GISTDA ประกาศผล School Satellite ปี 3 ชูศักยภาพเยาวชนไทย สร้าง “เพย์โหลดดาวเทียม” สู่การใช้งานจริงในอวกาศ

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม หรือ อว. โดยสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA ประกาศผลการแข่งขัน School Satellite Competition ปีที่ 3 รอบชิงชนะเลิศ เมื่อวันอังคารที่ 8 กันยายน 2569 ณ โรงแรม Holiday Inn & Suites Sriracha อำเภถอศรีราชา จังหวัดชลบุรี มุ่งปูรากฐานและพัฒนากำลังคนด้านอวกาศระดับประเทศ โดยเวทีนี้เปิดโอกาสให้เยาวชนไทยลงมือปฏิบัติจริงในทุกขั้นตอนทางวิศวกรรม เพื่อเฟ้นหาสุดยอดไอเดียที่จะได้เดินทางสู่ห้วงอวกาศจริง

 

ดร.พรเทพ นวกิจกนก โฆษก GISTDA และผู้อำนวยการศูนย์ผลิตดาวเทียมแห่งชาติ เปิดเผยว่า ในปีนี้ GISTDA ได้ยกระดับโจทย์จากการเรียนรู้ดาวเทียมต้นแบบ สู่การพัฒนา “เพย์โหลดทดลอง” (Experiment Payload) ขนาดไม่เกิน 0.5U เพื่อติดตั้งบนดาวเทียม CubeSat ขนาด 6U ซึ่งตลอดระยะเวลากว่า 4 เดือน ทีมเยาวชนจาก 107 ทีมทั่วประเทศ ถูกคัดเลือกจนเหลือ 3 ทีมสุดท้าย ซึ่งได้ผ่านกระบวนการออกแบบ เลือกชิ้นส่วน และประกอบแผงวงจร ภายใต้ข้อจำกัดที่ใกล้เคียงกับการพัฒนาดาวเทียมจริง ทั้งด้านขนาด กำลังไฟฟ้า และการเชื่อมต่อระบบ

สิ่งที่สำคัญที่สุดในการบ่มเพาะและพัฒนากำลังคนครั้งนี้ คือการให้เยาวชนได้ใช้ศูนย์ประกอบและทดสอบดาวเทียมแห่งชาติ (NAIT) ของ GISTDA สัมผัสการทำงานในห้องคลีนรูม รวมถึงทดสอบความทนทานของอุปกรณ์ด้วยเครื่อง Vibration shaker และ Thermal Cycling ภายใต้มาตรฐานอวกาศสากล โดยมีวิศวกรผู้เชี่ยวชาญให้คำปรึกษาอย่างใกล้ชิด

สำหรับผลงานของ 3 ทีมสุดท้ายที่สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพระดับสูงของเยาวชนไทย ได้แก่

• ทีม TIDAS จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี นำเสนอเพย์โหลดสำหรับตรวจจับและสนับสนุนการเตือนภัยสึนามิ โดยวิเคราะห์ความแปรปรวนในชั้นไอโอโนสเฟียร์ผ่านสัญญาณ GNSS ร่วมกับปัญญาประดิษฐ์บนดาวเทียม

• ทีม Kob Don Tom Kom Don Tob จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี พัฒนาเพย์โหลดตรวจวัดผลกระทบจากรังสีในอวกาศที่มีต่อระบบอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อป้องกันความเสียหายของอุปกรณ์บนดาวเทียม

• ทีม KU STARLab จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ออกแบบ SpectroSAT AI ระบบตรวจวัดและจำแนกพื้นผิวโลกด้วยปัญญาประดิษฐ์แบบฝังตัว ซึ่งสามารถประมวลผลข้อมูลการสะท้อนแสงหลายช่วงคลื่นได้ตั้งแต่บนอวกาศ

สำหรับทีมที่ได้รับรางวัลชนะเลิศ ได้แก่ TIDAS จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี โดยผลงานเพย์โหลดของทีมจะไม่ได้สิ้นสุดเพียงต้นแบบจากการแข่งขัน แต่จะได้รับการพัฒนาและปรับปรุงรายละเอียดทางวิศวกรรมร่วมกับวิศวกร GISTDA เพื่อเตรียมบูรณาการเป็นส่วนหนึ่งของภารกิจบนดาวเทียม CubeSat และเข้าสู่กระบวนการทดสอบตามมาตรฐาน ก่อนนำส่งขึ้นไปปฏิบัติภารกิจในอวกาศต่อไป

โฆษก GISTDA กล่าวเพิ่มเติมว่า ผลงานของทีมที่ชนะเลิศจะไม่หยุดอยู่เพียงแค่ต้นแบบ แต่จะถูกนำไปบูรณาการร่วมกับระบบหลักของดาวเทียม CubeSat โดยทีมเยาวชนจะได้ร่วมงานกับวิศวกร GISTDA อย่างต่อเนื่องในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การปรับปรุงเพย์โหลด การเชื่อมต่อและบูรณาการเข้ากับระบบหลักของดาวเทียม ตลอดจนการประกอบและทดสอบดาวเทียมร่วมกับวิศวกร GISTDA ซึ่งทั้งหมดนี้จะดำเนินการในประเทศไทย ซึ่งคาดว่าจะเริ่มดำเนินการได้ในช่วงกลางปี 2570 เพื่อให้เยาวชนได้สัมผัสการพัฒนาดาวเทียมจริง และเรียนรู้กระบวนการทางวิศวกรรมตั้งแต่ต้นแบบจากการแข่งขันไปจนถึงระบบที่มีความพร้อมสำหรับการนำส่งขึ้นสู่วงโคจรต่อไป

โครงการ School Satellite Competition จัดต่อเนื่องปีนี้เป็นปีที่ 3 ซึ่งไม่ใช่เพียงเวทีประกวดแข่งขัน แต่เป็นระบบนิเวศแห่งการเรียนรู้ที่ใช้โจทย์จริง อุปกรณ์จริง และกระบวนการทางวิศวกรรมจริง เพื่อสร้างนักพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศรุ่นใหม่ ซึ่งเป็นทรัพยากรมนุษย์ที่จะกลายเป็นฟันเฟืองสำคัญในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมอวกาศของประเทศไทยให้เติบโตอย่างยั่งยืนในอนาคต