ยูร กมลเสรีรัตน์
k_yoon_w_c@hotmail.com

(ต่อ)กุหลาบ สายประดิษฐ์(ศรีบูรพา)

ในช่วงนั้นหนังสือพิมพ์รายวัน บางกอกการเมืองของหลุย คีรีวัต ซึ่งเป็นหนังสือพิมพ์ในเครือของหนังสือพิมพ์กรุงเทพไทยเดลิเมล์ ของบริษัทสยามฟรีเปรส วางตลาดตั้งแต่ปีพ.ศ. 2466 (ปลายรัชกาลที่ 6 ) แล้ว มีพระวินัยสุนทรการรักษาการแทนบรรณาธิการคนเก่าคือพระสันทัดอักษรสาร กำลังขาดความนิยม ทำให้ยอดจำหน่ายลดลงเรื่อย ๆ จึงได้ประชุมปรึกษาหารือกัน เพื่อหาทางแก้ไขสถานการณ์ของหนังสือพิมพ์บางกอกการเมือง จึงมีความเห็นว่าให้ติดต่อกุหลาบ สายประดิษฐ์ ซึ่งเป็นผู้ก่อตั้งหนังสือพิมพ์สุภาพบุรุษจนได้รับความสำเร็จมาแล้ว

เกี่ยวกับเรื่องนี้ “สิงห์ สนามหลวง” หรือสุชาติ สวัสดิ์ศรี ได้เขียนไว้ในบทความที่ชื่อ “กุหลาบ สายประดิษฐ์ : บทบาทอันหนึ่งในชีวิตการหนังสือพิมพ์ของฉัน” โดยยกคำพูดของกุหลาบ สายประดิษฐ์ที่เล่าไว้ว่า...

“นายชะอุ่ม กมลยะบุตร นักหนังสือพิมพ์อาวุโส และในเวลานั้นเป็น ‘พี่เบิ้ม’ อยู่ในกองบรรณาธิการหนังสือพิมพ์ กรุงเทพเดลิเมล์ ได้เสนอต่อกองอำนวยการว่า ถ้าจัดการให้ได้ตัวฉันมาเป็นบรรณาธิการ ก็คงปรับปรุงหนังสือพิมพ์ บางกอกการเมือง ให้ขึ้นสู่ความนิยมได้ ด้วยได้เห็นความสำเร็จของฉันในการจัดตั้งหนังสือพิมพ์รายปักษ์ สุภาพบุรุษ มาแล้ว ทางกองอำนวยการของสำนักนั้น ตกลงรับข้อเสนอของนายชะอุ่ม และได้ให้คนมาติดต่อ บอกเชิญฉันเป็นบรรณาธิการ

ว่าตามจริง ในเวลานั้นฉันก็กำลังเพลิดเพลิน ในกิจการงานหนังสือพิมพ์ สุภาพบุรุษ ของฉันอยู่ไม่น้อย เพราะประการหนึ่ง งานของเรากำลังเจริญเป็นปึกแผ่น ประการที่สอง เรามีเวลาเป็นอิสระแก่ตัว ที่จะเชื้อเชิญมิตรสหายนักเขียนของเรามาร่วมชุมนุมสนทนา เลี้ยงดูรื่นเริงกันได้ทุกเวลาเย็น ณ ที่สำนักงานของเรา หรือ ณ ที่สรรพานิช หรือ ณ ที่ใดที่หนึ่งตามแต่เราจะพอใจ เรามีรายได้จากกิจกรรมงานของเราเพียงพอที่จะจับจ่ายเลี้ยงดูกันได้ โดยไม่ต้องระมัดระวังในความสิ้นเปลือง เรามีเสรีเต็มเปี่ยม เพราะว่ารายได้เหล่านั้นมันเป็นของเรา...”

รายได้ทางหนังสือพิมพ์ สุภาพบุรุษ ของฉันนั้น สูงกว่ารายได้ในตำแหน่งบรรณาธิการ บางกอกการเมือง สัก 2-3 เท่า แต่เมื่อฉันได้คำเชิญ ใจฉันก็ไหว กลิ่นหนังสือพิมพ์ข่าวแตะจมูก และความรู้สึกของฉันอย่างแรง ฉันสูดกลิ่นนั้นด้วยความรู้สึกซาบซ่านสั่นสะเทือน ฉันใช้เวลา 5 ปี ของเยาวมานพ ฝึกฝนและหาความชำนาญอยู่ในโลกหนังสือแม็กกาซีนและนวนิยาย ความกระหายขั้นต่อไปของฉันก็มีอยู่ว่า ทำไฉนฉันจะได้ผ่านอาณาจักรแม็กกาซีนและนวนิยาย ไปสู่อาณาจักรหนังสือพิมพ์ข่าวอย่างจริงจังสักครั้งหนึ่ง ฉันต้องการรู้รสชีวิต และต้องการผเชินภัย ถ้าหากมีภัยอยู่จริงในอาณาจักรนั้น

เมื่อฉันมีความเอนเอียงในใจ ที่จะไปสู่อาณาจักรใหม่ ฉันก็ปรึกสาหารือกันกับพรรคพวก และจัดแจงชีวิตของเราให้สำเร็จผลไปในทางนั้น หนังสือพิมพ์ สุภาพบุรุษ นั้น เป็นหน่อเนื้อเชื้อไขของเราเอง จะเปรียบก็เหมือนเป็นเมืองอู่ข้าวอู่น้ำของเรา พวกเรา ธุระสำคัญของเราจึงอยู่ที่ว่าจะต้องจัดแจงให้กิจการหน่อเนื้อเชื้อไข ได้ดำรงอยู่และได้ดำเนินต่อไปโดยราบรื่น...”

กุหลาบ สายประดิษฐ์ได้รับการติดต่อให้ไปเป็นบรรณาธิการหนังสือพิมพ์บางกอกการเมือง เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2473 และได้ตั้งกองบรรณาธิการชุดใหม่ขึ้น...

“โดยมี สนิท เจริญรัฐ เฉวียง เศวตะทัต และชะเอม อันตรเสน มาช่วยงาน ปรับเปลี่ยนรูปแบบแปลกใหม่เรียกร้องความสนใจ เช่น พิมพ์สีตามวัน หรือริเริ่มจัดทำฉบับพิเศษ จนผู้อ่านเรียกขานกันว่า บางกอกการเมืองยุคใหม่ ทำยอดจำหน่ายสูงมาก จนเมื่อเกิดปัญหาตีพิมพ์ข่าวพระยาสมบัติบริหาร เจ้ากรมมหาดเล็ก หกล้มต่อหน้าพระที่นั่ง ข่าวนี้ได้สร้างความไม่พอใจ ให้แก่ผู้ตกเป็นข่าว ดังนั้นจึงหาทางบีบมาทางเจ้าของทุน...”

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในครั้งนี้ กุหลาบ สายประดิษฐ์เห็นว่าเจ้าของทุนไม่มีความยุติธรรม ในที่สุดก็ขอลาออกจากหนังสือพิมพ์บางกอกการเมืองทั้งคณะ หลังจากทำได้เพียง 3 เดือน จนกระทั่งปลายปีพ.ศ. 2473 กุหลาบ สายประดิษฐ์ได้รับการชักชวนจากนายทุนรายใหม่ชื่อนายเอกโป้ย (เอก) วีสกุล ออกหนังสือพิมพ์รายวันไทยใหม่ ในนามบริษัทไทยใหม่จำกัด โดยกุหลาบ สายประดิษฐ์ เป็นบรรณาธิการ และได้ชักชวนคณะสุภาพบุรุษมาช่วยจัดทำ สำนักงานอยู่ที่ตรอกกัปตันบุช ถนนสี่พระยา คำขวัญของหนังสือพิมพ์ไทยใหม่ที่กุหลาบ สายประดิษฐ์ตั้งคือ...

“ตั้งต้นชีวิตใหม่ โดยอ่านไทยใหม่”

หนังสือพิมพ์ไทยใหม่เป็นหนังสือพิมพ์รายวันที่ถือว่าโดดเด่นอีกฉบับหนึ่งในยุคนั้น เพราะการเสนอข่าวและบทความได้รับความนิยมจากผู้อ่าน จึงได้รับการสนับสนุนให้ออก ไทยใหม่วันอาทิตย์ ซึ่งนำเสนอด้านบันเทิงคดีโดยเฉพาะ แต่หัวหนังสือเป็นอีกชื่อหนึ่ง ดังที่สุชาติ สวัสดิ์ศรีได้เขียนถึงตรงนี้ว่า...

“มอบให้ มาลัย ชูพินิจ เป็นผู้ดูแล และออกหนังสือพิมพ์ ที่เน้นไปทางด้านบันเทิงคดีโดยตรงอีกฉบับหนึ่ง ในชื่อหนังสือพิมพ์ สุริยา โดยให้ โชติ แพร่พันธุ์ เป็นบรรณาธิการ และ สันต์ เทวรักษ์ เป็นผู้ช่วยบรรณาธิการ หนังสือพิมพ์ สุริยา เปิดฉากเรียกความฮือฮา ด้วยเรื่อง “ยอดขุนพล” ของ “ยาขอบ” อันถือเป็นตอนเริ่มต้นของนวนิยายเรื่อง “ผู้ชนะสิบทิศ” ในเวลาต่อมาที่หนังสือพิมพ์ ประชาชาติรายวัน”

เรื่อง “ยอดขุนพล”ของ“ยาขอบ” ได้เค้าโครงมาจากพงศาวดารที่มีความยาวเพียง 8 บรรทัด ในเรื่องนี้คอวรรณกรรมจะรู้เป็นอย่างดี เมื่อกุหลาบ สายประดิษฐ์ ไปเป็นบรรณาธิการหนังสือพิมพ์ประชาชาติรายวันในปี พ.ศ. 2475 “ยาขอบ” จึงเขียนเรื่อง“ยอดขุนพล” ต่อ แต่มาลัย ชูพินิจ เปลี่ยน ชื่อให้ใหม่เป็น“ผู้ชนะสิบทิศ”เรื่องยาวที่ถือว่าเป็นมหากาพย์อันยิ่งใหญ่ของไทย
สำหรับหนังสือพิมพ์ “สุริยา” ในยุคนั้นเป็นคนละฉบับและคนละเจ้าของกับ “สุริยา”ในยุคหลังที่วางตลาดเมื่อราวเกือบ 30 ปีก่อน ซึ่งบริษัท สยามสปอร์ต ยักษ์ใหญ่ด้านสื่อสิ่งพิมพ์เกี่ยวกับกีฬาของระวิ โหลทองเป็นเจ้าของ หัวหนังสือที่มีชื่อเหมือนกันนี้มีซ้ำกันหลายหัวและต่างยุคต่างสมัย

หลังจากสมาคมนักเรียนเก่าเทพศิรินทร์ ได้ก่อกำเนิดขึ้นในประเทศอังกฤษเมื่อปีพ.ศ. 2468 เมื่อบรรดานักเรียนผู้ก่อตั้งสมาคมนักเรียนเก่าฯสำเร็จการศึกษา ต่างก็เดินทางกลับประเทศไทย นักเรียนเก่าเทพศิรินทร์กลุ่มหนึ่งได้ประชุมปรึกษากัน เพื่อก่อตั้งสมาคมนักเรียนเก่าเทพศิรินทร์ในประเทศไทยหลายครั้งในรอบ 5-6 ปี จนกระทั่งเป็นรูปเป็นร่างขึ้น

ปีพ.ศ. 2474 ได้มีการเลือกตั้งกรรมการสมาคมนักเรียนเก่าเทพศิรินทร์ โดยมีพระองค์เจ้าจุมพฎพงษ์บริวัตร(กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิ์พินิต) ดำรงตำแหน่งสภานายก กุหลาบ สายประดิษฐ์ เป็นหนึ่งในจำนวนนักเรียนเก่าเทพศิรินทร์สองคนที่ได้รับเลือกตั้งให้เป็นกรรมการสมาคมฯ ร่วมกับผู้ใหญ่คนอื่น ๆ

“คนยากจนต้องต่อสู้อย่างหนักเพื่อความเป็นอยู่อันจำเป็น คนมั่งมีต่อสู้เพื่อการสะสม แล้วในที่สุดไปจากโลกนี้ คนทั้งสองประเภทก็ไปโดยทำนองเดียวกัน คือไปด้วยมือเปล่าแท้ ๆ การสะสมทรัพย์สมบัติไว้จนไม่มีทางจะใช้นั้น เขาทำเพื่ออะไรกัน...เมื่อที่สุดมนุษย์เรา จะต้องเหมือนกันเช่นนี้ทั้งหมด” (ศรีบูรพา)

อ่านย้อนหลัง

อ่านต่อนที่ 1 https://siamrath.co.th/n/44710
อ่านตอนที่ 2 https://siamrath.co.th/n/45419
อ่านตอนที่ 3https://siamrath.co.th/n/46335
อ่านตอนที่ 4 https://siamrath.co.th/n/47196
อ่านตอนที่ 5 https://siamrath.co.th/n/47952
อ่านตอนที่ 6 https://siamrath.co.th/n/48765
อ่านตอนที่ 7 https://siamrath.co.th/n/49495
อ่านตอนที่ 8 https://siamrath.co.th/n/49926
อ่านตอนที่ 9 https://siamrath.co.th/n/51013
อ่านตอนที่ 10 https://siamrath.co.th/n/51412

กองทุนประกันวินาศภัย
Muang Thai Insurance