เสรี พงศ์พิศ
www.phongphit.com


มีอย่างน้อย 4 เรื่องที่ทำให้เมืองไทยเป็นที่รู้จักไปทั่วโลก อาหารไทย มวยไทย นวดไทย และการทำสมาธิ

ร้านอาหารไทยมีเกือบทุกประเทศในโลก ศัพท์อาหารไทยใช้กันเป็นสากลจนคุ้นเคย เช่น ต้มยำกุ้ง ส้มตำ ลาบ ผัดไทย น้ำปลา น้ำปลาพริก น้ำพริกเผา และอื่นๆ
ดูรายการแข่งขันกันทำอาหารของฝรั่งยังทึ่งว่า ต่างชาติทำอาหารไทยเก่ง เรียกชื่ออาหารไทยทับศัพท์กันหมด ไม่ต้องฟิวชงฟิวชั่นกันแล้ว บางอย่างรสจัดจ้าน และเผ็ดกว่าที่คนไทยทำเองเสียอีก เจ้าของร้านอาหารไทยและเชฟก็ไม่ใช่คนไทยเสมอไป

เมื่อก่อนนี้ ที่ยุโรป อยากได้เครื่องเทศ เครื่องปรุงรสอาหารไทยต้องไปร้านโชห่วยไทย จีน เวียดนามหรือเอเชียรวมมิตร วันนี้มีขายตามซุปเปอร์มาร์เก็ตทั่วไป ฝรั่งชอบอาหารไทย เปิดยูทูปทำเองที่บ้าน

อาหารไทย ข้าวไทย นอกจากอร่อย ยังเป็นยา ป้องกันและบำบัดโรค เพราะประกอบด้วยเครื่องเทศสมุนไพร ที่มีงานวิจัยยืนยันว่ามีสรรพคุณยอดเยี่ยมที่ดีต่อสุขภาพ

ผักผลไม้ไทย อาหารสำเร็จรูป กึ่งสำเร็จรูปของไทยจึงส่งไปขายได้ทั่วโลก นับเป็นรายได้สำคัญ ถ้าไม่สะดุดขาตัวเองเสียก่อนโดยการไม่ลดละเลิกใช้สารเคมีจนถูกห้ามเข้า วันนี้อาหารปลอดภัย อาหารอินทรีย์มีอนาคตมาก อยู่ที่ว่าเรายังจะมักง่ายเป็นศรีธนัญชัยกันไปแบบหวังรวยระยะสั้นหรือไม่เท่านั้น

มวยไทยวันนี้เป็นที่รู้จักกันทั่วโลก มีค่ายมวยไทยหลายหมื่นแห่งในประเทศต่างๆ ใช้คำว่า Muay Thai ที่ครบเครื่องด้วยหมัด เท้า เข่าศอก ไม่ใช่คิ้กบ็อกซิ่งที่ญี่ปุ่นเอาไปทำ สุดท้ายทั่วโลกก็ยอมรับ “ของจริง” ยิ่งได้ซุปเปอร์ไอดอลอย่างบัวขาว บัญชาเมฆ ยิ่งเป็นที่คลั่งไคล้ในหมู่คนรุ่นใหม่ที่ให้ราคามวยไทยสูงมาก

มวยกรงลูกผสมอย่าง MMA, UFC ที่สายโหดชอบกันแพร่หลายวันนี้ นักมวยต้องรู้อย่างน้อยสองอย่าง คือ มวยปล้ำกับมวยไทย หมวยปล้ำรวมไปถึงยูโด ยูยิตสู นักชก MMA แนวหน้าทั่วโลกพากันมาฝึกที่ค่ายมวยที่เมืองไทย หรือไม่ก็ฝึกในประเทศของตนเองกับครูมวยไทยดังๆ

มีการทดสอบทางวิทยาศาสตร์ที่เห็นกันในรายการสารคดีและทางยูทูบพบว่า ศิลปะการต่อาสู้ที่รุนแรงที่สุดและอันตรายที่สุด คือ มวยไทย โดยเฉพาะเข่าและเตะที่หนักหน่วง น็อคคู่ต่อสู้ได้ทุกเมื่อ ยังศอกที่แหลมคมที่นอกจากน็อคได้แล้วยังทำให้หน้าแหกหัวแตกสาหัสได้อีก

แต่ที่สำคัญกว่านั้น มวยไทยกลายเป็นศิลปะการต่อสู้ที่ทุกเพศทุกวัยทำได้ ฝึกได้ ได้ทั้งการออกกำลังกาย ได้ทั้งศิลปะป้องกันตัว มีโรงยิมที่สอนศิลปะมวยไทยเกิดขึ้นเป็นดอกเห็ดทั้งในเมืองไทยและทั่วโลก ยังมีการประยุกต์เป็นนาฎมวยไทย หรือใช้ประกอบการแสดงหมู่กลางแจ้งเปิดปิดมหกรรมต่างๆ

มวยไทยวันนี้ไม่ได้เป็นเพียงกีฬาชกกันบนเวทีเท่านั้นแล้ว แต่เป็นเครื่องมือในการฝึกฝนให้คนเป็นคนที่สมบูรณ์ มีวินัย มีน้ำใจนักกีฬา มีเมตตา สามารถป้องกันตัวเองและคนที่อ่อนแอได้ คนเรียนมวยไทยที่เข้าถึงภูมิปัญญานี้ไม่ได้นำไปทำร้ายคนอื่น แต่เป็นการฝึกสติ ฝึกสมาธิ เป็นคนเข้มแข็งทั้งร่างกายและจิตใจ

การนวดเป็นศาสตร์ที่มีในหลายวัฒนธรรม นวดไทยโด่งดังไปทั่วโลกวันนี้มีประวัติเริ่มต้นไม่ค่อยดีนัก เพราะถูกผนวกเข้าไปรวมกับ “อาบ อบ นวด” จึงมีชื่อเสียทั้งในประเทศและต่างประเทศ เพิ่งมากู้ชื่อกันไม่นานมานี้เมื่อมีนวดแผนโบราณ นวดแผนไทย ให้คลายเหนื่อยคลายเมื่อย นวดบำบัดรักษาโรคต่างๆ ตามตำราไม่ว่าราชสำนักหรือเชลยศักดิ์ หรืออื่นๆ

มีการจัดระเบียบให้หมอนวดต้องผ่านการฝึกฝนจนสอบได้ใบประกาศใบอนุญาต หรืออยู่ภายใต้การดูแลของครูนวด ทำให้คนทั่วไปใช้บริการนวดกันด้วยความสบายใจ ไม่มีคนเข้าใจผิดว่าไปนวดอย่างว่า ซึ่งก็ยังมีคนแอบแฝงขายบริการทางเพศภายใต้ชื่อนวดแผนโบราณอยู่ไม่น้อย

มีคนต่างชาติ โดยเฉพาะฝรั่งเข้ามาเรียนนวดในบ้านเราจำนวนมากนานแล้ว เมื่อ ๒๐ กว่าปีก่อน ตอนอยู่เชียงใหม่ ได้รู้จักสำนักแพทย์แผนโบราณที่ให้บริการนวดและอบสมุนไพรที่สอนการนวด เห็นบัญชีรายชื่อศิษย์เก่าศิษย์ปัจจุบันของเขาจำนวนหลายพันคน วันนี้น่าจะถึงหมื่นหรือหลายหมื่น นั่นแค่ที่เดียว

พยายามหาคำตอบว่า ทำไมนวดไทยจึงมีชื่อเสียง คงเป็นเพราะเป็นศาสตร์เป็นศิลป์ที่มีทั้งพลังและความอ่อนโยน เป็นเสน่ห์ในตัวหรือเปล่า ความอ่อนโยนจากนิสัยใจคอและอัธยาศัยไมตรีของคนไทย เป็นความสมดุลของหยินหยาง เป็นความอ่อนในความแข็ง มือที่นิ่มนวลแต่นวดเจ็บไม่น้อย

การทำสมาธิเป็นส่วนหนึ่งของวิถีพุทธ ที่มีหลายวิธีหลายระดับ แต่ทุกคนสามารถปฏิบัติและเข้าถึงได้ อาจเป็นสมถกรรมฐาน หรือวิปัสสนากรรมฐาน ซึ่งเป็นอุปกรณ์เพื่อให้เกิดสมาธิ อาจเป็นอานาปานสติ ภาวนา เป็นยุบหนอพองหนอ และวิธีการอื่นๆ ตามสำนักและอาจารย์แต่ละท่าน

เหตุการณ์หมู่ป่าติดถ้ำหลวงที่เชียงราย คนทั่วโลกติดตามและได้รับรู้ด้วยความประทับใจว่า เด็กๆ รอดมาได้ส่วนหนึ่งเพราะการทำสมาธิที่โค้ชเอกสอน ทำให้มีสติ รู้ว่าโค้ชเอกเคยบวชมาก่อน

ผู้คนวันนี้แสวงหาความสงบทางใจ เพื่อให้อยู่ในโลกที่วุ่นวายนี้โดยไม่เครียด ไม่บ้า ซึ่งดูเหมือนว่า พุทธศาสนาช่วยให้คนปลดภาระของประเพณี มาแสวงหาความสงบทางใจด้วยการปล่อยวาง ไม่ยึดติดกับรูปแบบหรือเนื้อหาของสถาบันที่มาพร้อมกับภาระทางประวัติศาสตร์ ไม่ยึดติดกับอดีตหรือปัจจุบัน ในโลกที่เต็มไปด้วยสิ่งสมมุติและเย้ายวนให้หลงไหลและชวนให้เป็นเจ้าของนี้

สุดยอดภูมิปัญญาไทยทั้งห้า เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ควรสืบสาน ไม่เพียงเพื่อเป็นเครื่องมือทางเศรษฐกิจ เพราะภูมิปัญญาเหล่านี้มีคุณค่ามากกว่านั้น มีพลังอันยิ่งใหญ่ภายในที่ตอบสนองสิ่งที่ขาดหายไปในโลกวันนี้ ที่ผู้คนโหยหาและพบในภูมิปัญญาไทย