มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เปิดแผนปฏิบัติการความหลากหลายทางชีวภาพ ปี 2569–2572 วาง 3 ยุทธศาสตร์หลัก ขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานชีวภาพ (Bioeconomy) อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ยกระดับองค์ความรู้ไทยสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนระดับโลก
ท่ามกลางวิกฤตการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพของโลกที่กำลังทวีความรุนแรง และส่งผลกระทบต่อความมั่นคงทางอาหาร สุขภาพมนุษย์ และเสถียรภาพของระบบนิเวศ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในฐานะสถาบันวิชาการด้านการเกษตรและทรัพยากรธรรมชาติชั้นนำของประเทศ ได้ประกาศขับเคลื่อน แผนปฏิบัติการด้านความหลากหลายทางชีวภาพ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พ.ศ. 2569 – 2572 เพื่อยกระดับการอนุรักษ์ การใช้ประโยชน์ และการบริหารจัดการทรัพยากรชีวภาพของประเทศไทยอย่างเป็นระบบแผนปฏิบัติการดังกล่าวถือเป็นกรอบยุทธศาสตร์สำคัญที่สะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยในการสนับสนุนการพัฒนาประเทศตาม เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) และแนวทาง เศรษฐกิจชีวภาพ (Bioeconomy) ซึ่งเป็นหนึ่งในทิศทางสำคัญของการพัฒนาเศรษฐกิจโลกในศตวรรษที่ 21
ดร.ดำรงค์ ศรีพระราม รักษาการแทนอธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวว่า การอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพถือเป็นภารกิจสำคัญของโลกในศตวรรษที่ 21 เนื่องจากทรัพยากรชีวภาพเป็นรากฐานสำคัญของระบบนิเวศ ความมั่นคงทางอาหาร และการพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน
“ความหลากหลายทางชีวภาพไม่ใช่เพียงเรื่องของธรรมชาติ แต่เป็นรากฐานของความมั่นคงทางอาหาร เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของมนุษยชาติ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์จึงมุ่งใช้ความรู้ วิทยาศาสตร์ และนวัตกรรม เพื่ออนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชีวภาพของประเทศอย่างสมดุลและยั่งยืน”
รักษาการแทนอธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวเพิ่มเติมอีกว่า “ แผนปฏิบัติการด้านความหลากหลายทางชีวภาพ พ.ศ. 2569 – 2572 ของมหาวิทยาลัย จะเป็นกลไกสำคัญในการบูรณาการองค์ความรู้จากนักวิจัยและเครือข่ายความร่วมมือทั้งในและต่างประเทศ เพื่อสนับสนุนการอนุรักษ์ทรัพยากรชีวภาพ การพัฒนาเศรษฐกิจฐานชีวภาพ และการสร้างองค์ความรู้เชิงนโยบายที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ต่อการพัฒนาประเทศได้อย่างเป็นรูปธรรม ”
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในฐานะศูนย์กลางองค์ความรู้ด้านเกษตร ทรัพยากรธรรมชาติ และวิทยาศาสตร์ชีวภาพของประเทศ ได้พัฒนาแผนปฏิบัติการที่ครอบคลุมทั้งมิติการอนุรักษ์ การสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ และการพัฒนาศักยภาพของสังคม ผ่าน 3 ยุทธศาสตร์หลัก และ 12 เป้าหมายสำคัญ ได้แก่
ยุทธศาสตร์ที่ 1 Protect & Restore มุ่งอนุรักษ์ ฟื้นฟู และลดภัยคุกคามต่อความหลากหลายทางชีวภาพ โดยการวางแผนเชิงพื้นที่ การเพิ่มพื้นที่อนุรักษ์นอกเขตพื้นที่คุ้มครอง การจัดการชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน และการรับมือผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เพื่อรักษาบริการจากระบบนิเวศที่จำเป็นต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อม
ยุทธศาสตร์ที่ 2 Bio-Economy ส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชีวภาพอย่างยั่งยืน ผ่านงานวิจัยและนวัตกรรม Bioprospecting เพื่อค้นหาและพัฒนาศักยภาพของพืช สัตว์ และจุลินทรีย์ไทยให้เกิดมูลค่าเพิ่มในอุตสาหกรรมอาหาร ยา เครื่องสำอาง และเทคโนโลยีชีวภาพ พร้อมยกระดับรายได้ของชุมชนและเศรษฐกิจฐานราก
ยุทธศาสตร์ที่ 3 Empower & Engage เสริมสร้างศักยภาพของประเทศด้านองค์ความรู้และโครงสร้างพื้นฐานข้อมูลชีวภาพ โดยพัฒนาระบบ Biobank และฐานข้อมูลชีวภาพดิจิทัล การพัฒนากำลังคนด้านความหลากหลายทางชีวภาพ ตลอดจนการสร้างความเข้าใจด้านกฎหมายชีวภาพ (Biolaw) เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในเวทีนานาชาติ
นอกจากบทบาทด้านการวิจัยและนวัตกรรมแล้ว มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ยังมุ่งพัฒนาวิทยาเขต ศูนย์ และสถานีวิจัยทั่วประเทศให้เป็น แหล่งเรียนรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ (Living Laboratory) เพื่อสนับสนุนการศึกษา การวิจัย และการกำหนดนโยบายสาธารณะด้านทรัพยากรธรรมชาติในอนาคต
การดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการครั้งนี้ยังเปิดโอกาสให้เกิดความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย ภาครัฐ ภาคเอกชน และชุมชน ในการร่วมกันดูแลรักษาทรัพยากรชีวภาพของประเทศ ซึ่งถือเป็น “ทุนทางธรรมชาติ” ที่มีคุณค่าอย่างยิ่งต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และคุณภาพชีวิตของประชาชน
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จึงขอเชิญชวนทุกภาคส่วนร่วมกันขับเคลื่อน 12 เป้าหมายของแผนปฏิบัติการด้านความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อสร้างความมั่นคงทางทรัพยากรธรรมชาติของประเทศ และส่งมอบโลกที่สมดุลและยั่งยืนให้แก่คนรุ่นต่อไป “มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ศาสตร์แห่งแผ่นดิน เพื่อความยั่งยืนของโลก”