สังคมข้อมูลสารสนเทศที่เกิดจากการปฏิรูปก้าวหน้าทางคอมพิวเตอร์ กำลังหล่อหลอมสร้างสังคมโลกแบบใหม่ที่แตกต่างจากโลกเดิมมาก ข้อมูลสารสนเทศที่ไหลหลั่งออกมาทุกวินาทีจากแหล่งต่าง ๆมีจำนวนอภิมหาศาล อย่างที่ “ควบคุมกันไม่ได้”

อะไรจริง อะไรไม่จริง อะไรถูกต้อง อะไรผิด เป็นปัญหาที่ผู้รับสาร จะต้องตัดสินใจเอาเอง

สถาบันทางสังคมดั้งเดิมที่เคยเป็นหลักเชื่อถือศรัทธาได้ ง่อนแง่นคลอนแคลนลงมาก นี่เป็นปรากฏการณ์ที่เริ่มเกิดขึ้นมาระยะหนึ่งแล้ว แต่กระแสปรากฏการณ์นี้เข้มข้นขึ้นมากหลังจากที่ นายโดนัลด์ ทรัมป์ ชนะการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา

ข้อมูลข่าวสารที่โยงใยกับการต่อสู้ทางการเมืองในสหรัฐถูกปล่อยออกมามหาศาล แต่สรุปได้สองฟากสองขั้ว คือถล่มนายโดนัลด์ ทรัมป์ กับช่วยนายโดนัลด์ ทรัมป์

ปัญหาคือ ข้อมูลอะไรเป็นจริง ข้อมูลอะไรเป็นเท็จ มันสับสนจนกลายเป็นตัวทำลายความเชื่อมั่นศรัทธาต่อสถาบันสื่อสารมวลชนสหรัฐ ลากโยงไปจนถึงความเชื่อมั่นต่อ “เฟด – สถาบันการเงินชาติของสหรัฐอเมริกา” FBI และ CIA ฯลฯ นักวิจารณ์สังคมเริ่มวิจารณ์ว่าสังคมสหรัฐไม่เหลือสัจจะอีกแล้ว และตั้งชื่อยุคใหม่นี้ว่า Post-Fact world หรือ Post-Factual Era

นาย ฟรานซิส ฟุกูยามา แห่งมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด ผู้อำนวยการศูนย์ประชาธิปไตยและกรอบเกณฑ์ของกฎหมาย (Francis Fukuyama is a senior fellow at Stanford University and Director of the Center on Democracy, Development and the Rule of Law) เสนอบทความในเว็บ project-syndicate.org/ สรุปความว่า

“ความเชื่อว่าสถาบันทุกแห่งฉ้อฉล ( the corruptibility of all institutions) นำไปสู่จุดอับแห่งการไร้สัจจะทางสากล (universal distrust) ประชาธิปไตยอเมริกัน , ประชาธิปไตยทั้งมวล จะไม่รอดพ้นจากความสิ้นศรัทธาต่อความเป็นธรรมของสถาบันต่าง ๆ การต่อสู้ทางการเมืองแบบพรรคพวกจะครอบคลุมทุกแง่มุมของชีวิต”

นั่นคือสัจจะแห่งข้อมูลสารสนเทศจะไม่มีอีกต่อไป ข้อมูลสารสนเทศกลายเป็นการต่อสู้ทางการเมืองระหว่างกลุ่มพวก ยุคนี้จึงเป็น ยุคพ้นความจริง – Post Factual Era

ในประเด็นนี้ ดูเหมือนว่า สังคมไทยจะเป็นตัวอย่างมาก่อนสังคมสหรัฐอเมริกาหลายปีแล้ว นั่นคือปรากฏการณ์การต่อสู้ทางการเมืองระหว่างกลุ่ม “เอา(ระบบ)ทักษิณ กับ ไม่เอา(ระบบ)ทักษิณ” จนทำให้ความเชื่อมั่นศรัทธาต่อสถาบันสื่อสารมวลชนไทยโดยองค์รวมมาสู่จุดวิกฤติ