การควบคุมคุณภาพเมล็ดพันธุ์ ภายใต้การดูแลของศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวนครราชสีมา

การควบคุมคุณภาพเมล็ดพันธุ์ เป็นกระบวนการที่สำคัญที่จะทำให้เกิดความมั่นใจว่า เมล็ดพันธุ์มีคุณภาพตามที่มาตรฐานกำหนด ซึ่งการตรวจสอบเมล็ดพันธุ์ทุกขั้นตอนการผลิตเป็นการตรวจสอบคุณภาพเมล็ดพันธุ์ที่ใช้สำหรับจัดทำแปลงขยายพันธุ์ เมล็ดพันธุ์ที่จัดซื้อคืนจากเกษตรกรผู้จัดทำแปลงเมล็ดพันธุ์ จะต้องรักษาความบริสุทธิ์ทางพันธุกรรม ปราศจากพันธุ์ เพื่อให้ได้เมล็ดพันธุ์ที่มีคุณภาพดีพอที่จะนำไปใช้ในกระบวนการผลิตต่อไป นายกฤษฎิน คำตัน ผู้อำนวยการศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวนครราชสีมา กล่าวว่า การควบคุมการตรวจสอบการผลิตเมล็ดพันธุ์ จะมี 2 ส่วน ในส่วนของควบคุมก็จะเป็นในเรื่องของการควบคุมการผลิตในแปลง แล้วก็มีการควบคุมการปรับปรุงสภาพในโรงงาน แล้วก็จะมีในเรื่องของมาตรฐานด้านการตรวจสอบคุณภาพเมล็ดพันธุ์ โดยจะแยกเป็น มาตรฐานแปลงขยายพันธุ์ อันนี้จะดูแลในเรื่องของแปลงผลิตเมล็ดพันธุ์ว่ามาตรฐานในแปลงมีอะไรบ้าง ต้องดูแลยังไง ต้องห่างจากพื้นที่ของคนอื่นเท่าไหร่ อันนี้คือมาตรฐานแปลง ส่วนมาตรฐานเมล็ดพันธุ์ก็ต้องดูว่าเมล็ดพันธุ์ต้องมีความงอกเท่าไหร่ ความชื้นเท่าไหร่ มีพันธุ์ปนอยู่สัดส่วนเท่าไหร่ ข้าวแดงสัดส่วนอยู่เท่าไหร่ และความมีชีวิตเป็นอย่างไร นอกจากนี้ มีอีกมาตรฐานหนึ่งเพื่อควบคุมการปฏิบัติงานในโรงงานก็คือ มาตรฐานเมล็ดพันธุ์ในขั้นตอนการผลิต ก็จะบอกว่าในโรงงานจะต้องคัดให้สิ่งเจือปนเหลือเท่าไหร่ ความชื้นต้องเป็นอยู่เท่าไหร่ ถึงจะได้เมล็ดพันธุ์ที่มีคุณภาพ เจ้าหน้าที่ในห้องแลบก็จะเป็นหัวใจสำคัญในการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว โดยจะต้องมีความซื่อตรงไม่เอนเอียงไปไม่ว่าจะเป็นทางศูนย์ฯ หรือทางเกษตรกร เจ้าหน้าที่จะต้องมีความเชื่อมั่นในตัวเองต้องมีความรู้ความสามารถเฉพาะด้าน ในด้านการตรวจสอบเมล็ดพันธุ์ ต้องรู้ลักษณะของเมล็ดพันธุ์ สามารถที่จะคัดแยกเมล็ดพันธุ์พันธุ์อื่นปนมา สามารถรู้ได้ว่ามีพันธ์ปนอื่นมาเท่าไหร่ สามารถรู้ว่ามันมีเปอร์เซ็นต์ความงอกอยู่เท่าไหร่ มีข้าวแดงอยู่เท่าไหร่ ยังมีความมีชีวิตอยู่ไหม แล้วสามารถเก็บรักษาได้นานเท่าไหร่ อันนี้เจ้าหน้าที่ห้องแลบหรือกลุ่มควบคุมคุณภาพจะต้องมี ต้องมีความเชี่ยวชาญในเรื่องที่ตัวเองทำอย่างมาก ไม่ว่าจะเป็นการตรวจสอบทางกายภาพ ตรวจสอบทางด้านเคมี แล้วก็การตรวจสอบในแปลงเพื่อแยกพันธุ์อื่นๆ ที่จะมาปนอยู่ในข้าว นายสฤษดิ์ พูนสังข์ นักวิชาการเกษตรปฏิบัติการ ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวนครราชสีมา กล่าวว่า สำหรับการกลุ่มควบคุมคุณภาพ มีหน้าที่ในการควบคุมคุณภาพ ตั้งแต่ข้าวอยู่ในแปลงแล้วก็ในส่วนของการตรวจสอบจะมีการตั้งแต่ตรวจสอบตั้งแต่เมล็ดพันธุ์ที่ให้เกษตรกรทำแปลงก็จะมีการตรวจสอบคุณภาพก่อนแล้วก็ให้เกษตรกรนำไปปลูกในแปลง หลังจากนั้นกลุ่มควบคุมก็จะมีส่วนในการไปตรวจแปลงว่ามีพันธุ์ปน และข้าวแดง อยู่ในมาตรฐานหรือไม่ หลังจากนั้นเมื่อผ่านคุณภาพแปลงก็จะให้เกษตรกรเก็บเกี่ยวข้าวมาในรูปของข้าวสดก็จะเป็นรถแล้วก็มาส่งศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวนครราชสีมา ก็จะทำการสุ่มตัวอย่างข้าว สุ่มเสร็จก็นำตัวอย่างข้าวมาลงทะเบียน จะมีการวัดความชื้น การตรวจสอบในเรื่องของข้าวแดง แล้วก็ข้าวเหนียว สีดูตามกระบวนการ เราก็จะนำ 100 กรัมเมล็ดพันธุ์มาตรวจความบริสุทธิ์ของเมล็ดพันธุ์เพื่อดูสิ่งเจือปน แล้วก็เมล็ดพันธุ์ปน ในตัวอย่างนั้นๆว่าอยู่ในมาตรฐานหรือไม่ ส่วนในเรื่องของการทดสอบความงอก ก็จะนำตัวอย่างที่ตรวจวิเคราะห์เสร็จก็จะได้เมล็ดพันธุ์ที่มีความบริสุทธิ์ หรือว่าเป็นความสุทธิของข้าว ก็นำมาทดสอบความงอกที่ 400 เมล็ด เป็น 4 ซ้ำ ซ้ำละ 100 เมล็ด อันนั้นก็จะเป็นการประเมินเบื้องต้นว่าข้าวมีความงอกตามปกติหรือไม่ ได้มาตรฐานหรือไม่ ส่วนที่เหลือจากตัวอย่างข้าวที่เป็นชั้นพันธุ์หลักที่รับมาเพื่อผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว ก็จะนำตัวอย่างบางส่วนเอาไปปลูกในแปลงทดสอบเพื่อยืนยันพันธุ์อีกครั้ง เพื่อจะดูในเรื่องของอัตราการเจริญเติบโตของลำต้นว่ามีลักษณะผิดปกติหรือไม่ เพื่อใช้ในส่วนนี้ไปเปรียบเทียบกับแปลงที่เกษตรกรปลูก จะเป็นการยืนยันแก้ปัญหาได้ตรงจุด สำหรับมาตรฐานเมล็ดพันธุ์ชั้นพันธุ์หลักที่ทางศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวได้รับจากศูนย์วิจัยข้าว จะต้องไม่มีข้าวแดงปนและในการสุ่มตัวอย่าง 1,000 กรัม มีพันธุ์ปนไม่เกิน 1 เมล็ด และชั้นพันธุ์ขยายจากการสุ่มตัวอย่าง 500 กรัม จะต้องมีข้าวแดงไม่เกิน 1 เมล็ด พันธุ์ปนไม่เกิน 5 เมล็ด และชั้นพันธุ์จำหน่ายให้มีพันธุ์ปนไม่เกิน 15 เมล็ด ถึงจะผ่านมาตรฐานตามที่กรมการข้าวกำหนด