“แห่มอม”พิธีกรรมขอฝนใกล้สูญ : ปกิณกภาพ

ปกิณกภาพ “แห่มอม”พิธีกรรมขอฝนใกล้สูญ “มอม” เป็นสัตว์ในป่าหิมพานต์ มีลักษณะเป็นสัตว์ผสมระหว่างสิงโตกับลิง มอมเป็นพาหานะของท้าวปัชชุนนเทวบุตรซึ่งเป็นเทพแห่งเมฆและฝน บางความเชื่อเล่าว่ามอมมีกำลังมหาศาลจึงลืมตัว ชอบแสดงอำนาจ จึงกลับสู่สวรรค์ไม่ได้ เทพปัชชุนนะจึงสั่งให้เฝ้าพุทธสถาน เพื่อจะได้ฟังธรรม จนกว่าจะละความทะนงตนจึงจะได้กลับคืนไปเป็นเทพพาหนะ ในปัจจุบันไม่มีประเพณีการแห่มอมเพื่อขอฝนแล้ว แต่เดิมเชื่อว่าบูชาเพื่อความเป็นสิริมงคลนำความร่มเย็นเป็นสุข ฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาล บ้านเมืองมีความอุดมสมบูรณ์ เมื่อก่อนชาวล้านนาจะสร้างมอมไม้ทั้งตัวเล็กและตัวใหญ่เอาไว้แห่เพื่อขอฝน นอกจากนี้ บางแห่งชาวบ้านได้มาบนบานมอม เพื่อขอพึ่งพิงเรื่องต่างๆ เพิ่มขึ้นนอกจากเรื่องความอุดมสมบูรณ์ให้ฝนตกต้องฤดูกาล โดยบนบานเรื่องการทำมาหากินที่เปลี่ยนไป และขอเรื่องตำแหน่งการงาน ในปัจจุบันมอมไม้ที่เอาไว้แห่ไม่ค่อยมีให้เห็นแล้ว ที่ยังเหลืออยู่จะเป็นมอมปูนปั้น หมอบอยู่แถวบันไดโบสถ์ วิหารตามวัด และผู้คนก็ไม่ค่อยรู้จัก “แห่มอม” ได้รับการขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ปี พ.ศ. 2557 สาขาแนวปฏิบัติทางสังคม พิธีกรรม และงานเทศกาล จากกรมส่งเสริมวัฒนธรรม (องค์ความรู้ฉบับย่อ : “พิธีกรรมขอฝน” เรียบเรียงโดย สายไหม จบกลศึก, ผศ.เรณู อรรฐาเมศร์, รศ.วรลัญจก์ บุณยสุรัตน์ และ พ.อ.(พิเศษ) อำนาจ พุกศรีสุข / ภาพ)