รายงานล่าสุดในการให้บริการผู้ป่วยจิตเวชของไทย กรมสุขภาพจิต และคลังข้อมูลการแพทย์และสุขภาพ ก.สาธารณสุข ปี 59 พบมีผู้ป่วยโรคอารมณ์แปรปรวนหรือ “ไบโพลาร์” 32,502 คน จากผู้ป่วยจิตเวชทั้งหมด 712,359 คน ซึ่งยังมีอีกมากที่ไม่ทราบว่าป่วย หรือไม่กล้ามาพบแพทย์

ศ.นพ.รณชัย คงสกนธ์ นายกแพทยสมาคมแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เปิดเผยว่า ไบโพลาร์เป็นหนึ่งในโรคจิตเวชได้ถูกหยิบยกขึ้นมาเป็นกระแสในสังคมทำให้เป็นที่รู้จักมากยิ่งขึ้น แพทยสมาคมฯ จึงถือโอกาสเปิดตัว “โครงการอุ่นรัก อุ่นใจ ไบโพลาร์ Healthy mind, Happy life” เพื่อสร้างพลังเชิงบวกให้กลุ่มผู้ป่วยและครอบครัว และเพื่อสร้างความเข้าใจให้คนในสังคมได้รับรู้เข้าใจอาการ รวมถึงผู้ป่วยจิตเวชให้มากยิ่งขึ้น เพื่อจะได้มีที่ยืนในสังคมได้อย่างเป็นธรรม

รศ.นพ.ชวนันท์ ชาญศิลป์ นายกสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย กล่าวถึงสาเหตุโรคว่ามีหลายปัจจัยทั้งพันธุกรรม สิ่งแวดล้อม การเลี้ยงดู ผู้ป่วยจะมีอารมณ์แปรปรวนที่ผิดปกติแตกต่างอย่างเห็นได้ชัด ได้แก่ เศร้า หรือรื่นเริงผิดปกติ ในช่วงระยะอารมณ์ซึมเศร้าจะมีอาการแบบนี้ติดๆ กัน2 สัปดาห์ – 1 เดือน โดยจะหดหู่ ร้องไห้ง่าย เบื่ออาหาร รู้สึกตนเองไม่มีค่า คิดฆ่าตัวตาย

ส่วนช่วงรื่นเริงผิดปกติจะนานติดๆ กัน 2 สัปดาห์ - 1 เดือนเช่นกัน จะรู้สึกมีความสุขมาก อารมณ์ดีมากคึกคัก หากถูกห้ามหรือขัดขวางในสิ่งที่ต้องการจะหงุดหงิด ฉุนเฉียว รายที่อาการรุนแรงจะหลงผิดแบบมีพลังวิเศษ หรือความสามารถพิเศษ จนถึงหวาดระแวงได้

อดีตนักแสดง คุณหมวย- สุภาภรณ์ คำนวณศิลป์ ที่เคยป่วยโรคนี้กล่าวเปิดใจในงาน “อุ่นรัก อุ่นใจ ไบโพลาร์ Healthy mind, Happy life” ว่า “ตอนแรกคนรอบข้างคิดว่าหมวยเป็นบ้า เหวี่ยงวีน ช่วงนั้น คุมสติไม่ได้ ปกติอาจจะโกรธแค่ระดับ 5 แต่คนที่เป็นโรคนี้โกรธได้ถึงระดับ 100 จริงๆ หมวยพยายามควบคุมอารมณ์แต่ทำไม่ได้ เพราะโรคนี้เกิดจากสารเคมีในสมองไม่เท่ากัน

มันเป็นโรคที่เครียด ช่วงนั้นโปแตสเซียมตกต้องเข้า ICU ก่อนหน้านี้ มีอาการขึ้นๆ ลงๆ แบบสองขั้ว เวลามีความสุขก็แทบจะอยากจุดพลุ แต่ถ้ามีอะไรสะกิดปั๊บมันจะดิ่งลงมา รู้สึกว่าต้องฆ่าตัวตายเดี๋ยวนี้ จนรู้สึกว่าเริ่มรับมือไม่ไหวก็เลยไปหาหมอดีกว่า ซึ่งชีวิตตอนนี้มีความสุขดีค่ะ”

ดีเจเคนโด้ กับคุณแม่

รวมทั้งอีกประสบการณ์ตรงของ “ดีเจเคนโด้ “ เกรียงไกรมาศ พจนสุนทร ที่เคยป่วยด้วยโรคนี้เช่นกัน

“ช่วงที่ผมป่วยระยะ Mania ถึงขั้นคิดว่าเข้าทรงได้ คิดว่าเป็นผู้วิเศษต่างๆ นานา มันจะค่อยๆ ขยับขึ้นไป เช่น ฉันเก่ง เก่งมาก เริ่มมีอำนาจวิเศษ บางคนถึงขั้นคิดว่าเหาะเหินเดินอากาศได้ ขึ้นไปบนตึกแล้วกระโดดลงมา

ด้านก้าวร้าว ผมถึงขั้นชี้หน้าว่าแขกรับเชิญและผู้ร่วมงานด้วยถ้อยคำรุนแรงหยาบคาย และเมื่อเข้าสู่ระยะ Depressed จะเริ่มรู้สึกไม่อยากจะทำอะไร ไม่อยากทำงาน ร้องไห้ ขับรถมาทำงานก็ร้องไห้ ถึงขั้นทำร้ายตัวเอง

ทั้งหมดทั้งมวลแล้วเป็นตัวเราที่ถูกครอบด้วยโรค จึงอยากให้เข้าใจว่าผู้ป่วยไบโพลาร์ "ไม่ใช่คนบ้า ไม่ใช่คนโรคจิต" แต่อยู่ในกลุ่มโรคทางอารมณ์ที่รักษาหายได้ด้วยยาและจิตบำบัด ผมจะบอกเสมอการไปหาจิตแพทย์ไม่น่ากลัวเลย เป็นสิ่งที่ดีมากๆ เมื่อเราได้ปรึกษาจะได้ตัดเรื่องอารมณ์ความคิดอะไรออกไป จะมีสติมากขึ้น”

ทั้งนี้ โครงการอุ่นรัก อุ่นใจ ไบโพลาร์ฯ จะจัดโรดโชว์ใน 3 จังหวัดเป้าหมาย ได้แก่ ลำพูน อุดรธานี สงขลา เพื่อสร้างความเข้าใจโรคจิตเวช และสนับสนุนกลุ่มผู้ป่วยในพื้นที่รวมทั้งเครือข่ายครอบครัวผู้ป่วยในการจัดการกับโรคจิตเวชเพื่อความผาสุกของชีวิตและสังคม