บรรณาลัย / โชติช่วง นาดอน

“เสียมกุก” กับ “เสียน”


ชื่อกองทัพ “เสียมกุก” (ภาษาแขมร์) ในนครวัด กับชื่อ “เสียนกั๋ว” (เสียมก๊ก - ภาษาจีน) ที่จีนเรียกอาจจะเป็นคนละแคว้นก็ได้ ?
1.ปัญหาว่า กองทัพ” เสียมกุก” (หรือเสียมกุฏ ยกให้นักภาษาศาสตร์ตอบ) ในปราสาทนครวัด มาจากแคว้นใด ดินแดนไหน ? เป็นเรื่องที่ปัญญาชนไทยสนใจกันมาก จิตร ภูมิศักดิ์ ตั้งสมมุติฐานว่า มาจากลุ่มแม่น้ำกก ทางเชียงราย แต่มันก็ขัดกับความรู้สึกที่มองว่า “มันไกล”
คนต่างชาติพันธุ์กับ ไต/ไท ในอุษาคเนย์ เรียกคนไต/ไท โดยรวมๆ ว่า เสียม , เซียม , ซาม , เซม ฯลฯ ดังนั้นแคว้นของ “คนไท” ไม่ว่าตั้งยู่ตรงไหน ก็สามารถเรียกว่า เมืองเซียม หรือ เสียมก๊ก ได้
ศิลาจารึกจามปา มีกล่าวถึง คนเสียม บันทึกโจวต้ากวนที่มาเยือนนครธม บันทึกเรื่องชาวเสียมไว้ไม่น้อยว่า มีความใกล้ชิดอยู่ร่วมกับชาวเจนละ และมีฝีมือด้านผ้าไหม การเย็บปักถักร้อย
ในช่วงต้นของแคว้นเจนละนั้น ต้นเค้าของเจนละอยู่แถบอีสานใต้ (อุบลราชธานี ปากแม่น้ำมูล) แล้วขยายอำนาจลงไปดินแดนประเทศกัมพูชาตอนกลาง และภาคตะวันออกของแดนประเทศไทย แต่ยังไม่สามารถ “ฝ่า” แดนอำนาจของกลุ่มชนที่ใช้วัฒนธรรมทวาราวดี (พุทธ) ไปได้ (คือศรีจนาศะ ที่สูงเนิน และฟ้าแดด ที่ลุ่มแม่น้ำชีแม่น้ำปาว) วัฒนธรรมเจนละ (ฮินดู) จึงงอกงามอยู่ในแดนอีสานใต้ก่อน จนกระทั่งหลังรัชสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 2 (ซึ่งเรืองอำนาจมาก) เจนละจึงรบชนะมีอำนาจเหนือ “ฟ้าแดด” และกลุ่มอีสานเหนือ รวมทั้ง “ละโว้ - ลพบุรี” ทางภาคกลางด้วย
จดหมายเหตุประวัติศาสตร์ราชวงศ์ถัง บันทึกถึง “ก๊ก” ใหญ่ชื่อ “เหวินตาน” 文弹 อยู่ทางตะวันออกของแคว้นจามปา และแคว้นเจนละ ความเห็นส่วนตัวข้าพเจ้าเห็นว่า เหวินตาน คือ “ฟ้าแดด” และเหวินตานเป็นแคว้นที่ชาวเสียมปกครอง หลังสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 2 ฟ้าแดดและละโว้ตกอยู่ในอำนาจการเมืองของแคว้นเจนละ “ฟ้าแดด” และ “ละโว้” เป็นนครรัฐชายแดนที่สำคัญของแคว้นเจนละ จึงปรากฏภาพกองทัพ “เสียมกก” (ฟ้าแดด) และ “ละโว้” (ลพบุรี) ในปราสาทนครวัด
2. ส่วน “เสียนหลัว” ในบันทึกจีนนั้น บอกว่าชื่อเดิมเรียก “ฉือถู่ - เชี้ยะโท้” (แปลว่า ดินแดง) ต่อมาฉือถู่แยกออกเป็น “หลัวหู” กับ “เสียน” แล้ว ต่อมาหลัวหูชนะรวมเสียนมาอยู่ใต้ปกครอง จีนจึงเรียกชื่อใหม่เป็น “เสียนหลัว” (สยาม) นักวิชาการยุคใหม่โน้มเอียงไปทางเชื่อว่า “เสียน” คือ สุพรรณภูมิ เพราะเกิดการรวมพันธมิตรระหว่างสายละโว้ (พระเจ้าอู่ทอง) กับสายสุพรรณภูมิ (ขุนหลวงพ่องั่ว)
เสียนที่ถูกหลัวหูกลืนรวมแคว้นนั้น อาจจะคือสุพรรณภูมิ ในขณะที่กองทัพ “เสียมกุก” ในนครวัด เป็นชาวเสียม ถิ่นอื่น (ฟ้าแดด) ก็เป็นไปได้