กองทุนศรีบูรพา ร่วมกับ กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ และหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร จัดงานเปิดตัวหนังสือ “ทินกรณ์ของศรีบูรพา ระหว่างลี้ภัยทางการเมืองในสาธารณรัฐประชาชนจีน” ถอดความจากบันทึกประจำวันลายมือ 25 เล่มที่ถูกเก็บซ่อนไว้ เผยเบื้องหลังชีวิต อุดมการณ์ และรอยต่อประวัติศาสตร์ 17 ปีที่หายไปของ "กุหลาบ สายประดิษฐ์" สุภาพบุรุษนักมนุษยธรรมแห่งวรรณกรรมไทย
วันที่ 9 สิงหาคม 2569 กองทุนศรีบูรพา ร่วมกับ กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC) และภาคีเครือข่าย จัดงานเปิดตัวหนังสือ “ทินกรณ์ของศรีบูรพา ระหว่างลี้ภัยทางการเมืองในสาธารณรัฐประชาชนจีน” ณ ห้องอเนกประสงค์ ชั้น 1 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร โดยมีศิลปินแห่งชาติ บุคคลสำคัญในวงการวรรณกรรม และประชาชน เข้าร่วมงานอย่างคับคั่ง อาทิ นางชมัยภร บางคมบาง ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจำปี 2557 และประธานกองทุนศรีบูรพา, นายธนิสร์ ศรีกลิ่นดี ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง, นายชำนาญ งามมณีอุดม รองผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ และนางกอบกาญจน์ วัฒนวรางกูร ประธานกรรมการ มูลนิธิหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร
นายชำนาญ งามมณีอุดม รองผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ เปิดเผยว่า กองทุนฯ เล็งเห็นคุณค่าของโครงการทั้งในมิติประวัติศาสตร์และวรรณกรรมไทย โดยเฉพาะการเติมเต็มช่วงชีวิตที่ขาดหายไปของ "กุหลาบ สายประดิษฐ์" หรือ "ศรีบูรพา" บุคคลสำคัญของชาติ จึงได้อนุมัติทุนสนับสนุนในปี 2568 เพื่อนำสมุดบันทึกลายมือมาผ่านกระบวนการอนุรักษ์ ถอดความ เรียบเรียง และวิเคราะห์เชื่อมโยงกับบริบททางการเมืองของไทย จีน และสังคมโลก เพื่อให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาอุดมการณ์ และใช้เป็นแหล่งอ้างอิงทางประวัติศาสตร์ต่อไป
ด้าน นางชมัยภร บางคมบาง ประธานกองทุนศรีบูรพา และหัวหน้าคณะทำงานโครงการฯ กล่าวถึงที่มาว่า โครงการนี้เริ่มขึ้นหลังจาก นางวาณี พนมยงค์ สายประดิษฐ์ บุตรสะใภ้ของศรีบูรพา ได้แจ้งว่าพบกล่องเก็บ “ทินกรณ์” หรือบันทึกประจำวันของศรีบูรพาที่นำกลับมาจากจีน พร้อมระบุข้อความให้เปิดในปี 2568 ซึ่งตรงกับวาระครบรอบ 50 ปีการเสียชีวิต และ 120 ปีชาตกาลของศรีบูรพา
เมื่อเปิดกล่องพบสมุดบันทึกรวม 25 เล่ม ครอบคลุมช่วงวันที่ 3 ตุลาคม 2501 ถึง 12 พฤษภาคม 2517 ซึ่งเป็นช่วงชีวิตประมาณ 17 ปีที่พำนักอยู่ในจีน คณะทำงานจึงนำมาแปลงเป็นไฟล์ดิจิทัล พร้อมแต่งตั้งคณะผู้ถอดทินกรณ์เพื่อถอดคำตามต้นฉบับอย่างเคร่งครัด ก่อนนำมาวิเคราะห์เชื่อมโยงบริบททางการเมือง ชีวิต การทำงาน และสุขภาพ พร้อมจัดทำ "ปฏิทินชีวิต 17 ปี ศรีบูรพา"
"ครั้งหนึ่ง ช่วงเวลา 17 ปีแห่งการพำนักอยู่ในจีนของศรีบูรพาเป็นภาพเลือนราง มาบัดนี้เราได้พลิกภาพด้านหลังของความว่างเปล่านั้นขึ้นมาแล้ว และ 'ข้างหลังภาพ' นั้นก็คือ 'ทินกรณ์' ทั้ง 25 เล่ม ที่ยืนยันถึงชีวิตและอุดมการณ์ของ กุหลาบ สายประดิษฐ์ สุภาพบุรุษนักมนุษยธรรมพลัดถิ่นที่โลกต้องคารวะ" นางชมัยภร กล่าว
ขณะที่ นายฉัตรวิชัย พรหมทัตตเวที รองประธานกรรมการ มูลนิธิหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร ระบุว่า ปัจจุบันหอศิลปฯ ให้ความสำคัญกับการเปิดพื้นที่ขับเคลื่อนงานวรรณกรรมร่วมสมัย ซึ่งการเปิดตัวหนังสือเล่มนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการย้อนศึกษาประวัติศาสตร์และรากฐานวรรณกรรมไทยจากบทบาทของศรีบูรพา
บรรยากาศภายในงานประกอบด้วย การฉายวีดิทัศน์ประวัติโครงการ, การอ่านบทกวีโดย ชมัยภร บางคมบาง เคล้าเสียงขลุ่ยจาก ธนิสร์ ศรีกลิ่นดี, การเสวนาหัวข้อ “อุดมการณ์ของศรีบูรพา จากทินกรณ์ในประเทศไทย (2485) ถึงทินกรณ์ในสาธารณรัฐประชาชนจีน (2501–2517)” และการถ่ายทอดผลงานวรรณศิลป์ผ่านบทเพลง "หยดฝนย้อย" และ "อาลัยรัก"
สำหรับผู้ที่สนใจศึกษาหนังสือ “ทินกรณ์ของศรีบูรพา” สามารถดาวน์โหลดในรูปแบบ E-Book ได้ที่ projectinfo.online/SriburaphaDiary หรือติดตามข้อมูลเพิ่มเติมได้ทาง Facebook Page: กองทุนศรีบูรพา