นายกสมาคมเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทยชูนวัตกรรมการขนส่งกุ้งก้ามกรามโดยไม่ใช้น้ำแห่งแรกของโลก ช่วยลดน้ำหนักขนส่งและลดต้นทุน เป็นการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีและโลจิสติกส์ เพื่อรักษาคุณภาพกุ้งให้คงสภาพเดิม ส่งไกลถึงต่างประเทศสำเร็จแล้ว
วันที่ 17 มี.ค.69 พาไปชมนวัตกรรมที่แปลกใหม่ในการขนส่งกุ้งก้ามกรามที่ยังมีชีวิตอยู่โดยไม่ใช้น้ำ ขณะนี้มีการส่งออกไปจำหน่ายทั้งในเมืองไทยและส่งออกต่างประเทศเป็นผลสำเร็จ มีการจดสิทธิบัตรเรียบร้อยแล้ว ซึ่งถือเป็นแห่งแรกของประเทศและของโลกก็ว่าได้ที่มีการประยุกต์การใช้เทคโนโลยีและโลจิสติกส์ เพื่อเป็นการรักษาคุณภาพกุ้งให้คงสภาพเดิม สดใหม่ ที่สำคัญกุ้งยังมีชีวิตอยู่ ซึ่งเป็นผลงานวิจัยและพัฒนาของ ศาสตราจารย์ ดร. ฐานิตย์ เมธิยานนท์ นักวิชาการอิสระเป็นผู้คิดค้นขึ้น และวันนี้ได้มีการนำกุ้งก้ามกรามมาสาธิตโชว์ที่ฟาร์มกุ้งก้ามกรามของประกอบฟาร์ม ของนายประกอบ ทรัพย์ยอดแก้ว นายกสมาคมเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย อ.บางแพ จ.ราชบุรี ที่นี่มีพื้นที่มีการเพาะเลี้ยงกุ้งก้ามกรามมากที่สุดในประเทศ กุ้งก้ามกรามบางแพได้ผ่านการเป็นสินค้าขึ้นทะเบียน GI ลำดับที่ 5 ของราชบุรี มีลักษณะเด่นคือ เปลือกสีน้ำเงินมันเงา ก้ามสีน้ำเงินปนทอง เนื้อแน่นเด้ง รสชาติหวานมัน และไม่มีกลิ่นคาว เป็นที่ต้องการของตลาดสูง ส่งไปจำหน่ายทั้งในประเทศและต่างประเทศ โดยการขนส่งกุ้งแบบไม่ใช้น้ำเป็นการพัฒนาเทคโนโลยีโลจิสติกส์เพื่อลดน้ำหนักการขนส่ง ช่วยลดต้นทุน และเพิ่มช่องทางจำหน่ายไปยังตลาดไกลได้ สิ่งสำคัญคือ การควบคุมอุณหภูมิและสภาพแวดล้อมให้กุ้งอยู่ในภาวะสลบ เพื่อรักษาคุณภาพกุ้งให้มีชีวิตจนถึงปลายทาง โดยเทคโนโลยีการสลบกุ้งแบบค่อยเป็นค่อยไป คือ การลดอุณหภูมิอย่างควบคุมได้ เพื่อให้กุ้งค่อยๆสลบโดยไม่เกิดความเครียด จะมีระบบควบคุมอุณหภูมิอุณหภูมิ การใช้ระบบ PCL ควบคุมการจ่ายน้ำร้อนและน้ำเย็น โดยอุณหภูมิน้ำร้อนประมาณ 45องศา อุณหภูมิน้ำเย็น 5 องศา ระบบจะผสมอุณหภูมิให้อยู่ในระดับที่ต้องการ เพื่อให้กุ้งปรับตัวได้อย่างค่อยเป็นค่อยไป
ส่วนเครื่องสลบกุ้ง จะมีโครงสร้างหลักได้แก่ ถังสลบกุ้ง วาล์วควบคุมน้ำร้อน น้ำเย็น เซนเซอร์อุณหภูมิ ชุดควบคุม PLC ส่วนชุดทำน้ำเย็นสำหรับผลิตน้ำเย็นและน้ำร้อนไปพร้อมกัน ระบบจะค่อยๆปรับอุณหภูมิน้ำจากอุณหภูมิปกติลงสู่ระดับที่ต้องการอุณหภูมิเป้าหมายสำหรับการแพ็กกิ้งประมาณ 16 องศา สิ่งสำคัญคือ อัตราการลดอุณหภูมิต้องไม่เร็วเกินไป และต้องไม่ช้าเกินไป เพราะจะส่งผลต่อการฟื้นตัวของกุ้งที่ขนส่ง
สำหรับขั้นตอนการเตรียมกุ้งก่อนแพ็กกิ้งคือ ต้องดูคุณภาพกุ้งจะต้องแข็งแรง อุณหภูมิที่เหมาะสม และอุณหภูมิสุดท้ายของกุ้งประมาณ 16 องศา หลังจากสลบแล้วต้องพักกุ้งประมาณ 10 นาที เพื่อให้กุ้งเข้าสู่สภาวะสมดุลก่อนแพ็กกิ้ง โดยการแพ็กกิ้งจะมีการควบคุม 3 ปัจจัย คือ เรื่องออกซิเจน ต้องเพียงพอเพื่อให้กุ้งหายใจระหว่างขนส่ง ต้องรักษาอุณหภูมิสุดท้ายให้ได้ประมาณ 16 องศา เพื่อคงสภาวะสลบของกุ้ง และเรื่องความชื้นต้องรักษาให้เหมาะสมเพื่อป้องกันการสูญเสียน้ำของตัวกุ้งด้วย ซึ่งเทคโนโลยีนี้คือ การใช้ระบบควบคุมอุณหภูมิแบบอัตโนมัติ ทำให้กุ้งก้ามกรามเข้าสู่สภาวะสลบอย่างค่อยเป็นค่อยไป ทำให้ขนส่งกุ้งเป็นไปยังตลาดไกลได้ โดยังคงคุณภาพและอัตราการรอดมีสูง
นายประกอบ ทรัพย์ยอดแก้ว เจ้าของประกอบฟาร์มกล่าวว่า ไอเดียนี้ได้มาจากศาสตราจารย์ดร.ฐานิตย์ เมธิยานนท์ โดยที่ฟาร์มตนเองทำอยู่เป็นแบบการขนส่งกุ้งแบบมีน้ำ อาจารย์ได้มาปรึกษาว่าจะสามารถทำเรื่องนี้ได้มั๊ย หลังจากนั้นได้มีการทดลองร่วมกันมา จนประสบความสำเร็จ ขนส่งกุ้งโดยไม่ต้องใช้น้ำ คิดว่านวัตกรรมนี้สุดยอดจริงๆ
ศาสตราจารย์ ดร.ฐานิตย์ เมธิยานนท์ นักวิชาการอิสระ กล่าวว่า ทุนวิจัยนี้ได้มาจากหน่วยงานของหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) ซึ่งมีงานวิจัยในต่างประเทศที่นำเสนอเรื่องนี้มาแต่ยังอยู่ในระดับสเกลเล็ก ๆ ยังไม่ได้ออกมาในเชิงรูปธรรมในการขนส่งกุ้งก้ามกรามแบบไม่ใช้น้ำ จึงได้นำมาต่อยอดและพัฒนาให้สามารถนำมาใช้ได้ ซึ่งจะมีผลดีมากที่สมัยนั้นต้องแบกน้ำไปด้วย แต่หากใช้เทคโนโลยีนี้จะไม่ต้องแบกน้ำไป มีแต่กุ้งอย่างเดียว ช่วยลดค่าขนส่ง ลดอาการบาดเจ็บความเสียหาย เมื่อกุ้งถึงจุดหมายปลายทางแล้วก็จะเหมือนกุ้งเป็นยังมีคุณภาพดีทุกอย่าง หากเกษตรกรมีความสนใจจะต้องรวมกันเป็นกลุ่ม หรือ ชุมชน สหกรณ์ ที่มีความต้องการที่อยากจะขนส่งกุ้งแบบไม่ใช้น้ำ สามารถมาใช้บริการได้ที่นี่เป็นจุดศูนย์กลางในการให้บริการแก่เกษตรกรที่สนใจ
นายประกอบ ทรัพย์ยอดแก้ว เจ้าของประกอบฟาร์ม กล่าวว่า นวัตกรรมนี้เป็นนวัตกรรมเปิด ทางฟาร์มยินดีที่จะมีเกษตรกรมาใช้เครื่องนี้และจะสาธิตการใช้ให้ชมด้วย เพื่อให้ทุกคนได้บริโภคกุ้งที่อร่อยมีคุณภาพกุ้งที่ดีขึ้น ซึ่งขณะนี้มีการส่งออกกุ้งในประเทศไกลได้ถึงจังหวัดเชียงใหม่ ภาคใต้ ส่วนต่างประเทศส่งไปแล้วที่ไต้หวัน ฮ่องกง และจะมีการพัฒนาต่อถ้าใช้เวลาไปไกลกว่านี้ถึงประเทศจีนได้ในอนาคต
สำหรับบรรยากาศวันนี้ นายสุวัฐน์ วงศ์สุวัฒน์ รองอธิบดีกรมประมง พร้อมด้วยประมงจังหวัดและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังได้มาเยี่ยมชมการสาธิตการสลบกุ้งให้ชมกันแบบสดๆ จะมีถังน้ำเย็นและน้ำร้อนสำหรับใช้ทำสลบกุ้งก้ามกรามแบบใช้ความเย็น 5 องศา ขนาด 3000 ลิตร จำนวน 2 ถัง ถังเก็บน้ำร้อน ขนาด 3000 ลิตร จำนวน 1 ถัง ยังมีระบบทำความเย็นแบบอัดไอ อุณหภูมิน้ำเย็น 5 องศา อุณหภูมิน้ำร้อน 45 องศา ใช้เวลาประมาณ 4 ชั่วโมง
ใช้เวลาในการทำสลบกุ้งประมาณ 1 ชั่วโมง 30 นาที มีการนำกุ้งใส่กล่องตามขั้นตอนที่ขนส่งจริงทุกอย่าง ทั้งการบรรจุกุ้งใส่ภาชนะบรรจุ มีผ้าขาวบางชื้นใส่ปิดตัวกุ้ง เติมออกซิเจนให้กับกุ้งในกล่อง การเติมออกซิเจนลงถุงบรรจุ การมัดปากถุงให้แน่นเพื่อป้องกันการรั่วขณะขนส่ง กรณีที่มีการขนส่งกุ้งก้ามกรามโดยใช้รถห้องเย็น จะต้องดูอุณหภูมิให้อยู่ที่ 16.5-17.5 องศา ใช้เวลาการขนส่งไม่เกิน 14 ชั่วโมง เมื่อถึงปลายทาง ให้ใช้น้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติ หรือ น้ำปราศจากคลอรีน ในการปล่อยกุ้งลงไป ขณะที่บ่อกุ้งต้องมีการเติมอากาศ หรือ ออกซิเจนอย่างทั่วถึง หรือ สามารถใช้นำที่มีอุณหภูมิเท่ากับอุณหภูมิบรรยากาศได้ นอกจากนี้ในมื้อเที่ยงทางเจ้าของฟาร์ม ยังมีการผัดข้าวผัดกุ้งเลี้ยงและแกงส้มชะอมใส่กุ้งแก่ผู้ที่มาร่วมงานให้ชิมกันทุกคนก่อนเดินทางกลับด้วย