วันที่ 2 มี.ค.69 รศ.ดร.ปณิธาน วัฒนายากร ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงและการต่างประเทศ โพสต์คลิป ผ่านเฟซบุ๊ก Panitan Wattanayagorn พร้อมข้อความระบุว่า...
"สงครามฉวยโอกาส" หรือ "สงครามเพื่อความถูกต้อง" กันแน่?
ตามคาดนะครับ พูดกันว่าจะเกิดสงครามกันมานับสัปดาห์ และจะออกมาในรูปแบบไหน (ชมคลิปเก่าข้างล่างได้ครับ)
แต่สงครามก็มาเร็วก่อนกำหนดเล็กน้อย เพราะดูเหมือนอิหร่านจะไหวตัวว่าสหรัฐฯ คงลงมือแน่ และก็จริง ซึ่งก็น่าเสียใจที่การเจรจา 2-3 ครั้งที่เพิ่งผ่านไปนั้นล้มเหลว และก็ทำให้ผู้นำสูงสุดของอิหร่านและคนสำคัญอื่น ๆ กว่า 50 คนเสียชีวิต ที่สำคัญยังทำให้พลเรือน เด็ก ผู้หญิง และคนที่ไม่เกี่ยวข้องจำนวนไม่น้อยต้องเสียชีวิตอีก ไม่นับทหารอเมริกันและชาวอาหรับอื่น ๆ ด้วย
แม้ว่าสงครามในครั้งนี้ยังไม่ยุติลง แต่เราก็เห็นได้บ้างแล้วว่า:
1. สงครามในครั้งนี้ ดูเหมือนกับว่าจะเป็น "สงครามฉวยโอกาส" ของฝ่ายหนึ่ง และเป็น "สงครามเพื่อความถูกต้อง" ของอีกฝ่ายหนึ่ง
เหตุเพราะทราบกันมาสักพักแล้วว่า อิหร่านอยู่ในสภาวะที่อ่อนแอ เมื่อปีที่ผ่านมาได้ถูกอิสราเอลทำลายขีดความสามารถทางอากาศและทางการรบไปหลายส่วน เศรษฐกิจก็ตกต่ำลง และยังต้องเผชิญกับการชุมนุมประท้วงอย่างรุนแรงของประชาชนและไม่เคยมีมาก่อนหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองในรอบเกือบ 50 ปี
แต่อิหร่านก็มองว่าการพัฒนาอาวุธต่าง ๆ นั้น เป็นสิทธิอันชอบธรรมในการป้องกันตนเองที่สำคัญต่อความอยู่รอดปลอดภัย และเป็นไปตามกติกาสากล แม้จะล่อแหลมต่อกาเผชิญหน้ากับหลายประเทศ
ในทางกลับกันสหรัฐฯ และพันธมิตร โดยเฉพาะอิสราเอล กำลังอยู่ที่จุดสูงสุดอีกครั้งในด้านกำลังรบและทางการเมืองที่มีผู้นำเช่น ปธน.ทรัมป์ (แต่ก็เริ่มมีแนวโน้มว่า ทั้งสองผู้นำก็จะต้องลงจากจุดสูงสุดอีกไม่นาน) และภัยคุกคามด้านนิวเคลียร์จากอิหร่านนั้น เป็นสิ่งที่ "ไม่มีวันยอมรับได้"
สงครามที่เกิดขึ้นจึงเป็นการตัดสินในเชิงการเมืองและ "การบริหารชัยชนะแบบจำกัด" ของสหรัฐฯ อิสราเอลและพันธมิตรทั้งชาติอาหรับและอื่น ๆ (โดยไม่ส่งกำลังภาคพื้นดินเข้าไปยึดครองและพร้อมประกาศชัยชนะทุกเมื่อเพราะได้สังหารผู้นำและทำลายขีดความสามารถหลักๆ ของอิหร่านได้แล้ว แต่ก็คงไม่สามารถหยุดความคิดหรือความพยายามของผู้นำอิหร่านได้ง่าย ๆ)
การเข้าสู่สงครามในครั้งนี้ของสหรัฐฯ และพันธมิตร จึงดูเหมือนจะไม่ใช่เพื่อกำจัด "ภัยคุกคามอย่างยิ่งยวดเฉพาะหน้า" (Immanent, clear and present danger) โดยเฉพาะจากอาวุธนิวเคลียร์ของอิหร่าน (ที่ยังไม่มี) แต่เป็นเรื่องอื่น ๆ ที่ยากต่อการอธิบายและหาความชอบธรรม ยกเว้นด้วยเหตุผลทางการเมืองโลกและระหว่างประเทศเป็นหลัก
2. "สงครามส่วนตัว" หรือ"สงครามเพื่อส่วนรวม" สำหรับสหรัฐฯ และอิสราเอลแล้ว อาจจะมีปัจจัยความต้องการส่วนตัวของปธน.ทรัมป์และนรม.เนธันยาฮูเข้ามาเกี่ยวข้องเพิ่มเติมด้วย หลายฝ่ายก็ได้ตั้งข้อสังเกตไปแล้ว เช่น เหตุผลทางการเมืองการเลือกตั้ง เรื่องคะแนนนิยมที่ลดน้อยถอยลง และเรื่องผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ พลังงาน และอื่น ๆ ที่จะได้จากตะวันออกกลาง รวมทั้งการสกัดกั้น จีน รัสเซีย และชาติอื่น ๆ ที่กำลังเพิ่มบทบาทและอิทธิพลเพื่อแข่งขันกับสหรัฐฯ และพันธมิตรในภูมิภาคนี้
ดังนั้น เราจึงต้องแยกแยะและคิดเป็นสองส่วนว่า สาเหตุที่แท้จริงของสงครามในครั้งนี้คืออะไร เป็นเรื่องผลประโยชน์ส่วนตัว เช่น ก่อสงครามเพื่อเพิ่มคะแนนนิยม ("Wag the dog") หรือส่วนรวม (National Interests) หรือผสมกันอย่างไร เพราะอาจจะทำให้คนทั่ว ๆ ไปสับสบ ที่สำคัญ อาจจะทำให้บางประเทศสับสนและหันไปสนับสนุนบางฝ่ายโดยไม่จำเป็น
3. ผู้ที่มีส่วนได้เสียโดยตรง ทั้งชาวอิหร่านและชาวตะวันออกกลางนั้น แบ่งออกเป็น 2 ส่วนใหญ่ ๆ คือ ส่วนที่สนับสนุนอเมริกาและพันธมิตร (อย่างที่เห็นออกมาบนถนนในอิหร่านและประเทศต่าง) และส่วนที่ประกาศต่อสู้ทุกรูปแบบกับความไม่ยุติธรรมและผิดกฏหมายระหว่างประเทศที่มองว่าสหรัฐฯ และพันธมิตรได้กระทำต่อตน
ในส่วนหลังนี้ ถ้าเข้มข้นมาก ๆ และยืดหยัดด้วยความเชื่อมั่นในความถูกต้องของตนเอง ของหลักศาสนา หรือกติกา กฏหมายระหว่างประเทศ (อย่างที่บางฝ่ายมองอดีตผู้นำสูงสุดของอิหร่านที่เสียชีวิตไปแล้ว) อิหร่านและพันธมิตรก็จะยืนหยัดต่อสู้ใน "สงครามตลอดกาล" (A forever war) โดยเฉพาะในรูปแบบของ "สงครามอสมมาตร" หรือสงครามการก่อการร้ายในทุกรูปแบบและในทุกภูมิภาคทุกแห่งต่อสหรัฐฯและพันธมิตร หากมีโอกาส
4. สุดท้ายแล้ว สงครามและความขัดแย้งในครั้งนี้ ก็จะกระทบกับทุกคน รวมทั้งประชาชนไทย แรงงานไทย ที่ไม่เกี่ยวข้องโดยตรง ไม่นับเรื่องราคาพลังงาน ทองคำ ฯลฯ หรือการขนส่ง การเดินทาง การท่องเที่ยว หรือการเป็นศูนย์กลางธุรกิจของชาติอาหรับหลาย ๆชาติอย่างโกลาหลเช่นที่กำลังเกิดขึ้น
ดังนั้น นานาชาติจึงจำเป็นต้องเร่งรัดให้ทุกฝ่ายยุติการใช้กำลังทางทหารโดยเร็ว และกลับไปสู่การเจรจาที่ยังค้างคากันอยู่ ซึ่งก็ค่อนข้างแน่นอนว่า คงจะเกิดขึ้นในอนาคตไม่ว่าใครจะมาเป็นผู้นำหรือต้องการอะไรเพื่อส่วนตัวหรือส่วนรวม แต่คำถามที่ยังไม่มีใครตอบได้แน่ชัดในขณะนี้คือ "เมื่อไร"
#ปณิธาน #สงครามตะวันออกกลาง #อิหร่าน #สหรัฐอเมริกา #อิสราเอล #ภูมิรัฐศาสตร์ #ราคาน้ำมัน #ทองคำ #ความมั่นคง #วิเคราะห์การเมืองโลก #ข่าวต่างประเทศ #BreakingNews #สงคราม #เศรษฐกิจโลก #สยามรัฐ #siamrathonline