กระทรวง อว. - บพค. ภายใต้ รวพ. ผนึก TRRN เดินหน้ายุทธศาสตร์พัฒนากำลังคนและเทคโนโลยีระบบราง จัดเวที “MHESI RailTech Brainpower & Industry Linkage Forum” มุ่งสร้างฐานความรู้–นวัตกรรม–กำลังคนสมรรถนะสูง รองรับอุตสาหกรรมแห่งอนาคตของประเทศ
วันที่ 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยหน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต (บพค.) สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) (รวพ.) ร่วมกับศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญด้านระบบขนส่งทางราง (Thailand Railway Research Network: TRRN) ภายใต้ Hub of Talents โดยสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) จัดงานเวทีกำลังคนขั้นแนวหน้าเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต ด้านเทคโนโลยีระบบราง ภายใต้ชื่อ “MHESI RailTech Brainpower & Industry Linkage Forum: อว.สร้างคน เชื่อมอุตสาหกรรมรางแห่งอนาคต” โดยมีเป้าหมายสำคัญเพื่อเชื่อมโยงบทบาทภารกิจของกระทรวง อว. บพค. TRRN และเครือข่ายพันธมิตรในอุตสาหกรรมขนส่งทางรางต่อความมุ่งมั่นที่จะขับเคลื่อนการพัฒนากำลังคนระดับสูง รองรับการขยายตัวของอุตสาหกรรมระบบรางของประเทศไทย ตลอดจนการเสนอแนะแนวทางการพัฒนาเทคโนโลยีระบบรางจากภาคนโยบายสู่ระดับปฏิบัติการ ยกระดับการพัฒนากำลังคน เทคโนโลยี และงานวิจัยด้านระบบรางของประเทศไทย ให้สอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาอุตสาหกรรมและโครงสร้างพื้นฐานของประเทศในระยะยาว ณ ห้องประชุมแมนดาริน เอ โรงแรมแมนดาริน กรุงเทพฯ (สามย่าน)
โดยได้รับเกียรติจาก ดร.สุรชัย สถิตคุณารัตน์ ผู้อำนวยการสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ปฏิบัติหน้าที่ ผู้อำนวยการ รวพ. ได้รับมอบหมายจากนายสุรศักดิ์ พันธ์เจริญวรกุล รัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. เป็นประธานกล่าวเปิดงานและมอบนโยบาย ภายใต้หัวข้อ “อว. กับการพัฒนาคนและขับเคลื่อนงานวิจัยและนวัตกรรมด้านระบบขนส่งทางราง” โดยเน้นย้ำถึงความจำเป็นของการลงทุนด้านกำลังคนและเทคโนโลยีขั้นสูงว่า
“การพัฒนาระบบรางของประเทศ ไม่สามารถพึ่งพาเพียงการลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานเท่านั้น แต่ต้องลงทุนใน ‘คน’ และ ‘องค์ความรู้’ อย่างเป็นระบบ กระทรวง อว. จึงให้ความสำคัญกับการพัฒนากำลังคนสมรรถนะสูง การวิจัย และนวัตกรรม เพื่อสร้างความสามารถในการพึ่งพาตนเองด้านเทคโนโลยี และยกระดับอุตสาหกรรมของประเทศในระยะยาว ประเทศไทยต้องปรับจากที่เป็น ‘ประเทศผู้ซื้อ’ เปลี่ยนบทบาทเป็น ‘ประเทศผู้ผลิต’ ให้ได้ผ่านการบูรณาการทุกภาคส่วน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการทำงานระหว่าง Supply side และ Demand side ที่ลงตัว”
ภายใต้นโยบายดังกล่าว กระทรวง อว. มุ่งส่งเสริมการพัฒนากำลังคนตลอดช่วงชีวิต (Lifelong Learning) การยกระดับทักษะ (Upskill–Reskill) และการเชื่อมโยงการเรียนรู้กับภาคอุตสาหกรรมจริง เพื่อให้กำลังคนสามารถปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และตอบโจทย์ความต้องการของตลาดแรงงานในอนาคต โดยระบบรางถือเป็นหนึ่งในสาขาที่ต้องอาศัยความรู้ สหวิทยาการ ทั้งวิศวกรรม เทคโนโลยีดิจิทัล ระบบอัตโนมัติ พลังงาน และการจัดการระบบขนาดใหญ่
การจัดงานครั้งนี้สะท้อนบทบาทของกระทรวง อว. ในการขับเคลื่อนระบบ อุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อววน.) ให้เป็นกลไกหลักในการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมระบบราง ซึ่งเป็นหนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานยุทธศาสตร์ที่มีผลต่อเศรษฐกิจ การพัฒนาเมือง ความยั่งยืนด้านพลังงาน และการลดต้นทุนโลจิสติกส์ในภาพรวม
เวทีดังกล่าวจัดขึ้นโดย หน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต ภายใต้สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีกลไกสำคัญทำหน้าที่ในการบริหารและจัดสรรทุนด้านการพัฒนากำลังคน การวิจัย และนวัตกรรม ให้เกิดผลลัพธ์เชิงระบบและสอดคล้องกับนโยบายของภาครัฐ
โอกาสนี้ ดร.ณิรวัฒน์ ธรรมจักร์ ผู้อำนวยการหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนากำลังคน และทุนด้านการพัฒนาสถาบันอุดมศึกษา การวิจัยและการสร้างนวัตกรรม (บพค.) ปฏิบัติหน้าที่ผู้อำนวยการหน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต กล่าวว่า “บพค. มุ่งเน้นการสนับสนุนทุนในลักษณะครบวงจรตลอด Value Chain ตั้งแต่การพัฒนากำลังคนขั้นแนวหน้า การสร้างองค์ความรู้ใหม่ผ่านงานวิจัย ไปจนถึงการเชื่อมโยงผลงานวิจัยสู่การใช้งานจริงในภาคอุตสาหกรรม เวทีนี้จึงเป็นพื้นที่สำคัญในการสะท้อนบทบาทของการบริหารทุนที่เน้นผลลัพธ์ และการสร้างความเชื่อมโยงระหว่างนโยบาย ภาคการศึกษา และภาคอุตสาหกรรมอย่างเป็นรูปธรรม นอกจากนี้ บพค. ยังส่งเสริมกลไกการสร้างระบบนิเวศการพัฒนากำลังคนที่ยั่งยืนผ่านการผลักดันหลักสูตรที่ตอบโจทย์ความต้องการเฉพาะทางด้านระบบราง โดยมุ่งเน้นกำลังคนทักษะสูงปริญญาโท-เอกแบบแซนด์บอกซ์ (Higher Education Sandbox) จำนวน 2 หลักสูตร โดยการจับคู่ระหว่างภาคอุดมศึกษา-บริษัทเอกชน-สถาบันวิจัยที่เกี่ยวข้อง อันเป็นการผสาน 3 ภาคส่วนรูปแบบ Triple Helix ให้สามารถร่วมกันทำงาน ร่วมลงทุนและร่วมผลิตบัณฑิตสมรรถนะสูงได้”
ในมิติทางวิชาการ ภายในงานประกอบด้วยการบรรยายพิเศษจากผู้เชี่ยวชาญระดับนานาชาติด้านระบบรางจากประเทศเยอรมนีและสหราชอาณาจักร ซึ่งถ่ายทอดประสบการณ์การพัฒนาเทคโนโลยี การวิจัย และการนำองค์ความรู้ไปใช้ในบริบทอุตสาหกรรมจริง รวมถึงจัดเวทีเสวนาที่เปิดพื้นที่ให้เกิดการแลกเปลี่ยนมุมมองเชิงนโยบาย ความพร้อม และความท้าทายของประเทศไทย ในการพัฒนาระบบรางทั้งในมิติกำลังคน ระบบการศึกษา งานวิจัย และการถ่ายทอดเทคโนโลยี
ด้าน ศาสตราจารย์ ดร.สมฤกษ์ จันทรอัมพร ประธานคณะกรรมการวิจัยและนวัตกรรม ที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย (ทปอ.) ในนามของผู้ผลักดันโครงการพัฒนาศูนย์รวมผู้เชี่ยวชาญระบบราง (Thailand Railway Research Network: TRRN) Hub of Talents กล่าวถึงจุดเริ่มต้นของการพัฒนาเครือข่ายการวิจัยด้านระบบรางว่า
“เครือข่ายการพัฒนางานวิจัยระบบรางได้เริ่มดำเนินการมาเป็นระยะเวลากว่า 4–5 ปี โดยมีการหารือร่วมกับผู้บริหารของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) เพื่อยกระดับอุตสาหกรรมเป้าหมายของประเทศ และได้รับการสนับสนุนในระยะแรกจากกองทุนส่งเสริม ววน. โดยทุน Fundamental Fund (FF) และได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องและการสนับสนุนจากแหล่งทุนต่าง ๆ รวมถึง บพค. ได้ก่อให้เกิดหลักสูตรและโครงการสำคัญ โดยการดำเนินงานในรูปแบบ Consortium เริ่มต้นจากแรงบันดาลใจและการลงมือทำในระดับที่สามารถดำเนินการได้จริง ทำให้ TRRN ได้ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการบูรณาการองค์ความรู้ บุคลากร และเครือข่ายด้านระบบรางของประเทศ โดยเฉพาะการสร้างการประลองแข่งขันออกแบบหัวรถจักรไฟฟ้าจากโจทย์จริง ได้แก่ งาน Railway Challenge โดยได้รับการสนับสนุนทุนจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ซึ่งมีกำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 13-15 กุมภาพันธ์ 2569 นี้ที่ศูนย์อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ (อพ.สธ.) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี ต.คลองไผ่ อ.สีคิ้ว จ.นครราชสีมา ซึ่งช่วยพัฒนาทักษะเชิงวิศวกรรม การทำงานเป็นทีม และการคิดเชิงระบบ ให้กับนักศึกษาและนักวิจัยรุ่นใหม่ เพื่อเตรียมความพร้อมสู่ภาคอุตสาหกรรม”
หนึ่งในกิจกรรมสำคัญในวันนี้ คือ การแข่งขันการนำเสนอ Flash Presentation ภายใต้โจทย์การออกแบบหัวรถจักรไฟฟ้า (Electric Locomotive) สำหรับการแข่งขัน TRRN Railway Challenge 2026 โดยมีทีมเยาวชนผู้เข้าแข่งขันจาก 7 มหาวิทยาลัยเข้าร่วม ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนากำลังคนด้านระบบรางที่สอดคล้องกับความต้องการของอุตสาหกรรมหลักของประเทศได้ในอนาคต พร้อมกันนี้ บนเวทีเสวนาวิชาการได้รับเกียรติจากวิทยากรด้านระบบขนส่งทางรางมาร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และประสบการณ์การวิจัยและพัฒนา ตลอดจนการปฏิบัติจริงจากผู้เชี่ยวชาญ อาทิ รองศาสตราจารย์ ดร.ชัยณรงค์ อธิสกุล คณะกรรมการสาขาวิศวกรรมระบบราง วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท.) รองศาสตราจารย์ ดร.รัฐภูมิ ปริชาติปรีชา รองคณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ และหัวหน้าศูนย์วิจัยระบบรางและโครงสร้างพื้นฐาน สถาบันเทคโนโลยีเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.) พร้อมด้วย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พรศักดิ์ ศรีสังสิทธิสันติ หัวหน้าโครงการพัฒนาศูนย์ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบขนส่งทางราง (Hub of Talents) ผ่านการพูดคุยด้านบริบทปัจจุบัน ความพร้อมและความท้าทายในอนาคต ในเชิงกำลังคน ระบบการศึกษา การวิจัยและการถ่ายทอดเทคโนโลยี
ทั้งนี้ เวทีกำลังคนฯ ดังกล่าวได้รับการตอบรับเข้าร่วมงานกว่า 140 คน โดยมาจากกลุ่มผู้มีส่วนขับเคลื่อนการพัฒนาเทคโนโลยีระบบรางอย่างครบวงจร ตั้งแต่ภาคผู้กำหนดนโยบาย ภาคบริหารจัดการทุน หน่วยงานวิจัย หน่วยกำหนดมาตรฐาน และภาคผู้ใช้ประโยชน์ อาทิ กรมการขนส่งทางราง (ขร.) สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) บริษัท อัลสตอม (ประเทศไทย) จำกัด การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) เป็นต้น
ในภาพรวม การลงทุนด้านการพัฒนากำลังคนและเทคโนโลยีระบบราง คาดว่าจะก่อให้เกิดผลลัพธ์เชิงโครงสร้างต่อประเทศ ทั้งการเพิ่มขีดความสามารถในการพัฒนาเทคโนโลยีภายในประเทศ การลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศ การสร้างกำลังคนที่มีทักษะสูงรองรับอุตสาหกรรมอนาคต ตลอดจนการสร้างระบบนิเวศด้านวิจัยและนวัตกรรมที่เอื้อต่อการเติบโตอย่างยั่งยืน
การจัดงาน MHESI RailTech Brainpower & Industry Linkage Forum จึงไม่เพียงเป็นเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ แต่เป็นกลไกเชิงนโยบายในการเชื่อมโยงการลงทุนด้าน อววน. เข้ากับการพัฒนาอุตสาหกรรมระบบรางของประเทศอย่างเป็นระบบ เพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจฐานนวัตกรรม และสร้างความมั่นคงให้กับประเทศในระยะยาว
#บพค #รวพ #กระทรวงอว #อว #MHESI #PMUB #กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม #ระบบราง #รถไฟไทย #ขนส่งทางราง #RCAD #อุตสาหกรรมแห่งอนาคต #RailIndustry #TRRN #RailwayChallenge