สมรภูมิการเงินไทยกำลังก้าวสู่ยุคใหม่ที่ไร้ขอบเขตทางกายภาพด้วยการมาของ Virtual Bank แต่เบื้องหลังความล้ำสมัยนี้ มีการจัดทัพของกลุ่มทุนขนาดใหญ่ที่น่าจับตามอง โดยเฉพาะความเคลื่อนไหวของกลุ่มซีพี ที่เตรียมผลักดัน ACM Holding ลงสู้ศึก และเป็นที่มาของวาระร้อนในการประชุมผู้ถือหุ้น CPALL วันที่ 29 พฤษภาคมนี้ ที่ต้องการดึง เคาน์เตอร์เซอร์วิส, ไทยสมาร์ทคาร์ด และ ซีพี แอ็กซ์ตร้า ไปเสริมทัพ
ทำไม 3 ธุรกิจนี้จึงสำคัญต่อ Virtual Bank? คำตอบสั้นๆ คือ "ข้อมูล" (Data) และ "จุดรับส่งเงิน" (Touchpoint) ในโลกของธนาคารไร้สาขา ผู้ชนะคือผู้ที่มีข้อมูลพฤติกรรมการใช้จ่ายของลูกค้ารายย่อยมากที่สุด เพื่อนำมาประเมินความเสี่ยงในการปล่อยสินเชื่อทางเลือก (Alternative Credit Scoring) และไทยสมาร์ทคาร์ด (ผู้ดูแลระบบสมาชิก) ผนวกกับพฤติกรรมการซื้อสินค้าใน 7-Eleven และเครือข่ายค้าส่งค้าปลีกของ CP Axtra คือขุมทรัพย์ข้อมูลที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย
การโอนธุรกิจเหล่านี้ไปอยู่ใต้ ACM Holding จึงเป็นการรวมศูนย์อำนาจด้านข้อมูลและการชำระเงิน (Payment License) ไว้ที่ส่วนกลางของกลุ่มธุรกิจทางการเงินอย่างสมบูรณ์ เพื่อให้ Virtual Bank มีอาวุธครบมือตั้งแต่เริ่มต้น สามารถเจาะกลุ่มเป้าหมายผู้มีรายได้น้อย หรือกลุ่ม "Underserved" ที่มักถูกธนาคารพาณิชย์ดั้งเดิมปฏิเสธสินเชื่อได้อย่างแม่นยำ
แต่ในเหรียญอีกด้านหนึ่ง การรวบอำนาจนี้สร้างความกังวลอย่างหนักในระดับโครงสร้างเศรษฐกิจ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ได้ออกแบบเกณฑ์ Virtual Bank อย่างรัดกุม โดยมีจุดประสงค์เพื่อไม่ให้ใบอนุญาตนี้กลายเป็น "เครื่องมือลดความเสี่ยงหรือเสริมอำนาจผูกขาดของกลุ่มทุนใหญ่"
สิ่งที่เป็น "ความเสี่ยงเชิงระบบ" (Systemic Risk) ที่น่ากลัวที่สุดคือ "Connected Lending" หรือการให้สินเชื่อแก่บุคคลที่เกี่ยวโยงกัน ลองจินตนาการว่า หาก Virtual Bank ที่มีเงินฝากมหาศาลจากประชาชน ตัดสินใจปล่อยสินเชื่ออัตราดอกเบี้ยพิเศษให้กับบริษัทซัพพลายเออร์ที่อยู่ในเครือข่ายของ CP Axtra หรือผู้ผลิตสินค้าให้ 7-Eleven แม้จะดูเป็นการสนับสนุนห่วงโซ่อุปทาน แต่ก็อาจเข้าข่ายการเอื้อประโยชน์พวกพ้อง และทำลายกลไกการแข่งขันที่เสรีและเป็นธรรม
การที่กลุ่มซีพีพยายามปรับโครงสร้างโดยดึงธุรกิจออกจาก CPALL แม้จะอ้างว่าเพื่อทำตามเกณฑ์กำกับดูแลของ ธปท. หรือเพื่อความชัดเจนทางโครงสร้าง แต่สังคมย่อมตั้งคำถามถึงเจตนาที่แท้จริง ว่านี่คือการปูทางไปสู่การใช้ประโยชน์จาก Virtual Bank อย่างเต็มพิกัดเพื่อเครือข่ายของตนเองหรือไม่? โจทย์นี้ไม่เพียงแต่ท้าทายจิตสำนึกของกลุ่มทุน แต่ยังเป็นบทพิสูจน์ความเข้มแข็งของแบงก์ชาติ ว่าจะสามารถกำกับดูแลไม่ให้เทคโนโลยีการเงินรูปแบบใหม่ กลายเป็นเพียงปีกอีกข้างที่ทำให้ทุนใหญ่บินสูงจนไม่อาจเอื้อมถึงได้อีกต่อไป