วันเสรีภาพสื่อมวลชนโลก 2569 ยูเนสโก-องค์กรสื่อไทยออกแถลงการณ์ จี้รัฐคุ้มครองเสรีภาพสื่อ รับมือ AI และแพลตฟอร์มดิจิทัล ย้ำข่าวคุณภาพต้องอยู่รอด
เนื่องในโอกาสวันเสรีภาพสื่อมวลชนโลก (World Press Freedom Day) ประจำปี 2569 องค์การยูเนสโก (UNESCO) ได้กำหนดให้วันนี้เป็นหมุดหมายสำคัญที่สังคมโลกตระหนักถึงคุณค่าของเสรีภาพสื่อมวลชน ความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงานสื่อ และสิทธิของประชาชนในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้อง โปร่งใส และตรวจสอบได้ ซึ่งล้วนเป็นรากฐานของสังคมประชาธิปไตย
ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของภูมิทัศน์สื่อในยุคดิจิทัล อุตสาหกรรมสื่อกำลังเผชิญความท้าทายรอบด้าน ทั้งจากการเปลี่ยนผ่านทางเทคโนโลยี โดยเฉพาะปัญญาประดิษฐ์ (AI) และอิทธิพลของแพลตฟอร์มข้ามชาติที่มีบทบาทต่อการกำหนดทิศทางข้อมูลข่าวสาร องค์กรวิชาชีพสื่อมวลชน โดย สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย และสมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ จึงขอประกาศเจตนารมณ์ พร้อมเสนอข้อเรียกร้องต่อรัฐบาลและทุกภาคส่วน ดังนี้
1. รัฐบาลต้องเปิดพื้นที่ให้สื่อมวลชนสามารถทำหน้าที่ตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐได้อย่างอิสระ รับฟังความคิดเห็นที่หลากหลาย และคุ้มครองสิทธิของประชาชนในการรับรู้ข้อมูลข่าวสาร โดยหลีกเลี่ยงการใช้กฎหมาย อำนาจรัฐหรืออำนาจอื่นใด แทรกแซงการนำเสนอข้อมูลข่าวสารที่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ เพื่อเสริมสร้างความโปร่งใสและความน่าเชื่อถือในการบริหารประเทศ
2. รัฐบาลควรเร่งผลักดันกฎหมายหรือมาตรการที่ทำให้เกิดความเป็นธรรมระหว่างผู้ผลิตข่าวสารกับแพลตฟอร์มดิจิทัล โดยกำหนดให้แพลตฟอร์มที่นำเนื้อหาข่าวไปใช้สร้างรายได้ ต้องมีระบบแบ่งปันผลประโยชน์หรือค่าตอบแทนอย่างเป็นธรรม ภายใต้หลักการว่า “ข่าวคุณภาพมีต้นทุน” เพื่อให้สื่อสามารถดำรงอยู่ได้อย่างยั่งยืนและผลิตเนื้อหาที่มีคุณภาพต่อสังคม
3. รัฐบาลควรส่งเสริมให้มีกฎหมายที่ป้องกันการใช้กระบวนการยุติธรรมเป็นเครื่องมือคุกคามผู้ทำหน้าที่เพื่อสาธารณะ โดยคุ้มครองผู้สื่อข่าว ประชาชนที่เปิดเผยข้อมูลหรือแสดงความคิดเห็นโดยสุจริต ให้สามารถตรวจสอบอำนาจได้โดยไม่หวาดกลัว อันจะนำไปสู่สังคมที่โปร่งใสและตรวจสอบได้
4. สื่อมวลชนต้องธำรงมาตรฐานวิชาชีพ ด้วยการนำเสนอข้อมูลที่ถูกต้อง รอบด้าน และผ่านการตรวจสอบข้อเท็จจริง โดยเฉพาะในบริบทที่เทคโนโลยี AI อาจถูกใช้สร้างหรือบิดเบือนข้อมูล เพราะความน่าเชื่อถือและความรับผิดชอบต่อสาธารณะเป็นหัวใจสำคัญของวิชาชีพ
5. ขอเชิญชวนประชาชนร่วมสนับสนุนสื่อที่มีคุณภาพและยึดมั่นในจริยธรรม พร้อมทั้งตรวจสอบข้อมูลก่อนเผยแพร่หรือส่งต่อ เพื่อร่วมกันลดปัญหาข่าวปลอมและเนื้อหาที่สร้างความแตกแยกในสังคม
เสรีภาพสื่อ คือเสรีภาพประชาชน
สื่อต้องยืนหยัดบนจริยธรรม นำเสนอด้วยความถูกต้อง
และรับผิดชอบต่อสังคม
#วันเสรีภาพสื่อมวลชนโลก #PressFreedom #UNESCO #เสรีภาพสื่อ #ข่าวปลอม #FakeNews #AI #สื่อดิจิทัล #แพลตฟอร์มออนไลน์ #นักข่าว #สื่อมวลชน #จริยธรรมสื่อ #ข่าวคุณภาพ #สิทธิประชาชน #ประชาธิปไตย #ตรวจสอบอำนาจ #สื่อไทย #ข่าววันนี้ #ข่าวด่วน #MediaFreedom #DigitalMedia #Transparency