สัปดาห์พระเครื่อง /อ.ราม วัชรประดิษฐ์
“พระขุนแผนเคลือบ” ซึ่งนอกเหนือจากความทรงคุณค่าขององค์พระที่สร้างเพื่อเป็นพุทธบูชาในคราวที่ สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงชนะสงครามยุทธหัตถี และปลุกเสกโดยสมเด็จพระพนรัต พระอาจารย์ของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช อันนับได้ว่าเป็นพระเครื่องที่ทรงพุทธคุณครบครัน เป็นที่ปรากฏทั้งเมตตามหานิยม แคล้วคลาด คงกระพันชาตรีแล้ว ทั้งเนื้อและพุทธลักษณะขององค์พระยังมีความงดงามอย่างไม่มีที่ติอีกด้วย
พระขุนแผนเคลือบ เป็นพระพิมพ์เนื้อดินละเอียด สีขาวนวล สันนิษฐานว่ากรรมวิธีการจัดสร้างตลอดจนขั้นตอนการเตรียมดิน ซึ่งแสดงให้เห็นพัฒนาการจากการทำเครื่องปั้นดินเผาของจีน เนื้อขององค์พระจึงละเอียดและขาวนวล นอกจากนั้น ยังมีการเคลือบด้วยน้ำยาเคลือบสีเหลืองทองหรืออมเขียวเล็กน้อย คล้ายกับการเคลือบโอ่งมังกรในสมัยก่อน ซึ่งเป็นการอนุรักษ์เนื้อพระได้เป็นอย่างดีแทนการลงรักปิดทอง
พุทธลักษณะ เป็นพระพิมพ์ทรง 5 เหลี่ยม องค์พระประธานประทับนั่ง แสดงปางมารวิชัย มีซุ้มเรือนแก้วเป็นปริมณฑล ซึ่งน่าจะได้รับอิทธิพลมาจากพระพุทธชินราช แห่งเมืองพิษณุโลก แบ่งออกได้เป็น 3 พิมพ์ คือ พิมพ์อกใหญ่ ฐานสูง, พิมพ์อกใหญ่ ฐานเตี้ย และพิมพ์อกเล็ก หรือที่เรียกว่าพิมพ์แขนอ่อน
พระขุนแผนเคลือบ วัดใหญ่ชัยมงคล เป็นพระค่อนข้างหายากมาก ทำให้สนนราคาค่อนข้างสูง ต่อมาภายหลังปรากฏพระขุนแผนเคลือบตามกรุอื่น อาทิ กรุโรงเหล้า กรุวัดเชิงท่า และกรุบางใหญ่ ซึ่งมีพุทธลักษณะเหมือนกับพระขุนแผนเคลือบ วัดใหญ่ชัยมงคลทุกประการ จะต่างกันตรงความสวยงามสมบูรณ์ เคลือบหรือไม่เคลือบ ทำให้ค่าความนิยมและสนนราคาด้อยกว่าค่อนข้างมาก
ชี้ตำหนิชี้ตำหนิพระขุนแผนเคลือบ พิมพ์อกเล็ก วัดใหญ่ชัยมงคลด้านหน้า-หลัง
แนวทางการพิจารณาจุดชี้ตำหนิพระขุนแผนเคลือบ พิมพ์อกเล็ก หรือที่เรียกว่าพิมพ์แขนอ่อน วัดใหญ่ชัยมงคล พระนครศรีอยุธยา มีดังต่อไปนี้
ยอดพระเกศเหมือนดอกบัวตูม
ฐานพระเกศมีลักษณะคล้ายมีพวงมาลัยครอบ
น้ำเคลือบสีเหลืองต้องมีรอยแตกเป็นใยแมงมุม จะแตกจากพื้นล่างสู่ผิวบนของเคลือบ ผิวบนสุดจะไม่แตก
ช่องว่างระหว่างเส้นซุ้มเรือนแก้วทางด้านขวาขององค์พระจะห่างกัน
ปลายเส้นขอบเอวทางด้านขวาองค์พระจะยาวจรดหัวเข่า
มือขวาขององค์พระจะอยู่นอกเข่า
ฐานของเส้นซุ้มเรือนแก้วทางด้านซ้ายองค์พระบรรจบกัน
สำหรับแนวทางการพิจารณาด้านหลังขององค์พระนั้น ให้ดูลักษณะน้ำเคลือบเป็นหลัก น้ำเคลือบจะหนา สีเหมือนครั่งและเป็นรอยแตกเหมือนรอยลาน จะปรากฏไม่เต็มแผ่นหลังขององค์พระ และที่สำคัญจะมีรอยหดเหี่ยวปรากฏให้เห็นชัดเจน
ข้อมูลที่กล่าวมาแล้วเบื้องต้นเป็นเพียงแนวทางเพื่อประกอบในการศึกษาและพิจารณาพระขุนแผนเคลือบ พิมพ์อกเล็ก หรือที่เรียกว่าพิมพ์แขนอ่อน สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือต้องศึกษาจากองค์จริงบ่อยๆ หรือไปตามงานประกวดพระรายการใหญ่ๆ ก็จะมีพระโชว์ให้ได้เห็นกันเป็นบุญครับผม