ยูร กมลเสรีรัตน์
k_yoon_w_c@hotmail.com

(ต่อ)กุหลาบ สายประดิษฐ์(ศรีบูรพา)

“ผู้ใดเกิดมาเป็นสุภาพบุรุษ ผู้นั้นเกิดมาสำหรับผู้อื่น”

ประโยคอันคมคายที่แทรกไว้ในเรื่องรักโรแมนติกเรื่อง “เล่นกับไฟ”ของศรีบูรพา ประโยคนี้ปรากฏให้เห็นเป็นรูปธรรม หลังจากก่อตั้งกลุ่มนักประพันธ์ที่ชื่อ“คณะสุภาพบุรุษ” โดยร่วมกันจัดทำหนังสือพิมพ์รายปักษ์ชื่อ“สุภาพบุรุษ” เป็นการประกาศให้เห็นเข็มแห่งอุดมคติอันแน่วแน่ว่า จะรักษาความเป็นสุภาพบุรุษอย่างถึงที่สุด อันเป็นปณิธานอันมุ่งมั่นสูงสุดในชีวิต ในฐานะนักคิด-นักเขียน ซึ่งเกิดมาสำหรับคนอื่น นั่นก็คือ การยืนหยัดในการเป็นกระบอกเสียงให้แก่ประชาชน

หนังสือพิมพ์สุภาพบุรุษจัดพิมพ์ที่โรงพิมพ์อักษรนิติ บางขุนพรหมของนายวรกิจบรรหาร กุหลาบ สายประดิษฐ์ เป็นบรรณาธิการและเจ้าของ หนังสือพิมพ์สุภาพบุรุษฉบับปฐมฤกษ์วางตลาดวันที่ 1 มิถุนายน 2472 ออกจำหน่ายทุกวันที่ 1 และ 15 ของเดือน มี“ห้องสมุดไทยหนุ่ม” เป็นเอเย่นต์ สำนักงานตั้งอยู่ที่ห้องเกษมศรี หน้าวัดชนะสงคราม ราคา จำหน่ายขายปลีก เล่มละ 30 สตางค์ เงินค่าบำรุงหนังสือ 1 ปี 6 บาท ครึ่งปี 3.50 บาท เมล์อากาศและต่างประเทศเพิ่มอีก 1 บาท

แม้ว่าการจัดทำหนังสือพิมพ์สุภาพบุรุษค่อนข้างเสี่ยง เพราะต้องลงทุนเองและขายเอง แต่ก็ท้าทายตลาดในยุคนั้น เพราะเป็นหนังสือพิมพ์ของคนรุ่นหนุ่ม มีความสดใหม่ ที่สำคัญ มีนักเขียนที่มีชื่อเสียงหลายคนด้วยกัน หนังสือพิมพ์สุภาพบุรุษ ฉบับปฐมฤกษ์ มียอดพิมพ์ 2,000 ฉบับ ปรากฏว่าจำหน่ายหมดในเวลาอันรวดเร็ว ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่คาดไม่ถึง สุภาพบุรุษฉบับที่ 2 จึงเพิ่มยอดพิมพ์เป็น 2,300 ฉบับ

ส่วนฉบับที่ 3 เพิ่มยอดพิมพ์ เป็น 2,500 ฉบับ สมาชิกส่งเงินค่าบำรุงหนังสือเข้ามาเป็นประจำประมาณ 500 คน นับว่าเป็นเรื่องน่าทึ่งมากสำหรับปีพ.ศ. 2472 เพราะเมื่อเกือบ 90 ปีก่อน มีประชากรแค่เศษเสี้ยวของประชากรในปัจจุบัน แต่หนังสือพิมพ์ออกใหม่ขายได้ถึงขนาดนี้และไม่เหลือกลับคืนมาเลย ถือว่าเป็นเรื่องอัศจรรย์มาก

“สารบาน” ของหนังสือ สุภาพบุรุษ ฉบับปฐมฤกษ์ จำนวน 162 หน้า ประกอบด้วยเรื่องต่อไปนี้

ปรารมณ์พจน์คำฉันท์ (คณะสุภาพบุรุษ)

เชิญรู้จักกับเรา (บรรณาธิการ)

ปราบพยส (ศรีบูรพา)

ธาตุรัก (แม่อนงค์)

ธรรมบางข้อ (แหลมทอง)

เรื่องกินใจที่สุด (แมวคราว)

พูดกันฉันท์เพื่อน (บรรณาธิการ)

ม้าจริงๆ เป็นอย่างไร (ฮิวเมอริสต์)

น้ำตาลใกล้มด (แก้วกาญจนา)

ลีลาศาสต์ (สนิท เจริญรัฐ)

หมายเหตุเบ็ดเตล็ด (อุทิศ)

คณะสุภาพบุรุษที่ร่วมกันจัดทำเป็นคนหนุ่มที่เพิ่งเรียนจบชั้นมัธยม 8 ทั้งจากโรงเรียนเทพศิรินทร์ สวนกุหลาบและอัสสัมชัญ ประกอบด้วยนักประพันธ์ กวีและนักหนังสือพิมพ์ ทั้งหมด 18 คน โดยมีคณะผู้ก่อตั้งจำนวน 10 คนคือ

1. กุหลาบ สายประดิษฐ์ (ศรีบูรพา)

2. อบ ไชยวสุ (ฮิวเมอริสต์)

3. มาลัย ชูพินิจ (แม่อนงค์)

4. ระคน เภกะนันท์ (กู๊ดบอย)

5. อุเทน พูลโภคา (ช่อมาลี)

6. โชติ แพร่พันธุ์ (ยาขอบ)

7. บุญทอง เลขะกุล (วรมิตร)

8. สนิท เจริญรัฐ (ศรีสุรินทร์)

9. สุดใจ พฤทธิสาลิกร (บุศราคำ)

10. จรัญ วุธาฑิตย์(ร. วุธาฑิตย์)

คณะผู้มาร่วมก่อตั้งมีทั้งหมด 8 คน

1. ขุนจงจัดนิสัย

2. ชิต บุรทัต (แมวคราว)

3. หอม นิลรัตน์ ณ อยุธยา (คุณฉิม)

4. เสนอ บุณยเกียรติ (แสงบุหลัน)

5. ฉุน ประภาวิวัฒน์ (นวนาค)

6. สถิต เสมานิล (นายอยู่)

7. โพยม โรจนวิภาต (อ.ก. รุ่งแสง)

8. พัฒน์ เนตรรังษี (พ. เนตรรังษี)

หนังสือพิมพ์สุภาพบุรุษในปีแรกทมีขนาดรูปเล่มแบบ Pocket Magazine ปีพ.ศ. 2473 จึงมีการเปลี่ยนแปลงรูปเล่ม ซึ่งจะกล่าวในภายหลัง จาก“สารบาน”จะเห็นได้ว่าหนังสือมีเนื้อหาในลักษณะของนิตยสารคือมี เรื่องสั้น บทกวี นวนิยาย บทความ ตอบปัญหา ฯลฯ มากกว่าจะเป็นลักษณะของหนังสือพิมพ์ ซึ่งรายงานข่าวสาร การบ้าน การเมือง แต่ที่เรียกว่าหนังสือพิมพ์ เพราะในยุคนั้นภาษาไทยยังไม่มีคำว่านิตยสารเกิดขึ้น เฉกเช่นที่เรียก “เรื่องยาว” ไม่เรียกว่านวนิยาย เพราะยังไม่มีคำว่านวนิยายเกิดขึ้นนั่นเอง

อ่านย้อนหลัง

อ่านต่อนที่ 1 https://siamrath.co.th/n/44710
อ่านตอนที่ 2 https://siamrath.co.th/n/45419
อ่านตอนที่ 3https://siamrath.co.th/n/46335
อ่านตอนที่ 4 https://siamrath.co.th/n/47196
อ่านตอนที่ 5 https://siamrath.co.th/n/47952
อ่านตอนที่ 6 https://siamrath.co.th/n/48765
อ่านตอนที่ 7 https://siamrath.co.th/n/49495
อ่านตอนที่ 8 https://siamrath.co.th/n/49926