แม้จังหวัดระยองได้ชื่อว่าเป็นเมืองอุตสาหกรรมในภาคตะวันออก แต่ก็มีแหล่งเรียนรู้ศิลปวัฒนธรรมและแหล่งท่องทางธรรมชาติที่สวยงามอยู่มากมาย ซึ่งคนไทยและนักท่องเที่ยวต่างชาติสามารถมาเที่ยวชมและศึกษาเรียนรู้ได้ตลอดทั้งในช่วงก่อนหรือช่วงที่มีงานมหกรรมศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ Thailand Biennale, Rayong 2027 ในปีพ.ศ. 2570 ที่จะจัดขึ้นเป็นครั้งที่ 5 ของประเทศไทยในช่วงเดือนพฤศจิกายน ปีพ.ศ.2570 จนถึงเดือนเมษายนพ.ศ.ปี 2571 โดยความร่วมมือระหว่างกระทรวงวัฒนธรรม(วธ.) โดยสำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย(สศร.) จังหวัดระยอง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานรัฐ ภาคเอกชน ศิลปิน และเครือข่ายศิลปวัฒนธรรมในจังหวัดระยอง เพื่อเปิดมิติใหม่ของงานศิลปะร่วมสมัยและเผยแพร่ศิลปะและวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์โดดเด่นของภาคตะวันออกของประเทศไทยสู่สายตาชาวโลก
แหล่งเรียนรู้ทางศิลปวัฒนธรรมที่โดดเด่นของจังหวัดระยองมีมากมาย เช่น พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดบ้านดอน ตั้งอยู่ที่วัดบ้านดอน หมู่ที่ 4 ตำบลเชิงเนิน เป็นสถานที่สืบทอดมรดกภูมิปัญญาการแสดงหนังใหญ่ ภายในเก็บรักษาตัวหนังใหญ่อายุมากกว่า 200 ปี ที่นำมาจากจังหวัดพัทลุง เมื่อปี พ.ศ. 2431 ปัจจุบันหนังใหญ่ที่เคยมีอยู่จาก 200 ตัว ได้ผุพังไปบ้าง จึงมีการจัดสร้างขึ้นเพิ่มเติมอีก 77 ตัว และใช้แสดงร่วมกันกับหนังใหญ่ชุดเดิมซึ่งเรื่องที่นิยมแสดง เช่น รามเกียรติ์ อิเหนา
วัดโขดทิมธาราม หรือ “วัดโขด” ตั้งอยู่ในอำเภอเมือง จังหวัดระยอง วัดแห่งนี้สร้างขึ้นตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนปลาย ประมาณ พ.ศ. 2220 มีสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมที่งดงามและโดดเด่นคือ พระอุโบสถหลังเก่า ทรงมหาอุตม์ที่มีลวดลายปูนปั้นและงานประดับกระเบื้องเซรามิกเคลือบบนหน้าบัน มีเอกลักษณ์อันงดงามจากการบูรณะในสมัยรัชกาลที่ 3 -4 รวมถึงภาพจิตรกรรมฝาผนังโบราณที่เป็นเรื่องราวของวิถีชีวิตผู้คนและพุทธประวัติไว้อย่างมีเสน่ห์และงดงาม
พิพิธภัณฑ์เมืองระยอง (Rayong Museum) ตั้งอยู่ที่ถนนยมจินดา ตำบลท่าประดู่ อำเภอเมือง จังหวัดระยอง พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เกิดขึ้นจากความตั้งใจของกลุ่มชมรมอนุรักษ์ฟื้นฟูเมืองเก่าระยอง เพื่อเป็นสถานที่รวบรวมทั้งภาพถ่ายเก่า ข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ ในสมัยโบราณที่แสดงถึงความเป็นอยู่ของชาวระยองในอดีต โดยอาคารพิพิธภัณฑ์นั้นได้รับการเอื้อเฟื้อให้ใช้พื้นที่ของบ้านสัตย์อุดม ซึ่งเป็นบ้านเดิมของขุนศรีอุทัยเขตร์ (ขุนศรีโป๊ง สัตย์อุดม) คหบดีเก่า เจ้ากรมการทางระยอง เจ้าของอู่ต่อเรือ และเจ้าของโรงภาพยนตร์ในอดีต ซึ่งตัวอาคารพิพิธภัณฑ์นั้นปัจจุบันมีอายุกว่า 100 ปี ถนนยมจินดา อยู่ในอำเภอเมือง จังหวัดระยอง เป็นถนนสายเก่าแก่ที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ของจังหวัดระยอง เดิมถนนสายนี้เป็นศูนย์กลางการค้าและเศรษฐกิจของเมืองระยองในอดีตเพราะตั้งอยู่ใกล้แม่น้ำระยอง ปัจจุบันถนนแห่งนี้ได้รับการบูรณะให้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางศิลปวัฒนธรรม มีอาคารเก่าแก่ที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้ ร้านอาหารพื้นเมือง พิพิธภัณฑ์ คาเฟ่และมีงานเทศกาลต่างๆ ทำให้ถนนสายนี้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง
แหล่งเรียนรู้ด้านศิลปะ วัฒนธรรมและประวัติศาสตร์และย่านเก่าในจังหวัดระยอง รวมถึงงาน Thailand Biennale, Rayong 2027 นับเป็นพลังสำคัญในการขับเคลื่อนจังหวัดระยองเพื่อก้าวสู่ความเป็นเมืองศิลปะโดยเชื่อมโยงศิลปะ สิ่งแวดล้อมและอุตสาหกรรมเข้าด้วยกันนำไปสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวทั้งด้านศิลปะ วัฒนธรรมและธรรมชาติในจังหวัดระยอง ทำให้เป็นที่รู้จักแพร่หลายไปทั่วโลก ช่วยส่งเสริมเศรษฐกิจของจังหวัดระยองและประเทศไทยให้มีความก้าวหน้าเติบโตมากยิ่งขึ้น
ขอบคุณข้อมูลและภาพจากเพจเฟซบุ๊กหนังใหญ่บ้านดอน , เพจเฟซบุ๊ก Ampantep Tharnwanitchakarn , เพจเฟซบุ๊กบ้านสัตย์อุดม, เว็บไซต์องค์การบริหารส่วนจังหวัดระยอง , เพจเฟซบุ๊กจิตรกรรมฝาผนังในสยาม ,เพจเฟซบุ๊ก Thai Ana-Lai , เพจเฟซบุ๊กถนนยมจินดา ระยอง เที่ยวเมืองเก่าระยอง
