"ดังเช่นเจ้าหน้าที่สาวในสถานพักฟื้นฯชื่อดังแห่งหนึ่ง ได้ทำคลิปที่แสดงการล้อเลียนผู้ป่วยสูงอายุ ทั้งใช้วาจา กิริยาไม่เหมาะสม แม้จะถูกไล่ออกไปแล้ว แต่ทำให้คิดไปได้ว่าน่าจะมีพฤติกรรมอื่นๆที่ไม่ดี ที่บุคคลภายนอกไม่อาจรู้เห็นได้อีกบ้างหรือไม่ และจากเหตุการณ์นี้ทำให้นึกไปถึงคลิปในสถานพักฟื้นของประเทศหนึ่ง ในคลิปเจ้าหน้าที่เป็นผู้ชายร่างกายแข็งแรง ได้ใช้กำลังตบตีผู้ป่วยสูงอายุที่ไร้ทางต่อสู้ ใครได้ดูจะรู้สึกหดหู่ใจอย่างมาก"

*****
ลูกผู้หญิงมักเป็นความหวังของพ่อแม่เพื่อ “ฝากผีฝากไข้” จึงเติบโตมาพร้อมกับจิตสำนึกรับผิดชอบครอบครัว ซึ่งต่างกับลูกผู้ชายที่หวังให้สืบสกุล ปัจจุบันครอบครัวมีลูกน้อยลง บทบาทของลูกหญิงและ ลูกชายจึงไม่แตกต่างกันนัก ลูกชายบางคนคอยดูแลพ่อแม่ได้ดีไม่น้อยกว่าลูกหญิง การดูแลพ่อแม่ จึงเป็นหน้าที่ของลูกทุกคน บ่อยครั้งที่เห็นลูกชายเข็นรถนั่ง (Wheelchair) ให้พ่อแม่ ในหลายๆสถานที่ เช่น ที่ศูนย์การค้า สถานที่ท่องเที่ยวต่างๆ เป็นภาพประทับใจของผู้พบเห็น โดยเฉพาะที่โรงพยาบาลจะเห็นดวงตาอิ่มสุขบนความเจ็บป่วย เพราะมีลูกอยู่เคียงข้าง กำลังใจจากลูกจะช่วยบรรเทาความเจ็บป่วย อย่างน้อยก็สุขใจที่มีลูกกตัญญู

ไม่นานมานี้ได้ดูโทรทัศน์รายการ “วันนี้ที่รอคอย” ช่อง 9 อสมท ครั้งนี้มีผู้หญิงอายุเกือบจะห้าสิบปี มาในรายการเพื่อตามหาพ่อ เพราะพ่อทิ้งไปขณะแม่ตั้งครรภ์ รอจนถึงวันนี้ที่ตนเองมีอาชีพมั่นคง ตามหาโดยไม่ต้องการเรียกร้องสิ่งใดๆ ทางรายการได้พยายามทุกวิถีทาง แต่ไม่มีวี่แววว่าจะได้พบเจอ จึงได้เห็นน้ำตาแห่งความผิดหวังของลูกสาวและยังคงต้องรอต่อไป

อีกด้านหนึ่งของสังคมในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน โทรทัศน์ได้เสนอข่าวของพ่อคนหนึ่ง ที่ลูกสาว สามคนได้นำไปส่งให้อยู่สถานพักฟื้นคนชราของเอกชน แต่พ่อรู้สึกเหงา โดดเดี่ยว ไม่มีความสุข จึงได้โทรศัพท์ไปหาลูกคนอื่นๆให้มารับออกไป จนล่วงเลยไปหลายวัน ลูกสาวอีกคนจึงมารับแต่ก็มีปัญหาเพราะติดเงื่อนไขสัญญาที่ลูกสาวผู้นำมาส่งได้ทำไว้ ต้องให้ตำรวจช่วยไกล่เกลี่ย ยังโชคดีที่มีลูกหลายคน บางครอบครัวมักจะเกี่ยงกันในการดูแลพ่อแม่โดยอ้างว่าเงินเดือนน้อย ฐานะด้อยกว่าพี่น้องคนอื่นจึงไม่อยากจะรับภาระ ตรงกันข้ามกับคนที่ไม่มีพ่อแม่ที่มักจะโหยหาความรัก อยากพบเจอพ่อแม่สักครั้ง พอได้เจอกันก็ก้มกราบพร้อมพวงมาลัย ร้องไห้กอดกันเป็นภาพที่ประทับใจ หวังว่าอย่าเป็นแค่ภาพลวงตาเพียงเพื่อลบปมด้อย และเพื่อเติมเต็มให้กับชีวิตของตน

วัยชรามักจะมีความเจ็บป่วยและช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ อยากอยู่ใกล้ลูกเพื่อความอบอุ่นใจ แต่ด้วยสภาพของสังคมที่เปลี่ยนไป จึงมีสถานพักฟื้นผู้ป่วยและสูงอายุ เกิดขึ้นมากมาย จึงจำเป็นที่เจ้าหน้าที่ผู้ดูแลต้องได้รับการอบรม ทั้งด้านคุณธรรม จริยธรรม โดยเฉพาะจิตวิทยาเพื่อเข้าใจถึงธรรมชาติ อารมณ์และความเปลี่ยนแปลงต่างๆของปัจฉิมวัย แม้แต่ลูกบางคนก็ยังไม่เข้าใจพ่อแม่ ไม่อยากให้เกิดเหตุการณ์เลวร้าย ดังเช่นเจ้าหน้าที่สาวในสถานพักฟื้นฯชื่อดังแห่งหนึ่ง ได้ทำคลิปที่แสดงการล้อเลียนผู้ป่วยสูงอายุ ทั้งใช้วาจา กิริยาไม่เหมาะสม แม้จะถูกไล่ออกไปแล้ว แต่ทำให้คิดไปได้ว่าน่าจะมีพฤติกรรมอื่นๆที่ไม่ดี ที่บุคคลภายนอกไม่อาจรู้เห็นได้อีกบ้างหรือไม่ และจากเหตุการณ์นี้ทำให้นึกไปถึงคลิปในสถานพักฟื้นของประเทศหนึ่ง ในคลิปเจ้าหน้าที่เป็นผู้ชายร่างกายแข็งแรง ได้ใช้กำลังตบตีผู้ป่วยสูงอายุที่ไร้ทางต่อสู้ ใครได้ดูจะรู้สึกหดหู่ใจอย่างมาก

สังคมไทยให้ความสำคัญกับความกตัญญู แต่ปัจจุบัน “ลูกอกตัญญู” มีให้เห็นบ่อยขึ้น เช่น เรื่องราวของครอบครัว “ตาซาเล้ง” ที่ได้เสียชีวิตจากการถูกทำร้าย หลังจากภรรยาได้รับเงินบริจาค และเงินเยียวยา จึงได้นำเงินส่วนหนึ่งไปสร้างบ้านเพื่ออยู่กับลูกสาว แต่ลูกสาวได้ขโมยทรัพย์สินและเงินเพื่อนำไปใช้ส่วนตัว ล่าสุดถึงกับทำร้ายแม่ จึงต้องไปเจรจากันที่โรงพักโดยมีลูกชายอยู่ด้วย ลูกสาวได้บอกให้แม่ไปอยู่กับพี่ชาย ส่วนตนเองจะอยู่บ้านหลังใหม่ตามลำพัง น้ำตาของแม่ไหลอย่างสุดกลั้น ในที่สุดตำรวจต้องให้ลูกสาวออกจากบ้านและห้ามเข้าไปในบ้านนั้นอีก นี่คือตัวอย่างของลูกสาวที่แม่หวังฝากชีวิต

สุนทรภู่ได้สอนความกตัญญูให้กับลูกชายในเรื่อง “สิงหไกรภพ” มีตอนหนึ่ง “พระชนกชนนีเป็นที่ยิ่ง ไม่ควรทิ้งทอดพระคุณให้สูญหาย ถึงลูกเมียเสียไปแม้นไม่ตาย ก็หาง่ายดอกพี่เห็นไม่เป็นไร พระบิดามารดานั้นหายาก กำจัดจากแล้วไม่มีที่อาศัย. ...”คำกลอนนี้เปรียบเทียบให้เห็นว่าพ่อแม่นั้นสำคัญกว่าสิ่งใด

เมื่อได้เห็นตัวอย่างของลูกมากมายหลายแบบ ตอนนี้คงต้องคิดแล้วว่าจะอยู่กับลูกสาว ลูกชายหรือสถานพักฟื้นคนชรา... ปัจฉิมวัย...จะอยู่กับใครดี...

*****
รศ.วันทนา จันทพันธ์ อดีตอนุกรรมาธิการการพัฒนาสังคมและกิจการเด็ก เยาวชน สตรีฯ วุฒิสภา
WUNTANA_12@HOTMAIL.COM
FB: Wantana Juntapunt