จังหวัดสตูล ใครจะเชื่อว่า "ผืนดินโบราณ" ที่มีอายุกว่า 500 ล้านปี จะกลายเป็นขุมทรัพย์มหาศาลที่หล่อเลี้ยงชีวิตผู้คนมานานนับศตวรรษ วันนี้ "สตูลยูเนสโกโกลบอลจีโอพาร์ค" ไม่ได้เป็นเพียงแค่แหล่งท่องเที่ยวทางธรณีวิทยา แต่คือ "ลมหายใจ" ของเศรษฐกิจชุมชนที่กำลังก้าวไปไกลระดับสากล "โกปี๊นาข่า" รสสัมผัสจากรากเหง้าธรณีวิทยา จุดเริ่มต้นของความมหัศจรรย์อยู่ที่ "กาแฟโกปี๊นาข่า" กาแฟโรบัสต้าสายพันธุ์ดั้งเดิมที่สืบทอดกรรมวิธีการคั่วแบบโบราณมานานกว่า 100 ปี ความลับที่ทำให้กาแฟที่นี่มีเอกลักษณ์ "เข้มข้น หอมลึก" ไม่เหมือนใคร คือการที่ต้นกาแฟเติบโตบนดินที่อุดมไปด้วยแร่ธาตุจากการละลายของหินปูนในพื้นที่อุทยานธรณีโลก
ปัจจุบันชาวบ้านไม่ได้หยุดแค่การขายเมล็ดกาแฟ แต่ได้นำภูมิปัญญามาต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์ "สบู่กาแฟและสครับจากกาแฟ" ที่ดึงเอาคุณประโยชน์จากธรรมชาติมาสร้างมูลค่าเพิ่ม เปลี่ยนวัตถุดิบในท้องถิ่นให้กลายเป็นของดีราคาแพงที่นักท่องเที่ยวต้องซื้อติดมือกลับไป
"ปันหยาบาติก" ศิลปะที่กินความหมายลึกกว่าความสวยงาม ถัดมาที่อำเภอละงู กลุ่มปันหยาปาติก ได้สร้างปรากฏการณ์ใหม่ด้วยการนำฟอสซิลและร่องรอยของโลกในยุคพาลีโอโซอิก (542 - 251 ล้านปีก่อน) มาถ่ายทอดลงบนผืนผ้า "ปันหยาบาติก" คือการเชื่อมโยงเรื่องราวทางธรณีวิทยาเข้ากับวิถีชีวิตอย่างกลมกลืน ลึกกว่าความสวยงามของลวดลาย คือการสร้างอัตลักษณ์ที่ทำให้คนในชุมชนภูมิใจและหวงแหนทรัพยากรธรรมชาติ จนเกิดกระแสการอนุรักษ์อย่างแพร่หลาย
นอกจากนี้ยังมีผลิตภัณฑ์ "พริกไทยสุไหงอุเป" สินค้า GI ชื่อดัง และผลิตภัณฑ์จากอีกหลากหลายชุมชนที่ตบเท้าเข้ามาโชว์ศักยภาพในงานครั้งนี้ สะท้อนให้เห็นว่า "ยิ่งอนุรักษ์ ยิ่งสร้างรายได้" คือหัวใจสำคัญของชาวสตูล ยุทธศาสตร์ 4 ภาคี: ปิดจุดอ่อน "ใบเหลือง" มุ่งสู่ต้นแบบโลก เพื่อรักษาความยั่งยืนของภูมิปัญญาเหล่านี้ เมื่อวันที่ 2 เมษายน 2569 ณ ศาลากลางจังหวัดสตูล จึงเกิดก้าวย่างสำคัญในพิธีลงนามบันทึกข้อตกลง (MOU) "การพัฒนาอุทยานธรณีโลกสตูล และจังหวัดสตูลสู่ความยั่งยืน" ระหว่าง จังหวัดสตูล, วช., กรมทรัพยากรธรณี และสำนักงานอุทยานธรณีโลกสตูล
นายคณิต คงช่วย ผู้ว่าราชการจังหวัดสตูล ย้ำชัดถึงเป้าหมายการแก้โจทย์ "ใบเหลือง" จากการประเมินรอบล่าสุด โดยเน้นไปที่การเตรียมจัดตั้งองค์กรในรูปแบบ "นิติบุคคลมหาชน" เพื่อความคล่องตัวในการบริหารจัดการ "เราจะใช้ผลการวิจัยจาก วช. มาวาง Road Map ให้ทุกภาคส่วน ทั้งท้องถิ่น โรงเรียน และผู้ประกอบการ เข้ามามีส่วนร่วมอย่างเข้มแข็ง เพื่อให้ในปี 2570 เราผ่านเกณฑ์ได้รับใบเขียวอย่างภาคภูมิใจ"
ขณะที่ ดร.ณรงค์ฤทธิ์ ทุ่งปรือ ผู้อำนวยการอุทยานธรณีโลกสตูล มั่นใจว่าหากโมเดลนิติบุคคลนี้สำเร็จ สตูลจะเป็น "โมเดลระดับโลก" ที่นานาชาติสามารถนำไปปรับใช้ได้ทันที นี่คือภาพสะท้อนของจังหวัดสตูลในวันนี้... ที่ซึ่งภาครัฐวางโครงสร้าง และชุมชนเติมเต็มด้วยจิตวิญญาณ เพื่อรักษามรดกโลกให้คงอยู่คู่ผืนดินตลอดไป