คาดกันว่าประเทศไทยจะมีการเลือกตั้งทั่วไปในปีหน้า จากบัดนี้เป็นต้นไป จึงคงจะมีข่าว “การเมือง” ที่เกี่ยวกับนักการเมือง พรรคการเมือง และการจัดเตรียมการเลือกตั้ง เป็นข่าวหน้าหนึ่งของหนังสือพิมพ์มากขึ้นเรื่อย ๆ

เรื่องที่ผู้คนสนใจห่วงใยกันค่อนข้างมาก ก็คือผลการเลือกตั้ง จะทำให้เกิดการสลับขั้วอำนาจการเมืองหรือไม่ ?

เราเห็นว่า ถ้าคิดกังวลมากไปจนเกิดความเครียด ก็คงไม่มีประโยชน์อะไรต่อตัวเอง

เพราะไม่ว่าขั้วอำนาจใดได้คุมอำนาจ ก็จะต้องอาศัยระบบราชการเป็นเครื่องมือในการบริหารบ้านเมืองต่อไป

และในเมื่อระบบคิดและวัฒนธรรมของคนในองค์กรราชการ ยังมิได้เปลี่ยนแปลง

ดังนั้น ประสิทธิภาพของทุกรัฐบาล ระดับความโปร่งใสของทุกรัฐบาล และด้านอื่น ๆ อีกมากมาย จนมาถึง “ระดับควาทุกข์ยากลำบาก” ของพลเมืองไทย ก็คงจะอยู่นิ่งคงที่ในระดับเดิม ๆ

ทางออกป้องกันความเครียดก็คือ อย่าคาดหวังอะไรมาก

แม้จะมีกฏหมายออกมาบังคับให้ปฏิรูประบบราชการแล้วก็ตาม แต่รูปธรรมของการพัฒนา มักไปเน้นการปรับปรุงคุณภาพด้าการให้บริการแก่ประชาชน ดดยเฉาะประชาชนต่างชาติที่หอบเงินมาลงทุนในประเทศไทยมาก ๆ

เนื้อาหการปฏิรูประบบราชการในหมวดว่าด้วยการปฏิรูปประเทศ มาตรา 258 (ข) มีสามเรื่องที่ต้องปฏิรูปเร่งด่วน คือ 1.ให้นำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ 2. การเชื่อมโยงข้อมูลทางราชการ Government Data 3.ปรับตัวข้าราชการให้มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์มากขึ้น

พระราชบัญญัติการอำนวยความสะดวกฯ เป็นต้นทางของการปฏิรูประบบราชการเป็นต้นทางในการอำนวยความสะดวกให้กับประชาชน การแก้ไขและพัฒนาด้านนี้ ก็นับเป็นเรื่องดี แต่ที่สำคัญกว่านั้น คือ “ปัญหาแนวคิด” อย่างที่นิยมเรียกกันว่า “วิสัยทัศน์”

จะมีการแก้ไขและพัฒนาวิสัยทัศน์ของ “ระบบราชการ” กันอย่างไร ? และได้ดำเนินการไปอย่างไรบ้าง ?

มีเสียงวิจารณ์กันว่า ในประเทศไทยเคยมี “การปฏิรูป” ที่บรรลุผลสำเร็จครั้งเดียว คือการปฏิรูปประเทศในรัชสมัยพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ห้า

“วันที่ 10 สิงหาคม” นี้ก็เป็นหมุดหมายสำคัญทางการปฏิรูปการปกครองส่วนท้องถิ่น นั่นคือเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2435 เป็นวันที่ได้มีการจัดตั้งสถาบันกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ขึ้นเป็นครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ห้า โดยทดลองจัดระเบียบการปกครองระดับตำบล หมู่บ้าน ขึ้นเป็นครั้งแรก ณ อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

นับมาถึงปีนี้ ประเทศไทยมีสถาบันกำนันผู้ใหญ่บ้านอันเป็นองค์กรราชการระดับรากฐานมา 126 ปีแล้ว จึงน่าใส่ใจว่า หนึ่งร้อยยี่สิบก่าปีที่ผ่านมา เราได้ปฏิรูปสถาบันกำนันผู้ใหญ่บ้านให้พัฒนาดีขึ้นหรือไม่ ? อย่างไร ?