เมื่อเข้าสู่ช่วงปลายเดือนสิงหาคม บรรยากาศของเทศกาลสำคัญในครอบครัวชาวไทยเชื้อสายจีนก็เริ่มคึกคักขึ้นอีกครั้ง สำหรับ “เทศกาลสารทจีน 2569” ซึ่งปีนี้ตรงกับวันพฤหัสบดีที่ 27 สิงหาคม 2569 ขณะที่วันจ่าย ซึ่งเป็นวันที่หลายครอบครัวออกไปจับจ่ายเตรียมของไหว้ ตรงกับวันพุธที่ 26 สิงหาคม 2569
สารทจีนไม่ได้เป็นเพียงวันที่ลูกหลานจัดอาหารขึ้นโต๊ะเพื่อเซ่นไหว้เท่านั้น แต่ยังเป็นช่วงเวลาที่สะท้อนแนวคิดเรื่องความกตัญญูและสายสัมพันธ์ระหว่างคนในครอบครัวกับบรรพบุรุษผู้ล่วงลับ โดยเมื่อถึงเทศกาล หลายบ้านจะกลับมารวมตัวกัน เตรียมอาหาร ผลไม้ และเครื่องเซ่นไหว้ พร้อมทำพิธีตามธรรมเนียมที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน
ตามปฏิทินจันทรคติจีน สารทจีนอยู่ในวันเพ็ญ 15 ค่ำ เดือน 7 และมีความเชื่อเกี่ยวกับ “เดือนผี” หรือช่วงเวลาที่โลกของคนเป็นกับโลกของวิญญาณมีความใกล้ชิดกันมากขึ้น จึงเกิดธรรมเนียมการจัดอาหารและเครื่องเซ่นไหว้เพื่ออุทิศให้แก่บรรพบุรุษ รวมถึงวิญญาณที่ไม่มีญาติคอยดูแล
สำหรับครอบครัวชาวจีน พิธีดังกล่าวจึงมีทั้งมิติของความเชื่อและความสัมพันธ์ในครอบครัว เพราะสิ่งที่ถูกวางอยู่บนโต๊ะไหว้ไม่ได้มีเพียงอาหาร แต่ยังเต็มไปด้วยความหมายที่บรรพบุรุษส่งต่อมายังลูกหลาน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความมั่งคั่ง อายุยืน ความก้าวหน้า หรือความสงบสุขของคนในบ้าน
สำหรับธรรมเนียมการไหว้สารทจีน หลายครอบครัวแบ่งช่วงเวลาออกเป็น 3 ช่วง โดยช่วงเช้าประมาณ 07.00-08.00 น. เป็นการไหว้เจ้าที่และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ดูแลบ้าน ถือเป็นการเริ่มต้นพิธีด้วยการขอพรให้ครอบครัวมีความร่มเย็นและปลอดภัย
ถัดมาช่วง 09.00-11.00 น. เป็นเวลาสำหรับไหว้บรรพบุรุษ อาหารและเครื่องเซ่นจะถูกจัดเตรียมขึ้นโต๊ะเพื่อระลึกถึงผู้ล่วงลับ พร้อมแสดงความกตัญญูและอุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษของครอบครัว
ส่วนช่วงบ่ายประมาณ 14.00-16.00 น. หลายบ้านจะจัดเครื่องไหว้สำหรับ “ฮ่อเฮียตี๋” หรือวิญญาณไร้ญาติ เพื่อแบ่งปันอาหารและทำบุญอุทิศส่วนกุศลตามความเชื่อดั้งเดิม
เมื่อพูดถึงสารทจีน สิ่งที่ขาดไม่ได้คืออาหารบนโต๊ะไหว้ เพราะแต่ละเมนูมีความหมายมงคลแตกต่างกันไป ไก่ มักสื่อถึงความขยันและความก้าวหน้า หมู เชื่อมโยงกับความอุดมสมบูรณ์และความมั่งคั่ง ส่วน ปลา สื่อถึงความเหลือกินเหลือใช้ ขณะที่ เป็ด เป็นตัวแทนของความบริสุทธิ์และความสมบูรณ์
อีกหนึ่งเมนูที่คุ้นตาคือ เส้นหมี่ซั่ว ซึ่งมีความหมายเกี่ยวกับอายุยืนและชีวิตที่ยาวนาน จึงมักปรากฏบนโต๊ะไหว้ในโอกาสสำคัญ
ด้านขนมหวานก็มีความหมายเฉพาะตัวเช่นกัน ขนมถ้วยฟู สื่อถึงความเจริญก้าวหน้าและความรุ่งเรือง ซาลาเปา มักถูกตีความในทางมงคลเกี่ยวกับโชคลาภและสิ่งดี ๆ ที่เข้าบ้าน ส่วน ขนมเข่งและขนมเทียน เชื่อมโยงกับความราบรื่น ความกลมเกลียว และความสัมพันธ์ที่เหนียวแน่นของสมาชิกในครอบครัว
ส่วนผลไม้ที่นิยมใช้ในเทศกาลสารทจีนก็มีความหมายดีไม่แพ้กัน ส้ม สื่อถึงโชคลาภและความเป็นสิริมงคล กล้วย สื่อถึงความเจริญงอกงามและการมีลูกหลานบริวารเพิ่มพูน สับปะรด เชื่อมโยงกับโชคลาภที่เข้ามา และ แอปเปิ้ล มักใช้แทนความหมายด้านสุขภาพ ความสงบ และความราบรื่น
แต่ในเทศกาลที่เต็มไปด้วยความเป็นสิริมงคล ก็ยังมีข้อปฏิบัติบางอย่างที่คนรุ่นก่อนฝากไว้ให้ลูกหลานระมัดระวัง โดยทั้งหมดเป็น ความเชื่อและธรรมเนียมที่แตกต่างกันไปตามครอบครัวและชุมชน
หนึ่งในข้อห้ามที่มักได้ยินกันคือการหลีกเลี่ยง การจัดงานแต่งงานหรืองานมงคลขนาดใหญ่ ในช่วงสารทจีน เพราะตามคติความเชื่อถือว่าเป็นช่วงที่วิญญาณออกมารับส่วนบุญ จึงไม่เหมาะกับการเริ่มต้นเรื่องสำคัญบางประเภท
ขณะเดียวกัน บางครอบครัวยังถือเคล็ดเรื่อง การเดินทางไกล การซื้อบ้าน หรือการย้ายบ้าน โดยเลือกหลีกเลี่ยงในช่วงเทศกาล เช่นเดียวกับความเชื่อที่ไม่ควรลงเล่นน้ำในเวลากลางคืน โดยเฉพาะสถานที่ที่ไม่คุ้นเคย
อีกเรื่องที่หลายคนคุ้นเคยคือ หากพบอาหารหรือเครื่องเซ่นไหว้ที่ถูกวางไว้ตามสถานที่ต่าง ๆ ไม่ควรเตะหรือเหยียบ เพราะถือเป็นของที่จัดไว้สำหรับการเซ่นไหว้ ขณะที่บนโต๊ะอาหารก็ควรระวังเรื่อง การปักตะเกียบลงในชามข้าว เนื่องจากมีลักษณะคล้ายการปักธูป จึงถูกมองว่าเป็นภาพที่ไม่เป็นมงคล
อย่างไรก็ตาม เมื่อมองข้ามเรื่องความเชื่อ เทศกาลสารทจีนยังมีอีกด้านที่น่าสนใจ เพราะนี่คือช่วงเวลาที่ทำให้คนในครอบครัวกลับมาใช้เวลาร่วมกัน ตั้งแต่การออกไปซื้อของในวันจ่าย การช่วยกันเตรียมอาหาร ไปจนถึงการจัดโต๊ะไหว้และรับประทานอาหารร่วมกันหลังเสร็จพิธี
ดังนั้น สารทจีน 2569 จึงไม่ได้มีความหมายเพียงเรื่องโชคลาภหรือข้อห้ามตามความเชื่อ แต่ยังเป็นภาพสะท้อนของวัฒนธรรมที่ให้ความสำคัญกับ “ความกตัญญู” และ “ครอบครัว” ซึ่งถูกส่งต่อจากรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง
ใครที่กำลังเตรียมตัวสำหรับสารทจีนปีนี้ อย่าลืมเช็กวันจ่าย 26 สิงหาคม 2569 และวันไหว้ 27 สิงหาคม 2569 เตรียมของไหว้ให้เหมาะสมกับธรรมเนียมของครอบครัว และที่สำคัญที่สุดคือใช้โอกาสนี้เป็นช่วงเวลาสำหรับการระลึกถึงบรรพบุรุษ พร้อมกระชับความสัมพันธ์ของคนในบ้านให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น
#สารทจีน2569 #วันสารทจีน #ของไหว้สารทจีน #ข้อห้ามวันสารทจีน #วันจ่ายสารทจีน #ข่าวสารทจีน #สยามรัฐ #สยามรัฐออนไลน์
ภาพประกอบ สร้างโดย AI