ดร.วิชัย พยัคฆโส
payackso@gmail.com

ยุทธศาสตร์ชาติมุ่งหวังให้คุณภาพชีวิตของประชาชนหลุดพ้นจากความยากจนเข้าสู่ประเทศที่มีรายได้สูง โดยลดความเหลื่อมล้ำ สร้างโอกาสความเสอภาคและเท่าเทียมกันทางสังคม (inclusive growth) สามารถกระจายรายได้ของประชาชนให้ทั่วถึง ไม่รวยกระจุกจนกระจายที่เป็นกันอยู่ในปัจจุบัน

โครงการประชารัฐ เป็นกลุยทธที่จะให้ภาคเอกชนได้แบ่งปันทรัพยากรร่วมกับรัฐบาลและเอกชน หรืออาจพูดได้ว่าระบบทุนนิยม คนรวยที่มีโอกาสไขว่คว้าหาความสุขให้รู้จักแบ่งปัน (care & share) ให้แก่ผู้ขาดโอกาสหรือด้อยโอกาสในสังคมไทย ให้มีโอกาสสร้างอาชีพที่ยั่งยืนบนคุณภาพชีวิตที่พอเพียง เพราะคนรวยหรือเศรษฐีที่มั่งคั่งของประเทศ 1 คน สามาถรกระจายรายได้ให้คนจนทั่วประเทศได้เกือบทั้งหมด

10 ปีที่ผ่านมา คนรวยเพิ่มขึ้นกว่าเท่าตัว เป็นเศรษฐีพันล้านถึง 30 คน มีทรัพย์สินมากกว่า 91.42 พันล้านเหรียญสหรัฐ คนรวย 1% มีทรัพย์สินเพิ่มจาก 38.5% เป็น 56% แต่กลุ่มคนจน 10% แรก มีทรัพย์สินรวมกันเพียง 0.1% เท่านั้น และ3/4 ของคนไทยไม่ได้เป็นเจ้าของที่ดินเลยก็มี โดยเฉพาะประชาชนประมาณ 6-7 ล้านคน ใช้ชีวิตอยู่ใต้เส้นความยากจน นั่นคือการวิเคราะห์ขององค์กร OXFAM ระบุไว้

เราจะเห็นเศรษฐีเมืองไทยไม่กี่ตระกูล ผูกขาดสินค้าและเศรษฐกิจของประเทศไว้ และกลับรุกคืบเข้าสู่อาชีพและรายได้ของคนยากจนหาเช้ากินค่ำ แบบค้าทุกอย่างที่ขวางหน้าหากมีกำไร ยกตัวอย่างเช่น modern trade และ convenience store ส่งผลให้ร้านโชว์ห่วยของคนไทยนับหมื่นนับแสนรายต้องเลิกกิจการ บางรายต้องดิ้นรนต่อสู้ด้วยการหนีไปขายตรงสู่หมู่บ้านและชุมชนด้วยรถสินค้า ของสด กับข้าว ที่เรียกตามประสาชาวบ้านว่า “รถพุ่มพวง” ประทังชีวิตได้บ้างเป็นฟางเส้นสุดท้าย

กิจการ modern trade และ convenience store มีอยู่ 2-3 กลุ่ม การค้าที่ต่างแข่งขันกันอย่างดุเดือดหวังช่วงชิงลูกค้าในท้องถิ่น กลุ่มใดที่มี supply chain ครบวงจรย่อมได้เปรียบการค้าขายครบวงจร บวกด้วยการบริการที่หลากหลาย รายใดที่อ่อนแอ ฮีดสู้ด้วยกลยุทธทางการตลาดรูปแบบใหม่ โดยแย่งอาชีพ “รถพุ่มพวง”

อาศัยความได้เปรียบทั้งสายป่านที่ยาวและสินค้าของตัวเองวิ่งเข้าไปหาลูกค้าโดยตรงตามหมู่บ้าน ชุมชน และบ้านพักอาศัยด้วยรถคล้ายรถพุ่มพวง แต่ดูสวยงามมากกว่า อาจเรียกว่า “mini mobile convenience shop” แม้จะมีเสียงจากเจ้าของกิจการว่าเป็นการทดลองก็ตาม ถ้าไม่คิดทำเพื่อแย่งอาชีพคนจนอย่างรถพุ่มพวงแล้วจะลงทุนทดลองเพื่ออะไร คนเขามองออกว่านายทุนเหล่านั้นคิดอะไรอยู่

แผ่นดินไทยสร้างความมั่งมีศรีสุขเป็นมหาเศรษฐีติดอันดับโลกเพราะคนไทยอุดหนุน น่าจะคิดได้ว่าทำอย่างไรจะแบ่งปันให้คนไทยจำนวนหลายสิบล้านคนได้มีโอกาสยืนอยู่ในแผ่นดินของตนเองได้บ้าง น่าจะทำมาค้าขายกับคนรวย ค้าขายกับคนต่างประเทศมากกว่าที่จะรีดเลือดกับปูที่ยากจน ความมั่งมีคนก็สรรเสริญอยู่แล้ว หากรู้จักแบ่งปันให้คนยากจนได้มีอาชีพ มีคุณภาพชีวิต จะเกิดอนุสาวรีย์ในหัวใจของคนไทยเพิ่มได้อีก

รัฐบาลโดยกระทรวงพาณิชย์ น่าจะต้องทบทวนบทบาทในการควบคุม สนับสนุนการค้าขายให้เกิดความเหลื่อมล้ำน้อยที่สุด นโยบายดีๆก็มีอยู่มากทั้งตลาดประชารัฐ ร้านสินค้าธงฟ้า ร้านสินค้าสวัสดิการ รวมถึงการกระตุ้นสนับสนุนให้เกิด start up จากสินค้า OTOP ของชุมชนจึงน่าจะเชิญชวนนายทุนมาร่วมกันพัฒนาให้คนไทยที่ยากจนได้มีโอกาสในอาชีพของตนเองบ้าง น่าจะลองคิดดูตามแนวทาง “ไทยนิยมยั่งยืน” ของนายกฯตู่ มิใช่มาแย่งอาชีพคนจนเสียทุกอย่าง

อยากเห็นความเอื้ออาทรและการแบ่งปันระหว่างคนรวยกับคนจนในสังคมไทยมากขึ้น หากมีแต่คนรวยไม่กี่กลุ่ม ฮุบธุรกิจและอาชีพของคนไทยส่วนใหญ่เสียหมด ประเทศไทย4.0จะเกิดขึ้นได้อย่างไร?