ศูนย์วิจัยข้าวชุมแพ มุ่งวิจัยพันธุ์ข้าว สู่ข้าวแข่งวัชพืช

ปัญหาใหญ่ของชาวนาไทยอย่างหนึ่งโดยเฉพาะชาวนาที่ทำนาหว่าน ก็คือ "วัชพืช" การมีวัชพืชมากก็ทำให้ต้องใช้สารเคมีในการปราบวัชพืช ปัจจุบันศูนย์วิจัยข้าวชุมแพประสบความสำเร็จในการปรับปรุงสายพันธุ์ข้าวให้กลายเป็นข้าวที่มีความสามารถสูงในการเติบโตแข่งกับวัชพืชในแปลงเดียวกัน โดยไม่ต้องใช้สารเคมีในการกำจัด นับเป็นครั้งแรกของไทยและเป็นประเทศอันดับต้นๆของโลกที่ปรับปรุงสายพันธุ์นี้ได้ แยกเป็นกลุ่มข้าว 3 กลุ่มหลัก คือ "กข.69 ทับทิมชุมแพ แข่งขันกับวัชพืช" "ข้าวสกลนคร แข่งขันกับวัชพืช" และ "ข้าวกข.31" หรือ "ปทุมธานี 80 แข่งขันกับวัชพืช" วัชพืช เป็นปัญหาสำคัญในการผลิตข้าวของชาวนา เมื่อเกิดการระบาดขึ้นในแปลงนาจะทำให้ผลผลิตข้าวเสียหายมากที่สุดเมื่อเทียบกับศัตรูข้าวทุกชนิด ทำให้ชาวนาได้รับความเดือดร้อนเป็นอย่างมาก ส่วนใหญ่มีสาเหตุการแพร่ระบาดจาก เมล็ดวัชพืชติดมากับเมล็ดพันธุ์ข้าวเนื่องจากเกษตรกรใช้พันธุ์ข้าวจากแหล่งไม่มีคุณภาพ ติดมากับอุปกรณ์ในการทำนา เครื่องมือเตรียมดิน รถเกี่ยวนวดข้าว หรือภาชนะบรรจุข้าว ติดมากับปุ๋ยอินทรีย์ ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก การแพร่ไปกับน้ำในระบบชลประทานซึ่งวัชพืชจะลอยไปกับน้ำลงสู่แปลงนาได้ การจัดการวัชพืชจึงเป็นการเพิ่มต้นทุนในการทำนา แม้ว่าการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดวัชพืชเป็นวิธีที่ได้ผลดีที่สุด แต่ทำให้ไทยนำเข้าสารเคมีป้องกันกำจัดวัชพืชจากต่างประเทศ ส่งผลต่อสิ่งแวดล้อม และทำให้เกิดวัชพืชต้านทาน กรมการข้าว โดยศูนย์วิจัยข้าวชุมแพ (ดร.รณชัย ช่างศรี) จึงได้คิดค้นวิจัยและพัฒนาพันธุ์ข้าวแข่งขันกับวัชพืชขึ้น เพื่อเป็นทางเลือกใหม่ให้ชาวนา ข้าวแข่งวัชพืช มีลักษณะของต้นและรากที่มีความสามารถสูงในการแข่งขันกับวัชพืช คาดว่าในอนาคตอันใกล้นี้ ชาวนาไทยจะมีพันธุ์ที่แข่งขันกับวัชพืชได้ และเป็นทางเลือกที่จะสามารถป้องกันวัชพืชในนาข้าวได้ โดยจะทำให้ลดจำนวนเมล็ดวัชพืช ง่ายกว่าในการเขตกรรม การจัดการวัชพืชแบบผสมผสาน ซึ่งเป็นวิธีจัดการวัชพืชที่ปลอดภัย ลดการใช้สารเคมีป้องกันกาจัดวัชพืช และช่วยลดต้นทุนการการผลิตข้าวของชานาได้ ดร.รณชัย ช่างศรี กล่าวว่า จุดเด่นของข้าวแข่งกับวัชพืชก็คือภายใต้สภาวะที่มีการกดดันกับวัชพืชอย่างหนัก ข้าวจะทนต่อสภาวะกดดันนั้นแล้วก็ยังคงเจริญเติบโตได้ปกติ ให้ผลผลิตในสภาพที่เหมาะสม มองด้วยตาเปล่าจะเห็นแปลงทดลองข้าวปะปนไปด้วยวัชพืชซึ่งเติบโตไปพร้อมๆกับกอข้าวแต่เห็นได้ชัดว่าข้าวออกรวงได้ดีขณะที่วัชพืชในแปลงแทบเติบโตไม่ได้ นี่คือจุดเด่นสำคัญที่พบในแปลงทดลองของศูนย์วิจัยข้าวชุมแพ กรมการข้าวที่เจ้าหน้าที่ใช้เวลากว่า 5 ปี ทดลองจนได้พันธุ์ข้าวดีเด่น “ข้าวแข่งขันวัชพืช” การปรับปรุงสายพันธุ์ข้าวจนประสบความสำเร็จ ได้ข้าวที่มีความสามารถสูงในการเติบโตแข่งกับวัชพืชในแปลงเดียวกัน โดยไม่ต้องใช้สารเคมีกำจัดวัชพืช หรือถอนวัชพืช เนื่องจากว่าต้องการให้พันธุ์ข้าวแข่งขันวัชพืชเป็นเครื่องมือในการจัดการวัชพืชได้ ข้าวแข่งขันวัชพืชคือการนำยีนของข้าวที่มีรากที่ดี 6 ลักษณะ เช่นความยาวรวมของราก พื้นที่ราก ปริมาตรของราก ความยาวต่อปริมาตรราก เส้นผ่าศูนย์กลางเฉลี่ยของราก และจำนวนปลายราก ซึ่งถือเป็นจุดเด่นที่ข้าวจะเอาชนะพืชในนาได้ ขณะที่วัชพืชส่วนใหญ่ที่พบในนาข้าวมี 5 ชนิด รวมถึงข้าวที่ไม่ต้องการซึ่งก็วัชพืชชนิดหนึ่งจึงกลายเป็นวัชพืช 6 ชนิด ซึ่งศูนย์วิจัยข้าวชุมแพมีเป้าหมายคือเพื่อที่จะรับรองพันธุ์ข้าวแข่งขันวัชพืชภายในปี พ.ศ.2564 เพราะฉะนั้นปลายปี พ.ศ.2564 หรือต้นที่ พ.ศ.2565 คาดว่าจะมีพันธุ์ข้าวพันธุ์รับรองแข่งขันกับวัชพืชเป็นพันธุ์แรกหรือชุดแรกของประเทศ ศูนย์วิจัยข้าวชุมแพ เคยประสบความสำเร็จในการปรับปรุงพันธุ์ข้าวโภชนาการสูงมาแล้วคือ กข69 ทับทิมชุมแพ เมื่อปีพ.ศ.2559 และตอนนี้กำลังมุ่งไปสู่การนำพันธุ์ข้าวสายพันธุ์ต่างๆที่มีจุดเด่นอยู่แล้วให้มีศักยภาพแข่งขันวัชพืช ซึ่งนอกจากจะทนแล้งยังจะลดการใช้และนำเข้าสารเคมีกำจัดวัชพืชได้อีกด้วย หากชาวนาท่านใดมีความสนใจ สามารถติดต่อสอบถามได้ที่ ศูนย์วิจัยข้าวชุมแพ กรมการข้าว โทร.043311155