นดินแตกระแหงและรอเพียงน้ำฝนหล่อเลี้ยง
ในขณะที่พื้นที่ที่ยังสามารถใช้น้ำจากคลองชลประทาน โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาลำปาว ตำบลบึงวิชัย อำเภอเมืองกาฬสินธุ์ เกษตรกรยังคงเร่งเก็บเกี่ยวผลผลิตถั่วลิสงอย่างต่อเนื่อง ท่ามกลางสภาพอากาศที่ร้อนจัด แต่ต้องเผชิญภาวะ “เก็บไปบ่นไป” จากปัญหาต้นทุนการผลิตสูงและราคาผลผลิตตกต่ำ
นางรัตน์ นามบุญ อายุ 62 ปี เกษตรกรผู้ปลูกถั่วลิสง หมู่ 4 ตำบลบึงวิชัย เปิดเผยว่า โดยปกติในฤดูแล้งของทุกปี จะปลูกถั่วลิสงบนพื้นที่ประมาณ 4 ไร่ท้ายหมู่บ้าน ซึ่งเป็นพืชอายุสั้น ใช้เวลาปลูกเพียง 3 เดือนก็สามารถเก็บเกี่ยวได้ อีกทั้งใช้น้ำน้อย ดูแลไม่ยาก เหมาะสำหรับเกษตรกรสูงอายุเมื่อเทียบกับพืชอย่างอ้อย มันสำปะหลัง หรือข้าวนาปรัง ที่ใช้ต้นทุนและน้ำมากกว่า
โดยปกติผลผลิตถั่วลิสงจะขายได้ในราคาประมาณกิโลกรัมละ 25 บาท มีพ่อค้ามารับซื้อถึงพื้นที่ เพื่อนำไปแปรรูปเป็นถั่วต้มและถั่วคั่วจำหน่าย อีกส่วนหนึ่งเกษตรกรเก็บไว้ทำพันธุ์ ซึ่งในช่วงที่ผ่านมายังพอทำกำไรได้หลายพันบาท อย่างไรก็ตาม ปีนี้สถานการณ์กลับไม่เป็นเช่นเดิม เนื่องจากเกิดปัญหาฝนทิ้งช่วงยาวนาน ส่งผลให้น้ำในคลองชลประทานมีไม่เพียงพอ โดยเฉพาะพื้นที่ปลายน้ำที่อยู่สูง ทำให้น้ำไปไม่ถึงแปลงปลูกถั่วลิสง ส่งผลให้ต้นถั่วเจริญเติบโตไม่ดี ติดฝักน้อย และผลผลิตลดลงมากกว่าร้อยละ 50 เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา
นอกจากนี้ เกษตรกรยังต้องเผชิญกับต้นทุนปุ๋ยและค่าจ้างไถที่เพิ่มสูงขึ้น โดยการลงทุนปลูกถั่วลิสงในปีนี้อยู่ที่ประมาณ 6,000 บาท แต่ผลผลิตที่ได้กลับไม่คุ้มทุน ส่งผลให้มีแนวโน้มขาดทุนอย่างชัดเจน ขณะเดียวกัน ราคาถั่วลิสงในตลาดยังปรับลดลงจากกิโลกรัมละ 25 บาท เหลือเพียง 20 บาท โดยผู้รับซื้ออ้างเหตุผลว่าต้องหักส่วนต่างเพื่อชดเชยต้นทุนค่าน้ำมันและพลังงานที่ปรับตัวสูงขึ้น ทำให้เกษตรกรได้รับผลกระทบซ้ำซ้อนจากทั้งราคาผลผลิตตกต่ำและต้นทุนที่เพิ่มขึ้น
นางรัตน์ ระบุเพิ่มเติมว่า ปัญหาวิกฤติพลังงานในช่วงที่ผ่านมา ส่งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจโดยรวม ทำให้ราคาสินค้าหลายชนิดปรับตัวลดลง รวมถึงพืชผลทางการเกษตรด้วย เนื่องจากต้นทุนการขนส่งและการผลิตเพิ่มสูงขึ้นตามราคาน้ำมัน
ทั้งนี้ เกษตรกรยังแสดงความเห็นสนับสนุนให้รัฐบาลเร่งส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทน โดยเฉพาะพลังงานไฟฟ้าชีวมวล ซึ่งเชื่อว่าจะช่วยลดการพึ่งพาน้ำมันเชื้อเพลิง ลดต้นทุนการผลิต และสร้างความมั่นคงด้านพลังงานในระยะยาว ส่งผลให้เกษตรกรสามารถขายผลผลิตได้ในราคาที่เหมาะสมและมีกำไรเพิ่มขึ้น