เปลี่ยนห้องเรียนสู่ “คิดเป็น–ทำเป็น” สมุทรปราการถอดโมเดล GPAS 5 Steps จากดรุณาราชบุรี

เทศบาลนครสมุทรปราการนำผู้บริหารและครูโรงเรียนเทศบาล 1-5 ศึกษาโมเดล Active Learning ที่ดรุณาราชบุรี เตรียมยกระดับห้องเรียนด้วย GPAS 5 Steps สู่การคิดวิเคราะห์และสร้างนวัตกรรม 

วันที่ 7 กันยายน 2569 คณะผู้บริหารและครูจากเทศบาลนครสมุทรปราการ นำโดย นางสาวณภัชภา ชุติถาวรพัฒน์ ผู้อำนวยการกองการศึกษา เทศบาลนครสมุทรปราการ พร้อมผู้อำนวยการ รองผู้อำนวยการ และครูโรงเรียนเทศบาล 1-5 เดินทางศึกษาดูงานการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning ผ่านกระบวนการคิดขั้นสูงเชิงระบบ GPAS 5 Steps ณ โรงเรียนดรุณาราชบุรี อ.เมือง จ.ราชบุรี เพื่อถอดบทเรียนการจัดการศึกษาที่นำกระบวนการคิดลงสู่ห้องเรียนจริง และเตรียมนำองค์ความรู้กลับไปประยุกต์ใช้กับโรงเรียนในสังกัดเทศบาลนครสมุทรปราการ การศึกษาดูงานครั้งนี้ได้รับการต้อนรับจาก บาทหลวง ผศ.ดร.อภิสิทธิ์ กฤษเจริญ ผู้อำนวยการโรงเรียนดรุณาราชบุรี พร้อมคณะผู้บริหารและครู โดยคณะได้ลงพื้นที่เยี่ยมชมห้องเรียนจริงตั้งแต่ระดับปฐมวัยถึงมัธยมศึกษา รวมถึงผลงานและนวัตกรรมของนักเรียน เพื่อศึกษาว่าโรงเรียนสามารถเปลี่ยน Active Learning จากแนวคิดในเชิงนโยบายให้กลายเป็นกระบวนการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นจริงในทุกระดับชั้นได้อย่างไร

ทั้งนี้ จุดเด่นสำคัญคือการใช้ GPAS 5 Steps เป็นโครงสร้างกระบวนการคิดของผู้เรียน ตั้งแต่การแสวงหาและรวบรวมข้อมูล (Gathering) การจัดทำและวิเคราะห์ข้อมูล (Processing) การลงมือปฏิบัติและสรุปองค์ความรู้ (Applying 1) การสื่อสารและขยายผล (Applying 2) ไปจนถึงการกำกับและประเมินตนเอง (Self-Regulating) ทำให้เด็กไม่ได้มีบทบาทเพียงรับหรือจดจำความรู้ แต่ต้องค้นคว้า คิด วิเคราะห์ ลงมือปฏิบัติ สื่อสาร และนำสิ่งที่เรียนรู้ไปสร้างผลงานด้วยตนเอง

โดยรูปแบบดังกล่าวถูกนำไปเชื่อมโยงกับเครื่องมือการเรียนรู้ที่หลากหลาย ตั้งแต่ Montessori ในระดับปฐมวัย เพื่อวางรากฐานสมาธิ การคิด และการแก้ปัญหา การใช้แพลตฟอร์ม Eduten จากประเทศฟินแลนด์ เพื่อพัฒนากระบวนการคิดทางคณิตศาสตร์ ตลอดจนหลักสูตร EIS ภาษาจีน และหลักสูตรวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์ด้านปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI เพื่อให้เทคโนโลยีเป็น “เครื่องมือ” ของการคิดและแก้ปัญหา ไม่ใช่เพียงสิ่งที่เด็กเรียนรู้เพื่อใช้งานเท่านั้น แนวทางนี้จึงสอดคล้องกับการดำเนินงานของโรงเรียนดรุณาราชบุรีที่ผ่านมา ซึ่งมีการนำ GPAS 5 Steps ไปใช้กับการเรียนรู้แบบ STEAM โดยให้นักเรียนรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ ออกแบบ ลงมือสร้าง ทดลอง และนำผลที่ได้กลับมาประเมินเพื่อปรับปรุงผลงาน ขณะที่วิสัยทัศน์ของโรงเรียนมุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีสมรรถนะและสามารถแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง

บาทหลวง ผศ.ดร.อภิสิทธิ์ กล่าวว่า หัวใจของโรงเรียนดรุณาราชบุรี คือการเปลี่ยนบทบาทของโรงเรียนจากการเป็น “ผู้บอกความรู้” ไปสู่การสร้างพื้นที่ให้เด็กได้พัฒนากระบวนการคิด เด็กจึงไม่ได้เรียนเพื่อท่องจำไปสอบ แต่เรียนรู้จากการตั้งคำถาม คิดวิเคราะห์ ลงมือแก้ปัญหาจริง และสร้างผลงานที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ ซึ่งเป้าหมายต่อไปคือการสร้างผู้เรียนที่พร้อมรับอนาคต หรือ Future-ready Learners มีสมรรถนะสูง สามารถประสานกระบวนการคิดเข้ากับเทคโนโลยีและ AI พร้อมรับการเปลี่ยนแปลงของโลกอย่างมีวิจารณญาณ

“หัวใจสำคัญของการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning ผ่านกระบวนการคิดขั้นสูงเชิงระบบ GPAS 5 Steps คือ ครูต้องเปลี่ยน Mindset และปรับวิธีสอน จากการถ่ายทอดความรู้มาเป็นการตั้งคำถามเพื่อกระตุ้นให้เด็กคิด วิเคราะห์ และสร้างกระบวนการคิดอย่างเป็นระบบ และอีกปัจจัยสำคัญคือ ความต่อเนื่อง ต้องติดตามและกระตุ้นการคิดอย่างสม่ำเสมอ จนกลายเป็นทักษะติดตัวเด็ก สามารถนำไปใช้กับการเรียนและชีวิตจริงได้ โรงเรียนจึงปูพื้นฐานกระบวนการคิดตั้งแต่ ปฐมวัยต่อเนื่องถึงมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยเป้าหมายไม่ใช่เพียงสร้างเด็กที่คิดเป็น แต่ต้องเป็นคนที่ พัฒนาตนเองได้ มีคุณธรรม เห็นคุณค่าของผู้อื่น และนำความสามารถไปช่วยพัฒนาสังคมและประเทศชาติ”บาทหลวง ผศ.ดร.อภิสิทธิ์

นางสาวณภัชภา กล่าวว่า สิ่งสำคัญที่คณะศึกษาดูงานได้รับ คือการเห็นตั้งแต่กระบวนการเรียนรู้จริงไปจนถึงผลงานนวัตกรรมของนักเรียน ทำให้เห็นภาพชัดว่า GPAS 5 Steps สามารถนำไปใช้ในห้องเรียนได้จริง และหากนำเทคโนโลยีที่เหมาะสมเข้ามาสนับสนุน จะสามารถยกระดับศักยภาพผู้เรียนได้มากขึ้น เทศบาลนครสมุทรปราการจึงมีความมั่นใจที่จะนำต้นแบบดังกล่าวกลับไปขับเคลื่อนโรงเรียนในสังกัด โดยจะเดินหน้าทั้งการทำ PLC พัฒนาครู ยกระดับบทบาทครูสู่ Teacher as Coach รวมถึงสนับสนุนสื่อดิจิทัลและแอปพลิเคชันที่จำเป็น เพื่อเปลี่ยนห้องเรียนจากพื้นที่ถ่ายทอดความรู้ไปสู่พื้นที่ที่เด็กได้คิดและสร้างนวัตกรรม

นางสุภาวดี รักษามั่น ผู้อำนวยการโรงเรียนเทศบาล2(วัดใน)กล่าวว่า โรงเรียนดรุณาราชบุรี เป็นโรงเรียนเอกชนแห่งที่ 2 ที่กลุ่มโรงเรียนเทศบาลนครสมุทรปราการได้เข้ามาศึกษาดูงาน ซึ่งทำให้เห็นถึงความพร้อมทั้งด้านอาคารสถานที่ บุคลากร เทคโนโลยี และความสามารถของนักเรียนด้วยกระบวนการบริหารแบบ Active Learning GPAS 5 Steps และขอชื่นชมว่าเป็นกระบวนการบริหารจัดการที่ดีเยี่ยม ซึ่งทางคณะฯจะนำองค์ความรู้ที่ได้เห็นไปต่อยอด ขยายผลให้กับครู บุคลากร รวมถึงผู้เรียนของโรงเรียนในกลุ่ม ไปพัฒนาศักยภาพให้ได้ผลเหมือนกับโรงเรียนดรุณาราชบุรี

ขณะที่ผู้อำนวยการและรองผู้อำนวยการโรงเรียนเทศบาล 1-5 สะท้อนตรงกันว่า สิ่งที่เห็นชัดจากการศึกษาดูงานคือ Mindset ของการจัดการศึกษา ที่ต้องเปลี่ยนจากการเน้นท่องจำและคะแนน ไปสู่การสร้างสมรรถนะในการแก้ปัญหาชีวิตจริง โดยครูต้องลดบทบาทการบอกคำตอบ เปลี่ยนมาเป็น Facilitator หรือ Coach ใช้คำถามกระตุ้นให้เด็กคิด ค้นหาคำตอบ และประเมินการเรียนรู้ของตนเอง

นอกจากนี้ สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) ยังนำเสนอแพลตฟอร์ม PW Plus Application เพื่อสนับสนุนการจัดการเรียนรู้และการประเมินผลเชิงสมรรถนะ เป็นอีกเครื่องมือที่จะช่วยให้การขับเคลื่อน Active Learning ผ่าน GPAS 5 Steps สามารถติดตามพัฒนาการของผู้เรียนและขยายผลในห้องเรียนได้อย่างเป็นระบบ โดยโรงเรียนดรุณาราชบุรีมีความร่วมมือกับ พว. ในการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ GPAS 5 Steps มาอย่างต่อเนื่อง และเมื่อต้นปี 2569 ยังมีการขยายความร่วมมือไปยังโรงเรียนในสังกัดสังฆมณฑลราชบุรี 12 แห่ง การศึกษาดูงานครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการเยี่ยมชมโรงเรียนต้นแบบ แต่เป็นการ “ถอดโมเดลเพื่อนำกลับไปทำจริง” โดยเทศบาลนครสมุทรปราการตั้งเป้านำองค์ความรู้ไปปรับใช้ให้เหมาะกับบริบทของโรงเรียนเทศบาล 1-5 ตั้งแต่การปรับวิธีคิดของผู้บริหาร การพัฒนาครู การออกแบบแผนการจัดการเรียนรู้ ไปจนถึงการนำเทคโนโลยีเข้ามาหนุนกระบวนการคิดของผู้เรียน โดยมีเป้าหมายปลายทางคือการเปลี่ยนห้องเรียนเทศบาลจากการเรียนที่เน้น “จำเพื่อสอบ” ไปสู่การสร้างเด็กที่ “คิดเป็น ทำเป็น แก้ปัญหาเป็น และสร้างนวัตกรรมได้” พร้อมรับโลกยุค AI และเป็นกำลังสำคัญของท้องถิ่นในอนาคต